Kees van Alphen, Sustinno: "Meervoudige opbrengst van een duurzame renovatie OBS De Wilgenstam"

E-mailadres Afdrukken

Nu iedereen de mond vol heeft van duurzaamheid, is het belangrijk om meer inhoud te geven aan dit begrip. Dat zegt Sustinno te doen aan de hand van de duurzame renovatie van OBS De Wilgenstam in Rotterdam Hillegersberg-Schiebroek. Bij deze renovatie staat duurzaamheid voor energiebesparing en CO2 reductie, lokale energieopwekking, een vloersysteem voor verwarming en koeling en klasse A binnenklimaat. Maar ook voor een innovatief ontwerp- en bouwproces, duurzame materialen en een prefab productieproces. En voor duurzaam gedrag en interactie met de wijk. Duurzaamheid met een meervoudige opbrengst.

De Wilgenstam is een typisch Rotterdams schoolgebouw uit de jaren ’50, waarvan er vele in Rotterdam en de rest van Nederland staan. Het bruto oppervlak is zo’n tweeduizend vierkante meter en er gaan zo’n vierhonderd kinderen naar school. De school was afgeschreven en volledig ongeïsoleerd. Hij voldeed niet meer aan de eisen die daar nu aan gesteld worden. Kees van Alphen: ‘Maar slopen vonden we een slechte optie. De gebruikskwaliteit van de binnengebieden is goed en de maatvoering van binnenruimtes en lokalen zijn aangenaam. De hand van de ontwerper is duidelijk herkenbaar. Er is sprake van een goede menselijke maat en kwaliteit.’

Voorbeeldschool

Met dit vertrekpunt ontwikkelde Sustinno een plan om van de Wilgenstam een voorbeeldschool te maken. Waarin een duurzaam schoolgebouw, gezond binnenmilieu en duurzaam gedrag samenkomen. Kees van Alphen: ‘Een ambitieus plan waaraan we stap voor stap zijn gaan werken. Door de stakeholders te overtuigen van de meervoudige opbrengst van de duurzame school. Voor gemeenten, schoolbesturen, schooldirecteuren, leerkrachten, leerlingen, ouders, verzorgers en wijkorganisaties, energiebedrijven en wooncorporaties.’

Stichting BOOR

Opdrachtgever Stichting BOOR is een van de grootste besturen voor primair onderwijs in Nederland (175 schoolgebouwen). Zij wil met het project een belangwekkende bijdrage leveren aan het verduurzamen van schoolgebouwen. Directeur Peter Bergen van De Wilgenstam is vanaf het eerste idee een groot voorvechter van de duurzame aanpak geweest. Hij wist het bestuur van Stichting BOOR ervan te overtuigen het beleid om te zetten in een concreet plan.

Duurzame renovatie

De renovatie omvat een viertal hoofdingrepen:

  • Het gebouw voorzien van een nieuwe isolerende schil, van duurzaam materiaal en maximaal prefab gefabriceerd.
  • Verwarming en koeling met een vloersysteem, gebaseerd op een gesloten WKO-installatie met warmtepomp. De vloerverwarmingsgroepen worden voorzien van een eigen individuele ruimteregeling die gekoppeld is aan de meet- en regelinstallatie.
  • Optimaal binnenmilieu, door een combinatie van natuurlijke en mechanische ventilatie, met toepassing van te openen ramen en een ventilatiesysteem met warmteterugwinning, per ruimte CO2-gestuurd. Optimaal daglicht en verlichting en een geluidsniveau binnen de normen.
  • Lokale energieopwekking, door naast de WKO-installatie gebruik te maken van 300 m2 PV-panelen en windenergie.

De plannen zijn doorgerekend met de NPR 2971 en GPR gebouw.

Duurzame wijkontwikkeling

De renovatie voorziet ook in een geheel nieuwe buitenruimte, die ook toegankelijk is voor de wijk. Het schoolplein zal opnieuw ingedeeld worden. In speciale zones zullen kinderen hun spel vorm kunnen geven en krijgen de leerlingen medeverantwoordelijkheid voor deze zones. In samenwerking met het schoonmaakbedrijf worden leerkrachten en leerlingen getraind om verantwoordelijkheid te nemen voor de omgeving (hygiëne, orde en afval).

Samen met de wooncorporaties wordt er vanuit de school voorlichting gegeven over mogelijkheden om de eigen woning te verduurzamen. En met ouders en verzorgers gaan we in gesprek om met elkaar van gedachten te wisselen over duurzaam gedrag.

Schoolgebouw als leermiddel

De school en de buitenruimte vormen een ecologische systeem, waarin water, warmte, koude, lucht, elektriciteit, gas en andere vormen van energie een rol spelen. Deze kringlopen worden zichtbaar gemaakt door beelden en systemen. Door de zichtbaarheid van de WKO installatie, zonnepanelen, de windmolen en ventilatiesystemen kunnen de kinderen (en leerkrachten en ouders!) spelenderwijs inzicht krijgen in deze facetten van duurzaamheid.

Herhaling en opschaling

De Rotterdamse schoolgebouwen zijn hard toe aan duurzame renovatie. Hoewel we het allemaal graag willen en het technisch ook kan, zijn er in de praktijk allerlei belemmeringen om de duurzame ambities waar te maken. Gelukkig is de Wilgenstam er in geslaagd een subsidie te verwerven voor deze duurzame renovatie, in het kader van de regeling Unieke Kansen Projecten ‘Naar Energiezuinige Scholen en Kantoren’ (UKP-NESK). Met behulp hiervan kan deze duurzame renovatie gerealiseerd worden en kan de opgedane ervaring benut worden om toe te passen bij grote aantallen andere scholen. Kees van Alphen: ‘Onze ambitie is het om toekomstige renovaties van schoolgebouwen altijd maximaal duurzaam te laten zijn. Zo wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan de klimaatsdoelstellingen. Hiervoor is er een samenwerkingsverband opgezet met GGD, DCMR, Ontwikkelingsbedrijf Rotterdam en Eneco, om kennis uit te wisselen.’

Duurzaam gedrag

De duurzame school komt er niet alleen door bouwkundige en technische ingrepen. Duurzaamheid hangt nauw samen met gedrag. Op een speelse manier gaan we de kinderen laten ervaren wat dit inhoudt, zodat ze inzichten krijgen, het leuk gaan vinden en verantwoordelijkheid gaan nemen.

Duurzaam gedrag proberen we ook te uiten in aspecten zoals gezonde voeding (er komt een keuken waar gekookt gaat worden), beweging (de nieuwe inrichting van het buitenruime zal meer dan voorheen uitnodigen om te spelen en te sporten), op de fiets of lopend naar school en het voorkomen van en goed omgaan met afval. <<

Subsidie UKP-NESK

Agentschap NL beoordeelde de aanvraag van De Wilgenstam voor de UKP-NESK subsidie als zeer goed tot uitmuntend, vanwege de sterke reductie van het energieverbruik en CO2 uitstoot, lokale opwekking van duurzame energie (zon, wind, thermisch), gezond binnenmilieu, schaalbare oplossing voor duurzame renovatie van andere schoolgebouwen, innovatief en integraal ontwerp- en bouwproces en nieuwe financierings-, beheers- en exploitatieconcepten. Met als beloning een subsidie van € 500.000.

Kees van Alphen is directeur van Sustinno, een samenwerkingsverband van architecten, installatieadviseurs en bouwmanagers. Kees van Alphen, Tom van den Haspel en Maarten van der Starre ontwikkelden het plan voor de renovatie van De Wilgenstam en begeleidden de realisatie.

Zie ook: Peter Bergen, directeur OBS De Wilgenstam: “Het unieke is dat wij deze renovatie zelf hebben bedacht én gerealiseerd”

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners