Brede School Joure Zuid - Samen pionieren resulteert in prachtig gebouw

E-mailadres Afdrukken

De bouw van de Brede School Joure Zuid ging op maandag 11 november officieel van start. Wethouder Jan Benedictus van de gemeente De Friese Meren begroef die dag samen met leerlingen twee tijdcapsules. Het gebouw, dat volgens de planning na de zomervakantie van 2014 in gebruik wordt genomen, gaat plaats bieden aan twee basisscholen, kinderopvang, een centrum voor de kunsten, welzijn en herbergt een speellokaal/kleine gymzaal/theater. Een consortium onder leiding van Facilicom Service Group zal naast ontwerp en bouw ook het onderhoud en de exploitatie voor de komende 25 jaar voor zijn rekening nemen. Wesley Veekman van PPSsupport ging in gesprek met Helga van der Molen en Sjoerd Seffinga.

 

V.l.n.r.: Wesley Veekman, Helga van der Molen en Sjoerd Seffinga blikken samen terug op het voortraject van de innovatieve aanbesteding voor de Brede School Joure Zuid.

De toekomst ziet er veelbelovend uit voor de protestants-christelijke Dr. E.A. Borgerschool en de openbare fusieschool Zuiderveldschool/Lyts Luchtenfjild skoalle. Over iets meer dan een half jaar nemen de scholen intrek in een veelkleurig pand in een parkachtige omgeving. Voor het gebouw is een ‘volumegarantie’ op energiegebied afgesproken. Dit betekent dat vooraf is berekend wat het maximale energieverbruik zal zijn. De energiekosten worden onder meer gereduceerd door goede isolatie (driedubbel glas en sedumdak) en de inzet van zonnecellen. Het consortium dat de Brede School gaat realiseren en exploiteren, bestaat uit Facilicom (exploitatie), Bureau Bos (architect), Pellikaan (bouw), Breijer (beheer) en Kragten (ontwerp buitenruimte). Dit alles gebeurt op basis van een Design, Build, Maintain en Operate-contract (DBMO-contract). De gemeente De Friese Meren – die aandrong op de innovatieve aanbesteding voor de Brede School – en de gebruikers zetten hiervoor hun normbudgetten in.

Het neemt niet weg dat het voortraject niet altijd volgens ‘het boekje’ verliep. Al was het maar omdat dit boekje nog niet is geschreven. Trajecten zoals dat in Joure zijn nog nieuw in het onderwijs. Andere scholen die innovatief willen aanbesteden, kunnen nu gebruik maken van de Friese ervaringen. Sjoerd Seffinga - die in de directie zit van de overkoepelende stichting waartoe de Dr. E.A. Borgerschool behoort - en projectmanager Helga van der Molen vanuit de gemeente, blikken terug.

Balans
Een belangrijke ‘les’ uit Joure is dat je in de scope oog moet hebben voor de balans tussen wensen en financiën. "Meer kwaliteit bereiken voor minder geld: dat is zeker mogelijk met innovatief aanbesteden", geeft Van der Molen aan. "Maar bij de Brede School was er eigenlijk te weinig geld voor wat we wilden realiseren." "De wens om het Centrum voor de kunsten, It Toanhûs, op te nemen in de het gebouw leidde tot politiek onderhandelen met een beperkt budget. Dat had tot gevolg dat er tijdens het aanbestedingstraject vertraging ontstond. Bezuinigen terwijl er eigenlijk aanvullend budget nodig was", vult Seffinga aan. "Dat maakte de samenwerking tussen de betrokken partijen lastiger."

Verantwoordelijkheden
Bij innovatief aanbesteden is vertrouwen het sleutelwoord. Het idee is dat de opdrachtnemer aan de slag gaat op basis van functionele eisen. Deze beschrijven aan welke randvoorwaarden (outputeisen) het gebouw en zijn omgeving volgens de opdrachtgever moeten voldoen. Vervolgens is het aan de opdrachtnemer om hierop te reageren met een passend ontwerp. Je geeft als opdrachtgever de kaders aan. De opdrachtnemer bedenkt dan welk materiaal en welke constructie hiervoor nodig zijn. Omdat het consortium naast ontwerp en bouw ook verantwoordelijk is voor beheer en exploitatie, wordt het gestimuleerd om met slimme en duurzame oplossingen te komen. Het consortium is immers zelf verantwoordelijk voor onderhoud, reparatie of vervanging gedurende de 25 jaar looptijd van het contract.

Vertrouwen
Het ‘loslaten’ van wat hoort bij innovatief aanbesteden, kostte de gemeente en de toekomstige gebruikers van de Brede School zichtbaar moeite. De outputspecificaties telden uiteindelijk maar liefst 400 pagina’s. Alles was beschreven: zichtlijnen, luchtkwaliteit, zelfs het aantal stopcontacten per ruimte. "We waren beducht om zaken te vergeten", blikt Seffinga terug. "Maar achteraf gezien had het een stuk globaler gekund. Na gunning kun je als gebruikers nog prima met het consortium om tafel om het ontwerp verder te verfijnen." "Bij de opdrachtverlening moet je je als opdrachtgever concentreren op het WAT", stelt Van der Molen. "Laat het HOE aan de markt over. Nu remde de detaillering onbedoeld de creativiteit." De betrokkenen hebben ervan geleerd. Van der Molen: "Het uiteindelijke contract telt maar 20 pagina’s. De essentie staat erin. Voor de rest moet je elkaar ook gewoon vertrouwen. Zonder vertrouwen kun je niet voor 25 jaar met elkaar in zee gaan. Loop je tegen iets aan wat niet tot in detail in het contract staat? Dan is contractueel vastgelegd dat je als gemeente, en het consortium bij elkaar komt, eventueel met een derde onafhankelijke partij. Dan lossen we het samen op."

Ontzorgd
Ondanks de gedetailleerde outputspecificaties, kwamen het consortium en de aanbestedende partijen nog met de nodige innovatieve oplossingen. Zo krijgt het gebouw straks PVC in plaats van de gebruikelijke linoleumvloeren. De PVC vloeren zijn duurder in de aanschaf, maar duurzamer en makkelijker schoon te maken. De spiegels zullen naast de wasbakken komen te hangen. Dit voorkomt dat het putje telkens verstopt raakt met haren. Dat betaalt zich op langere termijn terug. Ook financieel wordt ‘winst’ geboekt ten opzichte van een traditioneel aanbestedingstraject: zeven procent op ontwerp en bouw, elf procent op onderhoud en exploitatie. Het DBMO-contract geeft bovendien voor een kwart eeuw duidelijkheid aan gebruikers en gemeente over de kosten voor onderhoud en exploitatie. Daarmee worden ze ontzorgd in tijden van voortdurende bezuinigingen.

Samenwerking
Het soms moeizame aanbestedingsproces heeft ook in een ander opzicht positieve gevolgen gehad. In deze fase is het fundament gelegd voor de samenwerking tussen de partijen die straks gaan ‘samenwonen’ in de Brede School. "We zijn met elkaar om tafel gegaan om functionele eisen te formuleren", vertelt Seffinga. "Daarbij hebben we bekeken hoe we gebruik kunnen maken van elkaars ruimten en faciliteiten. Hier is onder andere uitgekomen dat de scholen voor creatieve onderdelen een beroep kunnen doen op de faciliteiten van de muziekschool. Dergelijke slimme combinaties beperken het ruimtebeslag voor de Brede School en daarmee de bouw-, beheer- en exploitatiekosten. En dit zonder dat de scholen en andere gebruikers concessies hoeven te doen aan de oppervlakte die ze nodig hebben om goed te functioneren. Door als participanten zo met elkaar in gesprek te gaan, groei je bovendien naar elkaar toe. Belangrijk, want we hebben als gebruikers van de Brede School een gezamenlijk belang: kinderen een rijke omgeving bieden." "Kinderen kunnen straks naar school, muziekles en kinderopvang in één gebouw. Dat geeft een veilig gevoel aan hun ouders", weet Van der Molen.

Flexibel
Bijzonder aan het nieuwe schoolgebouw in Joure is dat het flexibel is opgezet. "Is er in de toekomst behoefte aan uitbreiding? Dan is dit makkelijk mogelijk. Komen ruimtes structureel leeg te staan, bijvoorbeeld doordat het aantal leerlingen afneemt? Dan kunnen de gebruikers van het gebouw of de gemeente deze aan derden verhuren. Natuurlijk wel bij voorkeur aan een partij die past bij een centrum voor kinderen tussen de 0 en 12 jaar", aldus Van der Molen.

Van der Molen en Seffinga kijken tevreden terug op het traject. "De succesfactor van dit project zijn de mensen", zegt Van der Molen. "We hebben bereikt wat we hebben bereikt door de energie en inzet van alle betrokken." "We hebben een leerzaam traject achter de rug, waarbij veel disciplines vertegenwoordigd waren", brengt Seffinga in. "Met elkaar hebben we straks een prachtig gebouw neergezet waarvan we nog jaren plezier kunnen hebben."

PPSsupport is een publieke organisatie en biedt praktische ondersteuning bij pps projecten voor decentrale opdrachtgevers en semipublieke instellingen. Scholen en gemeenten met vragen over de mogelijkheden van innovatieve aanbestedingsvarianten voor hun projectopgave kunnen terecht bij PPSsupport, Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. | 070 - 4568777.

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Agenda

Geen evenementen

maart uitgave

Partners