Ronald Hack, ABC Management Groep: “Onderwijskwaliteit neemt toe als schoolbestuur meer grip op de huisvesting heeft”

E-mailadres Afdrukken

Op basis van wetenschappelijk onderzoek concludeert Ronald Hack dat onderwijshuisvesting, vooral in een doorgedecentraliseerde omgeving, substantieel bijdraagt aan de onderwijskwaliteit. “Schoolbesturen kunnen dan integraal sturen op hun vastgoed. Gesprekken tussen gemeenten en schoolbesturen gaan dan niet meer alleen over huisvesting, maar vooral over onderwijs. Gemeenten houden veelal vast aan een achterhaalde huisvestingsverordening. Deze kent te weinig vernieuwing , wordt veel te rechtlijnig toegepast en bemoeilijkt het benodigde maatwerk. Door op die gedevalueerde begrippen te gaan beoordelen, zijn gemeenten (onbedoeld) een belemmering voor de ontwikkeling van de onderwijskwaliteit.”

In 2011 heeft Ronald Hack zijn MRE-studie (Master of Real Estate) afgerond met een onderzoek naar de kansen die doordecentralisatie biedt voor onderwijshuisvesting. Dat onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van Ed Peters Advies voor de Alliantie Voortgezet Onderwijs in Nijmegen. Het heeft een toetsingsinstrument opgeleverd dat de kwaliteit van de besluitvorming van onderwijsbesturen kan verbeteren. Daarmee moet het onderwijsvastgoed een berekenbare, gestuurde en positieve invloed op het verhogen van de onderwijskwaliteit krijgen.

Zijn beweegredenen: “Het onderwijs levert de mensen die de maatschappij van morgen vormgeven. Daar mag je niet slordig mee omgaan en dat gebeurt nu wel. Vanuit mijn werk – haalbaarheidsonderzoeken van grote onderwijsprojecten en huisvestingsvraagstukken bij diverse onderwijsorganisaties – merk ik dat het onderwijs stil is blijven staan in zijn eigen ontwikkeling, men is teveel gevangen in de bestaande context. Overleven kun je alleen door te veranderen. Het onderwijs is toe aan verandering, alleen al om er sterker van te worden om beter te kunnen anticiperen op maatschappelijke ontwikkelingen.”

Van gebouw naar onderwijskwaliteit

Sinds het Ministerie van Onderwijs haar huisvestingstaken in het primair en voortgezet onderwijs heeft gedecentraliseerd, is de communicatie tussen gemeenten en schoolbesturen alleen maar over huisvesting gegaan. De gescheiden verantwoordelijkheid van onder andere buiten- en binnenonderhoud heeft vooral in het PO de ontwikkeling van het onderwijs belemmerd. De bestaande huisvestingsverordening bevat wel objectieve toetsingsinstrumenten, maar zorgt niet voor betere kwaliteit of vernieuwing. “Ik vind de scheiding van verantwoordelijkheden meer nadelen dan voordelen hebben. Daarom pleit ik vóór doordecentralisatie.”

Maar doordecentralisatie is vaak nog onbekend terrein. Er is het vooruitzicht op een breed spectrum aan kansen, maar ook op onzekerheden en risico's. Er bestaat geen concrete regelgeving over doordecentralisatie. Hiervoor zegt Ronald Hack een beleidsinstrument te hebben ontwikkeld. Dit is een hulpmiddel voor schoolbesturen om te bepalen of zij hun definitie van onderwijskwaliteit op de juiste wijze omzetten in beleid. “Ik heb – uitgaande van een situatie waarin onder andere in Nijmegen is doorgedecentraliseerd – integraal gekeken welke aspecten qua vastgoed en huisvesting een bijdrage leveren aan de kwaliteit van onderwijs. Die informatie stelt besturen in staat om te kijken welke aspecten voor hen een rol spelen, hoe ze hun organisatie in moeten richten, en waar ze zich op moeten focussen om een positieve bijdrage te leveren.”

Bruikbare kwaliteitsdefinitie

Om een vollediger beeld te verkrijgen zegt Ronald Hack ook informatie te hebben ingewonnen bij verschillende onderwijs bestuurders en voor onderwijshuisvesting verantwoordelijke schoolleiders. Daarbij is voor een redelijk evenwichtige verdeling gekozen tussen besturen met en zonder ervaring met doordecentralisatie. Met deze informatie is hij voor een bruikbare kwaliteitsdefinitie van onderwijs uitgegaan van vier bestaande kwaliteitsrichtlijnen: het Toezichtskader voor het VO van de Onderwijsinspectie, Vensters voor Verantwoording van de VO-raad, een marktingbenadering en een INK-managementmodel (model voor zelfevaluatie van organisaties). Vervolgens is er een stakeholders onderzoek gedaan om te bekijken welke partijen iets van die kwaliteit vinden en welke partijen voor die kwaliteit van belang zijn. Dat levert de volgende definitie van onderwijskwaliteit op: 'het voldoen aan uitgesproken en vanzelfsprekende verwachtingen van de interne en externe stakeholders, waarbij op een gebalanceerde en overtuigende wijze de belangrijkste behoeften van de stakeholders bevredigd worden'. De belangrijkste interne stakeholders zijn de docenten, de leerlingen en het bestuur. Externe stakeholders zijn de ouders, bedrijven die met de school samenwerken, de gemeente, etc.

Basiskwaliteit vastgoed

Ook het vastgoed is te verdelen in kwaliteitscriteria. De levensvatbaarheid van een onderwijsinstelling, een onderneming en leverancier van het product onderwijs, zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden met elementen, die elk vanuit het vastgoedperspectief, de kwaliteit van het onderwijs beïnvloeden: te weten geld (prijs), management, product. Daarnaast is er een minimaal vereist niveau en een maximaal haalbaar niveau. Door een gebalanceerde sturing op de drie elementen, kan er een verbeterde bijdrage aan de onderwijskwaliteit worden gerealiseerd, waarbij getracht wordt een maximaal niveau te bereiken. Dus als meer aandacht wordt besteed aan geld zullen management en product ook beïnvloed worden.
“Basiskwaliteit van vastgoed in het onderwijs is dat het voldoet aan de verwachtingen van de stakeholders. En die moeten er eigenlijk wel vanuit kunnen gaan dat een school veilig en comfortabel is, maar ook vooral dat er sprake is van een schoolomgeving waarin ‘het beste’ uit een leerling gehaald kan worden. Dus je mag verwachten dat je er niet ziek wordt, een kind het niet koud heeft op school, zich prettig voelt, het zuurstofgehalte op niveau is, er draadloos netwerk is en, dat je er goed onderwijs kunt geven. Al die aspecten kun je scharen onder basiskwaliteit.”

Méér vastgoedmanagement

Uiteraard wordt de kwaliteit van onderwijs maar voor een deel bepaald door het vastgoed. Ronald Hack schat naar aanleiding van de gehouden interviews in, dat de invloed op onderwijskwaliteit voor vijftig procent ligt bij het personeel van een onderwijsinstelling. Het resterende deel aan invloed is ongeveer gelijk verdeeld over context/visie van de school, beschikbare middelen en huisvesting. Dat wil zeggen dat onderwijshuisvesting voor ongeveer ca. twintig procent invloed heeft op de onderwijskwaliteit. “Toch een substantiële bijdrage!”.

Het onderzoek heeft plaatsgevonden in Nijmegen, waar onderwijshuisvesting succesvol is doorgedecentraliseerd. Ronald Hack is zich evenwel terdege bewust van de risico's van doordecentralisatie. “Doordecentralisatie klinkt heel romantisch, je kunt er heel veel positieve woorden en beweegredenen aan verbinden, maar alle partijen moeten zich er van bewust zijn dat onderwijsinstellingen er voldoende capaciteit en kunde voor moeten hebben.” Zijn toetsingsinstrument heeft als doel een instelling in het voortgezet onderwijs inzicht te geven in de integrale mogelijkheden die het onderwijsvastgoed in de doorgedecentraliseerde context biedt. Het uitgangspunt is dat het vastgoed en besluitvorming een waarde toevoegt aan de kwaliteit van het onderwijs.” Maar het instrument kan ook de bedrijfsvoering in bestaande situaties helpen verbeteren, zonder dat doordecentralisatie ter sprake komt. “Facilitair- en vastgoedmanagement hebben te maken met veel subjectieve zaken. Mensen en organisaties zitten zonder er erg in te hebben vast in het moment. Ze hebben niet altijd tijd en ruimte om integraal naar zaken te kijken en een lange termijn visie te creëren. Daardoor kunnen ze niet altijd de best passende of meest geschikte keuze maken.”

Bal naar het onderwijs

Mede op basis van de resultaten van zijn onderzoek is Ronald Hack een voorstander van doordecentralisatie. Hij heeft allerlei voordelen voor het onderwijs kunnen waarnemen: integraal ondernemerschap, (snelle) besluitvormingsprocessen en sturingsmogelijkheden, langetermijnbeleid, het afstemmen van nieuwbouw op de exploitatie, flexibiliteit in vastgoed en rendabele gebouwen.

Daarnaast moeten de gesprekken tussen de gemeenten en de onderwijsinstellingen niet over huisvesting gaan, maar over het onderwijs en de onderwijskwaliteit. Als het onderwijs in een regio daartoe in staat is, raadt hij aan zo snel mogelijk actie te ondernemen, met de gemeente en andere onderwijsorganisaties in de regio samen uit te spreken dat je voor kwalitatief goed onderwijs gaat, en daarbij een optimale en breed gedragen oplossing te zoeken. “Het is belangrijk dat onafhankelijke personen met kennis van zaken zich in dat proces mengen. Zij zorgen voor objectivering. Maar er moet nu echt wel wat gebeuren. Het onderwijs staat al zo lang stil, dat leidt tot achteruitgang. Stilstand is geen optie meer. Onderwijshuisvesting mag niet langer het pressiemiddel van de gemeente zijn!”

Meer informatie

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Ronald Hack via Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. .

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners