Martin van den Berg: “Het Christiaan Huygens College is het meest duurzame schoolgebouw van Nederland”

E-mailadres Afdrukken

Het nieuwe pand van het Christiaan Huygens College aan de Botenlaan in Eindhoven is state-of-the-art. Een strak, licht, modern, duurzaam, extreem energiezuinig en comfortabel schoolgebouw, waarin het goed leren en lesgeven is. Alle credits voor de totstandkoming van dit duurzaamste schoolgebouw van Nederland gaan naar het schoolbestuur, dat als bouwheer met vernieuwende oplossingen kwam en er in slaagde de financiering rond te krijgen. Directeur Martin van den Berg: “Op een zeker moment ontstaat er een sneeuwbaleffect. Dan wordt iedereen enthousiast en wil meedoen. Als opdrachtgever moet je daarop inspelen.”

Het gebouw heeft drie bouwlagen, bestaat uit drie lobben en is heel compact. Aan de buitenzijde is geen rechte muur of hoek te ontdekken. Die bijzondere vorm, bedacht door architect Thomas Rau, zorgt niet alleen voor een architectonisch opvallend gebouw, maar heeft er ook een functie op het terrein van duurzaamheid. Rau weet dat ronde gebouwen een kleiner oppervlak hebben en dus minder energieverlies dan rechthoekige. Qua constructie voldoet de school daarmee aan de belangrijkste criteria die het schoolbestuur vooraf had geformuleerd: het moest er aantrekkelijk uitzien en energiezuinig zijn.

Banaanvormig

Die ronde vormen zijn ook in de leeromgeving terug te vinden. Dat levert bijzondere ruimtes op. “Wij hebben grote lespleinen, zoals een handel- en administratieplein en een zorg- en welzijnplein, met een oppervlak van 160 vierkante meter. Daar zijn meerdere groepen van verschillende niveaus tegelijk aan het werk onder begeleiding van twee of drie docenten. Doordat die pleinen banaanvormig zijn kunnen de verschillende groepen elkaar niet zien. Ze hebben dus geen last van elkaar, maar een docent die in het midden zit heeft wel goed overzicht.” De ruimtes zijn door Thomas Rau bovendien op een heel slimme manier aan elkaar gekoppeld: tussen de verschillende praktijkruimtes en pleinen in zitten bergingen, die tegelijk geluiden van andere ruimtes dempen.

Investeren in duurzaamheid

De visie van architect Thomas Rau op het terrein van duurzaamheid heeft een grote rol gespeeld bij de ontwikkeling van de school. Een ander belangrijk element was de visie van het schoolbestuur dat het installatieconcept anders dan anders moest. Met name bestuurslid Jaap van Emmerik maakte het tot zijn levenswerk om innovatieve oplossingen aan te dragen, zelfs toen de bouw al was gestart. Van hem kwam het idee voor een energiedak (een dak dat warmte en elektriciteit genereert) in combinatie met warmte-koude-opslag. Daarmee wordt zoveel extra energie gegenereerd, dat er behalve de school ook een sporthal en ruim tachtig woningen mee verwarmd kunnen worden. Op basis van die visie stelde de gemeente extra geld voor duurzaamheid beschikbaar. Doordat ook SenterNovem een flinke subsidie gaf werden de plannen realiseerbaar.

Wat de financiering ook bijzonder maakt is dat de gemeente haar bijdrage van 11,5 miljoen euro ineens overmaakte naar het schoolbestuur. Dat zette het geld tegen een rente van 5 procent twee jaar vast, onverwacht lang. “Doordat er bij de bestemmingswijziging fouten zijn gemaakt, hadden we een vertraging van een half jaar en konden we dus ook een half jaar langer rente opbouwen. Over 11,5 miljoen loopt dat best op. Als dat niet was gebeurd hadden wij een veel groter deel uit eigen vermogen bij moeten leggen.”

Slim maatwerk

De bijzondere vorm van het gebouw vormde een bijzondere uitdaging voor de aannemer. De kromming is nergens hetzelfde en dat betekent veel maatwerk, dus hogere prijzen. “Heijmans had twee werkvoorbereiders op het project, die in het begin niets anders deden dan proberen onderaannemers te vinden die slim genoeg waren om dat maatwerk seriematig te voorzien. Want dán kun je wel weer heel goedkoop werken. Dat is gelukt, want ze hebben voor elkaar hebben gekregen dat onderaannemers vanuit de fabriek standaardwerk leverden, zoals de ramen, buitenpanelen, vensterbanken, etc., waardoor je het hele gebouw op de bouwlocatie met maar een paar mensen in iets meer dan een jaar kon neerzetten.”

In de fraai vormgegeven aula hoeft bijna nooit de verlichting aan, want er komt ruim voldoende daglicht binnen door het dak en de glazen wanden.
De ronde vormen die het gebouw aan de buitenkant zijn kenmerkende uiterlijk geeft zijn ook overal binnen in het gebouw terug te vinden.
De bovenste etage is voor de directie, de tweede verdieping herbergt theorieruimtes en op de begane grond zijn de praktijkruimtes gevestigd, zoals een kantoortuin en en leskeuken.

Doordat het zo'n bijzonder project is weet Martin van den Berg dat veel bedrijven extra inspanningen hebben gedaan om hun producten te mogen leveren. “Elk bedrijf wil hier wel graag een potentiële klant mee naartoe nemen om eens te kijken. Als je aankomt denk je 'zo, dat is een mooi gebouw'. Dus je bent al in een positieve stemming voordat je het product van die leverancier hebt gezien.”

Duurzaamheid en exploitatie

Het Christiaan Huygens College zit vol met duurzame materialen en installaties. Het energiedak, de warmte-koude-opslag, gevelconstructie, 584 ramen van HR++ glas, gebruik van materialen, vijftien lokalen met Schoolvision verlichting, etc. Binnen die duurzame oplossingen zijn ook nogeens de modernste technieken toegepast. De WKO-installatie komt uit Zwitserland en is helemaal op maat gemaakt. Door speciale technieken en gebruik te maken van een andere koelvloeistof dan normaal is het rendement bij opname en afgifte veel hoger. De installatie kan zelfs water leveren dat warm genoeg is om te douchen. Een andere innovatie zit in de kozijnen. Gebruik van relatief dure materialen, die niet geschilderd hoeven te worden, werd rendabel door tijdwinst bij de montage.

Hoewel duurzaamheid hoog in het vaandel staat, heeft het schoolbestuur niet klakkeloos elke mogelijke oplossing overgenomen. Telkens werd de afweging gemaakt of de kosten op redelijke termijn konden worden terugverdiend. “Het energiedak verdienen we bij de huidige energieprijzen in 20 jaar terug. Van oplossingen met een nog langere terugverdientijd zagen we af. Een zonnecollector bijvoorbeeld kun je qua terugverdientijd beter in de Sahara zetten en daar de stroom verkopen, dan dat je die hier op dak zet. Dus: duurzaam? Ja, maar niet tegen elke prijs.”

Breeam

De officiële Breeam-score (aanduiding voor de duurzaamheid van een gebouw) is nog niet bepaald, maar Martin van den Berg weet al dat zijn school het op een na hoogste niveau haalt. Daarmee is het Christiaan Huygens College het meest duurzame schoolgebouw van Nederland. Die hoge score komt door de isolatie, de installaties en constructie van het gebouw. Het ontbreken van een watervoorziening in de tuin zorgt ook voor extra punten, een verrassing. “De tuin loopt schuin af en heeft drainagepijpen. Water dat van het dak komt stroomt de tuin in en zakt in de grond. Als het heel hard regent wordt het door het drainagesysteem afgevoerd naar een vijver, met ruimte voor 500 kubieke meter water. Daar geeft Breeam punten voor.”

Niet alle duurzaamheidseisen van Breeam zijn reëel. Gescheiden inzameling van groenafval bijvoorbeeld heeft in Eindhoven geen zin, want daar doet de gemeente niet aan mee. En een overdekte fietsenstalling vindt Martin van den Berg op een school ook niet handig. “Dat is iets voor het bedrijfsleven, om werknemers te motiveren met de fiets te komen. Maar leerlingen komen toch wel met de fiets. Als je een dak op die stalling doet creëer je alleen maar onveilige situaties. Dus wij hebben bewust gekozen voor een open fietsenstalling voor de leerlingen en een overdekte stalling voor het personeel.”

Samenwerkende partijen

De subsidie die SenterNovem destijds toekende was mede gebaseerd op de samenwerking tussen de school, de gemeente en woningbouwvereniging Trudo. Het overschot aan energie dat de school met het energiedak zou produceren zou worden geleverd aan de gemeentelijke sporthal en aan ruim tachtig nieuwbouwwoningen. Maar zover is het nog lang niet. De bouw van de sporthal is ernstig vertraagd. En de woningbouwvereniging is voorlopig niet van plan om nieuwe woningen te bouwen. Toch zijn de installaties in de school wel volgens de oorspronkelijke plannen gebouwd. “Dat die huizen niet worden gebouwd is voor ons een schadepost, want daar zouden we energie aan gaan verkopen. Dat de sporthal er nog niet staat is alleen maar vervelend, omdat onze leerlingen nu van het terrein af moeten om te sporten. Maar het energiedak dat eerst op de sporthal zou komen is bij op de school gebouwd. Dus de gemeente is nu voor een deel eigenaar van ons dak.”

Wie straks de energiecentrale gaat exploiteren is nog niet bekend. Er zijn drie opties: de gemeente koopt het schoolbestuur uit, beiden zijn voor de helft eigenaar of de school wordt volledig eigenaar en koopt de gemeente uit. “Hoewel we best een ondernemend schoolbestuur zijn zie ik helemaal zelf doen niet zitten. Maar ik moet er ook niet aan denken de gemeente ons uitkoopt en dat de energieprijzen over drie jaar gaan stijgen. Ik voel er het meeste voor om het samen te doen met de gemeente.”

Projectgegevens:

Opdrachtgever: Christiaan Huygens College
Totale oppervlak: 7.800 vierkante meter bvo (+/- 750 leerlingen)
Architect: Rau Architecten
Aannemer: Heijmans Utiliteitsbouw BV
Installatieadvies: Volantis (WKO), Nelissen Installatieadviseurs (bouwfysica en akoestiek)
Installateur: Burgers Ergon BV Installatietechniek
Bouwkosten: € 14,3 miljoen (incl. BTW), € 1.700,-- per vierkante meter

De vloerbedekking in het gebouw is verzorgd door nora® Flooring Systems. Zie het artikel "De nora rubbervloer past in de visie op duurzaamheid van het Christiaan Huygens College"

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners