Asbest, een nachtmerrie? “Wees voorbereid als er in uw schoolgebouw daadwerkelijk asbest gevonden wordt”

E-mailadres Afdrukken

Scholen in het primair en voortgezet onderwijs moeten uiterlijk 1 juli 2012 weten of in hun gebouwen asbest aanwezig is. Maar u moet er toch niet aan denken dat u na een asbestinventarisatie hoort dat er daadwerkelijk een asbestbesmetting aangetroffen wordt. Toch is de kans groot dat er, als u gehuisvest bent in een gebouw van vóór 1994, asbest in uw schoolgebouw aanwezig is. Dat klinkt angstaanjagend, maar dat hoeft het niet te zijn. Alles valt of staat met de wijze waarop u zich voorbereidt: een goede voorbereiding is het halve werk.

U moet er niet aan denken dat u besluit om een asbestinventarisatie uit te laten voeren en dat er daadwerkelijk een asbestbesmetting in een bepaalde ruimte aanwezig is. Zo’n ruimte wordt immers meteen afgesloten of verzegeld met zwartgele linten met daarop groot het woord ASBEST. Voor de leerlingen is het misschien spannend als er vervolgens mannen in witte pakken rondlopen in de school, maar u moet er niet aan denken dat uw school in het nieuws komt als ‘die levensgevaarlijke school waar men onverantwoord omgaat met de gezondheid van onze kinderen’.

Toch is de kans groot dat er, als u gehuisvest bent in een gebouw van vóór 1994, asbest in uw schoolgebouw aanwezig is. Dat klinkt angstaanjagend, maar dat hoeft het niet te zijn. Alles valt of staat met de wijze waarop u zich voorbereidt: een goede voorbereiding is het halve werk.

Asbestonderzoek PO- en VO-raad

Begin 2011 bleek uit een onderzoek uitgevoerd door de PO-Raad en de VO-raad, dat bij één op de vier gebouwen in het voortgezet onderwijs de kans bestaat dat de gebruikers (kinderen en medewerkers) worden blootgesteld aan asbest. Voor basisscholen is dat bij één op de twintig. Tevens is gebleken dat circa 50% van de VO-scholen en 75% van de basisscholen niet weet of er asbest aanwezig is in hun schoolgebouw. Ook het televisieprogramma Zembla heeft hier begin 2011 aandacht aan besteed.

Asbest lijkt een ongrijpbaar fenomeen

Immers, je ziet het niet, je ruikt het niet en je herkent het vaak niet. Toch kan het grote gezondheidsschade veroorzaken. Maar wat is asbest nu precies? Asbest is een verzamelnaam voor een aantal mineralen die zijn opgebouwd uit microscopisch kleine naaldachtige of draadachtige vezels. Asbestvezels kunnen gevaarlijk zijn omdat deze gemakkelijk worden ingeademd en diep kunnen doordringen in de longen. Het natuurlijk afweermechanisme in de longen krijgt geen grip op deze vezels, waardoor longkanker, asbestose (stoflongen) of mesothelioom veroorzaakt kan worden.

Asbest is veelvuldig gebruikt in gebouwen van na de Tweede Wereldoorlog, niet alleen omdat het goedkoop was, maar ook vanwege bepaalde praktische eigenschappen zoals bijvoorbeeld brandwerendheid, slijtvastheid en bestendigheid tegen zuren. Het is in legio producten toegepast; er zijn meer dan 3.000 toepassingen bekend. Sinds 1 juli 1993 is het verwerken en bewerken van asbest verboden.

Niet per definitie gevaarlijk

De aanwezigheid van asbest in uw schoolgebouw is echter niet per definitie gevaarlijk. Er bestaat een verschil tussen hechtgebonden asbest; asbestvezels die ‘vast’ zitten in een ander materiaal (meestal lijm of cement) en niet-hechtgebonden asbest. In het laatste geval kunnen de asbestvezels gemakkelijk loskomen, omdat ze niet onlosmakelijk verbonden zijn met een ander materiaal. Dit niet-hechtgebonden asbest is het asbest dat schade aan de gezondheid kan veroorzaken. Als deze vorm van asbest aangetroffen wordt, moeten te allen tijde maatregelen getroffen worden; ofwel door het asbesthoudende materiaal te verwijderen of door het te verduurzamen. Ook als een hechtgebonden asbesttoepassing wordt beschadigd, kunnen er asbestvezels vrijkomen en kan dus een gevaarlijke situatie ontstaan.

Asbestinventarisatie

Veel schoolbesturen laten een asbestinventarisatie deel uitmaken van hun meerjaren onderhoudsplannen. Bij een voorgenomen renovatie is het zelfs verplicht. Omdat voor een leek vaak niet direct zichtbaar is of er asbest aanwezig is in een gebouw, is het van belang om deze asbestinventarisatie te laten uitvoeren door een gecertificeerd inventarisatiebureau. Een dergelijk bureau heeft specialisten in dienst die asbestverdachte materialen kunnen herkennen en weten waar asbest door de jaren heen is toegepast.

Meestal betreft een inventarisatie een visuele inspectie met monstername. Hierbij worden monsters genomen van asbestverdachte materialen, die worden geanalyseerd in een laboratorium. Alleen dan kan worden vastgesteld of het daadwerkelijk asbest is. Helaas is zelfs met een dergelijke inventarisatie niet met volledige zekerheid te zeggen dat alle aanwezige asbest is opgespoord. Het blijft mogelijk dat er dieper in het gebouw (in de constructieonderdelen) asbest aanwezig is. U mag wel van een inventarisatiebureau verwachten dat zij in hun rapportage vermelden of er in het gebouw vermoedelijk nog asbest aanwezig is en zo ja, waar. Dit laatste is van belang bij eventuele toekomstige aanpassingen aan het gebouw.

De belangrijkste spelregel bij de uitvoering van een asbestinventarisatie is echter dat u, als schoolbestuurder, vóóraf nadenkt over wat er moet gebeuren als er asbest wordt aangetroffen. In sommige gevallen moet er immers direct worden ingegrepen, maar in andere situaties is dat niet nodig, zie bijgaande figuur. Wanneer er geen acuut gevaar is, kunt u ervoor kiezen om het asbest te beheersen. Dit betekent dat u nadenkt over hoe u voorkomt dat er in de toekomst een mogelijke asbestbesmetting ontstaat. Dit zou immers het geval kunnen zijn als iemand bij een toekomstige renovatie het asbesthoudend materiaal bewerkt en daardoor beschadigt.

De rol van de gemeente

Vanzelfsprekend is het voor u als schoolbestuurder tevens van belang om te weten wat de rol van de gemeente is in deze asbestproblematiek. Allereerst geldt dat u als (juridisch) eigenaar van het gebouw verantwoordelijk bent voor de gezondheid van de gebruikers. Maar als er sprake is van een acuut gevaar door het vrijkomen van asbestvezels als gevolg van beschadiging van materialen, wordt dit gezien als een ‘constructief gebrek’. De kosten voor het verwijderen van het asbest komen dan in aanmerking voor vergoeding door de gemeente. Indien er geen acuut gevaar is en u besluit het asbest preventief te verwijderen, zult u de kosten hiervoor echter zelf moeten dragen.

Zorg dat u weet wat u te doen staat

Welke oplossing u ook kiest (preventief verwijderen of beheersen); om te voorkomen dat u te boek komt te staan als die ‘levensgevaarlijke school’, is het van belang dat u vooraf een aanvalsplan opstelt, voor het geval dat er daadwerkelijk asbest gevonden wordt. Dit wordt natuurlijk helemaal belangrijk op het moment dat er wel sprake is van een acuut gezondheidsgevaar. Zorg dus dat u weet wat u te doen staat bij een mogelijke besmetting, waarbij ruimtes afgesloten moeten worden, maar zorg er vooral voor dat u vooraf een communicatieplan heeft. ‘Hoe vertel ik het de medewerkers, de ouders, de kinderen, de buitenwereld?’ Belangrijk hierbij is dat u vooral niet geheimzinnig moet doen, maar leg uit wat de risico’s zijn van asbest en waarom het van belang is dat asbest verwijderd wordt, ook al is er wellicht geen sprake is van een acuut gevaar. En maak duidelijk dat die mannen die witte pakken aan hebben uit voorzorg, omdat zij dagelijks met asbestvezels in aanraking komen.

Kortom, asbest een nachtmerrie voor elke schoolbestuurder? Nee, dat hoeft het niet te zijn, mits u goed voorbereid te werk gaat.

Voor meer informatie over het uitvoeren van een asbestinventarisatie kunt u contact opnemen met de schrijvers van dit artikel.

Eva Hermans en Frank Rocks zijn respectievelijk partner en adviseur bij PRC, dochteronderneming van ARCADIS.

Tel. 0172 - 631 414

www.prc.nl

 

Deel dit artikel op:

 

Reacties 

 
#1 Berend 01-02-2012 10:01
De overheid heeft tientallen jaren tegen beter weten in besloten asbest niet te verbieden; ik zou denken dat de overheid mag meebetalen aan de oplossing van het probleem.
Citeer
 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners