Schoolbestuur draait op voor fouten in het bouwproces Guido Wezenberg: “Dit kan en moet anders!”

E-mailadres Afdrukken

In de veranderende wereld van het onderwijs, waarbij de kwaliteit van het onderwijs voorop moet staan, zijn schoolbesturen en gemeenten steeds meer verantwoordelijk voor de gebouwen waarin ze zijn gehuisvest. Vraagstukken zoals kosten voor energie, beheer en onderhoud, evenals het optimaal functioneren en gebruiken van ruimten en installaties, zal steeds meer door besturen en schoolgebruikers gezamenlijk moeten worden opgepakt. Is het tot nu toe zo, dat gemeenten en schoolbesturen steggelen over investeringen in nieuwbouw of aanpassingen van bestaande schoolgebouwen, zo zal er een situatie ontstaan waarin schoolbesturen het voor het zeggen krijgen. Maar hoe voorkom je dat huisvesting een last wordt en ten koste gaat van de kwaliteit van het onderwijs?

Guido Wezenberg van Looberg Management BV in Leuvenheim is er van overtuigd dat de situatie zich ten goede keert wanneer schoolbesturen de juiste partijen aan tafel weten te krijgen waarmee de juiste weg wordt bewandeld in het bouwproces met haar ingewikkelde regelgeving en tegenstrijdige belangen. “Hoe worden de financiële middelen zo optimaal mogelijk besteed, op bijvoorbeeld het vlak van huisvesting, nu de doordecentralisatie lijkt door te breken? Om verantwoord onderwijs te geven moeten schoolbesturen mede hun eigen beleid kunnen maken en uitvoeren. Op zich een goede zaak, mits het maar voldoende professioneel wordt opgepakt.” Daarbij hebben schoolbesturen, volgens Guido Wezenberg, professionele hulp nodig.

De geldelijke middelen vanuit de lumpsum financiering voor scholen, bedoeld voor het geven van onderwijs, wordt in de praktijk te vaak gebruikt om de faalkosten tijdens de investering in nieuwbouwprojecten en onderhoud van bestaande gebouwen te financieren. Door gebrek aan kennis blijkt huisvesting wel degelijk een last voor menig bestuurslid te zijn. En dan te bedenken dat de kwaliteit van onderwijs juist gebaat is bij een gezonde investering in de gebouwen! “Maar hoe voorkom je het ontstaan van de gaten die opgevuld worden met geld waarvoor het niet bedoeld is?” Wezenberg schrijft die toe aan enerzijds de complexe regelgeving en veelheid aan deelnemende partijen in het bouwproces, maar anderszijds aan de tegenstrijdige belangen tussen overheid en onderwijs. “Dit is voor schoolbesturen een pad vol voetangels en klemmen. Hier komen schoolbesturen nooit ongeschonden doorheen.”

Als we het hebben over het bouwproces in de onderhuisvesting dan voeren kreten zoals faalkosten, gebrek aan vertrouwen, slechte installaties etc. de boventoon. Wezenberg wijt dit aan het traditionele denken van de bouwmanagers, aannemers en installateurs tijdens het bouwproces. “Neem nu de wijze van aanbesteding. Deze is louter gericht op de laagste prijs en staat niet garant voor de optimale kwaliteit die we met elkaar op papier hebben gezet (op tekeningen en technische/juridische contracten). Aannemers willen ‘huisjes bouwen’ op een manier waarop ze gewend zijn dat te doen. In deze vorm wordt er weinig of geen rekening gehouden met de belangen van de schoolbesturen en gebruikers (leerkrachten, onderwijspersoneel, leerlingen). Daarbij worden de financiële investeringen laag gehouden. Maar na oplevering blijkt dit een pennywise poundfoolish investering zijn, waardoor tijdens het gebruik de exploitatiekosten hoog oplopen. En deze komen voor rekening van de school. “Dit kan en moet anders!” vindt Guido Wezenberg, die zich met Looberg Management als een betrouwbare partner aanbiedt om het onderwijs door het oerwoud van regels en belangen te loodsen.

Samen ondernemen

Professioneel opdrachtgeverschap [klik op de afbeelding voor grotere weergave]

Een optimaal resultaat komt voort uit goede samenwerkingen. Samen ondernemen begint in dit geval bij het schoolbestuur of een gemeente, die op een professionele wijze een bouwproces kan aansturen. Daarvoor partijen om zich heen verzamelt die de kennis en kunde hebben van het bouwproces. Een zeer positief signaal hierin is dat al in 2010 UNETO-VNI besloten heeft om samen met AgentschapNL een innovatieproject Samen Sterk op te starten, met als doel de samenwerking binnen de gehele bouw- en installatieketen (aanbodzijde) drastisch te verbeteren. Daarbij is de doorlopende afstemming met schoolbesturen en gebruikers (vraagzijde) van essentieel belang. Binnen dit driejarig project wordt de verbetering van de samenwerking tussen de vraag- en aanbodzijde op een constructieve manier besproken, waarbij naast de aanbiedende partijen uit de bouw- en installatiebranche, ook wooncorporaties en het onderwijsveld betrokken zijn.

Looberg Management BV is een deelnemer met jarenlange ervaring in onderwijshuisvesting, die binnen het grotere raamwerk van het innovatieproject uitgezocht heeft hoe partijen binnen de keten optimaler samen kunnen ondernemen. Glashelder komt naar voren dat samen ondernemen alleen maar mogelijk is als het schoolbestuur op de juiste wijze het voortouw neemt. Daar heeft iedereen voordeel bij, van architect en bouwer tot aan de eindgebruikers. Om dit in goede banen te leiden, heeft Looberg Management BV vanuit het innovatieproject, de zeven uitgangspunten omschreven om een opdrachtgever professioneel te ondersteunen en te ontzorgen.

De zeven uitgangspunten voor professioneel opdrachtgeverschap

  1. Denk vanuit uw eigen visie en bepaal uw doelstellingen samen met de gebruikers.
  2. Als opdrachtgever betaalt en bepaalt u de gewenste veranderingen.
  1. Ga samen met de gebruikers na welke oplossingen de meest duurzame gebruikswaarde generen tegen de laagst mogelijke exploitatiekosten (zie afbeelding).
  2. Om de gebruikswaarde en Total Cost of Ownership te kunnen bepalen, is kennis, kunde en praktisch inzicht vereist. Een opdrachtgever selecteert tijdig de door hem gewenste deskundige assistentie en ondersteuning indien deze niet of onvoldoende aanwezig zijn.
  3. Een opdrachtgever weet als bestuurder de betrokken ondernemers en managers professioneel en zakelijk aan te sturen.
  4. Een opdrachtgever weet zijn visie en doelstellingen op een plezierige en duidelijke wijze over te dragen aan de mensen die voor het ontwerp en de realisatie moeten zorgdragen.
  5. Een opdrachtgever streeft naar een vertrouwensrelatie tussen alle betrokken partners.

Denken vanuit de exploitatie

Extra aandacht vraagt Wezenberg voor punt 3 van genoemde zeven uitgangspunten. Deze is gebaseerd op het 4 stappenplan (zie afbeelding). Binnen dit bestaande stappenplan wordt de exploitatiefase naar voren gehaald en krijgt positie 2. De opzet van dit vernieuwingsproces voorkomt dat niet teveel macht te snel aan de uitvoerende partijen wordt gegeven. Het is daarom van groot belang dat het schoolbestuur of gemeenten samen met de gebruikers zijn uiteindelijke doel van het schoolgebouw helder kan omschrijven. De 4 stappen zien er dan als volgt uit:

Stap 1: Als bestuurder is uw doel: goed onderwijs. Gebouwen zijn facilitair aan dat doel en niet een doel op zich. Deze gebouwen moeten wel optimaal presteren voor de functie, dit geldt zowel voor het aanpassen van bestaande gebouwen als voor nieuwbouwprojecten.

Stap 2: Om tot een optimale huisvesting te komen, is het van belang om de gebruiksfase centraal te stellen: Betrek de gebruikers bij het opstellen van de wensen en eisen, functionaliteit en uitstraling en bepaal uw ambitie t.a.v. energiegebruik, duurzaamheid en onderhoud om zo de totale kosten van het gebouw (Total Cost of Ownership) in een vroeg stadium in kaart te brengen. Dit betekent dat naast het budget voor de investering er grip komt op de gebruiksfase, dus de exploitatie, van het gebouw, voordat er een ontwerp op tafel ligt!

Stap 3: Zodra deze uitgangspunten bekend zijn, is het pas tijd om op het juiste moment de juiste samenwerkende partijen aan tafel te krijgen. Hierbij valt te denken aan ontwerpende en uitvoerende partijen, die gezamenlijk de uitgangspunten vertalen in een haalbaar ontwerp en realiseerbaar gebouw. In dit proces moet er blijvend gecommuniceerd worden tussen opdrachtgever en de ontwerpende en uitvoerende partijen.

Stap 4: Als het ontwerp getoetst is aan de randvoorwoorden (opgesteld in stap 1 en 2) en akkoord is bevonden, kunnen de uitvoerende partijen gecontracteerd worden en kan de (ver)bouw beginnen. Door het intensieve voortraject weten alle partijen inclusief de opdrachtgever wat er gebouwd gaat worden, voor hoeveel geld en minstens zo belangrijk, wat het gebouw straks kost tijdens het gebruik. De faalkosten voor een opdrachtgever en betrokken partijen worden hiermee volledig gereduceerd.

Guido Wezenberg tot slot: “Een onafhankelijke partner, die zowel de taal van de opdrachtgever spreekt als de taal van de bouw- en installatiebranche, is onmisbaar om de opdrachtgever de controle te laten houden op het ontwerp- en uitvoeringsproces.”

Deelnemen aan een Ronde tafel?

Wilt u als bestuurder ook meer grip op uw huisvesting en met een frisse blik en professionele aanpak verder kunnen? Bent u als schoolbestuurder of opdrachtgever geïnteresseerd in oplossingen met hogere duurzame kwaliteit tegen lagere kosten? Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. nodigt u uit om aan te schuiven bij de ronde tafel van het lopende innovatietraject. Met als doel om samen de 7 principes van professioneel opdrachtgeverschap te bespreken en zo nodig verder gestalte te geven.

Deze ronde tafel gesprekken worden geleid door Wouter Jansen, de inhoudelijke coördinator van het innovatieproject Samen Sterk. Schoolfacilities treedt tijdens deze gesprekken samen met Guido Wezenberg op als uw gastheer.

Als deelnemer ontvangt u vooraf de opgestelde informatieset met de stellingen en hun onderbouwing. Wij garanderen u een levendige discussie waarbij zal blijken dat met minder geld en moeite, betere resultaten mogelijk zijn.

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

laatste uitgave