Leerlingen beter laten presteren door gebruik van daglicht hoeft niet veel te kosten

E-mailadres Afdrukken

De kernactiviteit van een onderwijsinstelling is het verzorgen van kwalitatief goed onderwijs. Deze kwaliteit komt tot uitdrukking in de leerprestaties van de leerlingen. Om deze leerprestaties te kunnen optimaliseren, is het voor een onderwijsinstelling van essentieel belang, dat alle aspecten die van invloed zijn op de leerprestaties optimaal zijn ingericht. Hierbij gaat het dan ook niet alleen om het onderwijs zelf, maar ook om de onderwijshuisvesting. Verschillende onderzoeken tonen immers aan dat de gebouwprestaties een aantoonbare invloed hebben op de leerprestaties van leerlingen.

Ondanks deze sterke correlatie tussen gebouw- en leerprestaties, toont het onderzoek ‘Gezond en Goed’ van de Rijksbouwmeester aan, dat ruim 80% van de 7.000 scholen van het primair en voortgezet onderwijs een slecht binnenklimaat heeft. Veel scholen hebben te maken met een te hoge binnentemperatuur, slechte akoestiek, te weinig ventilatie en te veel of juist te weinig daglichttoetreding. Wat het echter zo pijnlijk maakt, is dat juíst de bouwfysische aspecten van positieve invloed kunnen zijn op de leerprestaties van leerlingen. Een optimale ventilatie houdt de leerling scherp en geconcentreerd, een goede balans in temperatuur houdt de leerling actief en alert en een juiste akoestiek voorkomt geluidsoverlast tijdens de lessen. De oorzaak van slechte omstandigheden is vaak te herleiden tot de beperkte financiële middelen die een schoolbestuur tot zijn beschikking heeft om te kunnen investeren in verbetering van zijn schoolgebouwen. Hierdoor is het bestuur genoodzaakt het binnenklimaat maar voor lief te nemen. Of toch niet?

Meerwaarde van daglichttoetreding

Een zeer voor de hand liggend en bijzonder duurzaam aspect van het binnenklimaat wordt vaak buiten beschouwing gelaten: daglicht. Daglicht is gratis en onbeperkt aanwezig, waardoor het een onuitputtelijke bron van energie is. Een grote optimalisatie van het binnenklimaat kan worden bereikt door bewuster om te gaan met de meerwaarde van daglichttoetreding. In onderzoek naar de relatie tussen daglichttoetreding en de leerprestaties van leerlingen is aangetoond dat natuurlijk daglicht een sterke positieve bijdrage heeft op zowel concentratievermogen, welzijn en aandacht als de motivatie van de leerling. In een optimale daglichtconditie scoren leerlingen in een jaar gemiddeld 20% beter op hun rekentest en werken ze 26% sneller. Een school kan dus een grote kwaliteitsslag maken op het prestatieniveau van de leerling door een optimale inzet van daglichttoetreding. Ondanks deze grote meerwaarde benutten scholen daglicht nog lang niet altijd ten volle. Vaak heeft een verkeerde toepassing van daglichttoetreding juist negatieve gevolgen voor het binnenklimaat. Er zijn voldoende voorbeelden waarbij een verkeerde toepassing van de daglichttoetreding leidt tot onaangename situaties. Denk bijvoorbeeld aan een ernstige stijging van de temperatuur, ongewenst direct zonlicht op de werkplek of de onmogelijkheid om de mate van daglichttoetreding te kunnen beïnvloeden.

Optimalisatieslag

Waar moet u nu op letten als school bij daglichttoetreding? En nog belangrijker: hoe kunt u ervoor zorgen dat ook in uw schoolgebouw een optimalisatieslag plaatsvindt door het gebruik van daglicht?

Een optimalisatie van de daglichttoetreding, en daarmee van uw onderwijskwaliteit, is afhankelijk van ontzettend veel factoren, waarbij het cruciaal is hoe deze op elkaar zijn afgestemd. Bijvoorbeeld de verhouding en situering van de ruimte, de wijze waarop en wanneer sprake is van daglichttoetreding en welk type zonwering en glas worden toegepast. Bij bestaande scholen is de verhouding en situering van de ruimte natuurlijk niet meer te beïnvloeden. Tóch kan door middel van, vaak relatief kleine, aanpassingen aan scholen de daglichttoetreding aanzienlijk worden verbeterd.

Een eerste belangrijke stap is de huidige ervaringen te inventariseren. Hierna kunnen ingrepen worden gedaan met betrekking tot type en hoeveelheid van glas en zonwering, gebruik en inrichting van de ruimten of de toegepaste installatietechniek. Afhankelijk van het investeringsbudget kan zo een optimalisatie plaatsvinden van de toegepaste afwerkingsmaterialen en armaturen tot aan het wijzigen van daglichtopeningen en zonwering.

Bij nieuwbouwprojecten vormen de integraliteit en afstemming tussen de huisvesting en onderwijsactiviteit de essentie voor een optimaal resultaat. De opgave hierbij is adequaat om te gaan met het type, de hoeveelheid en de aanpasbaarheid van het licht op de toekomstige activiteiten. Belangrijk is hoe deze worden gewaarborgd in de beginfase van het opstellen van het Programma van Eisen. In elke fase van een nieuwbouwtraject dienen daarbij weer andere facetten van daglichttoetreding aandacht te krijgen.

Duurzaam en kostenbesparend

Het is daarom aan te bevelen om bij de bouw van een school deze aspecten al vanaf de definitiefase te integreren om mede op basis van daglichttoetreding afwegingen te maken met betrekking tot situering, ontwerp en materialisering. Deze integratie van duurzaamheid in het beginstadium van het ontwerptraject, zorgt in de exploitatie voor financiële winst, een duurzame exploitatie en een optimalisatie in welzijn en leerprestaties. Het daglicht op een integrale en haalbare manier inzetten in uw onderwijshuisvesting leidt namelijk ook tot een besparing op uw elektriciteitsverbruik voor verlichting en dit haakt weer in op de andere aspecten van uw binnenklimaat. Immers, door een juiste toepassing van het type licht, de hoeveelheid en de aanpasbaarheid ervan, kan temperatuuroverschrijding worden voorkomen en natuurlijke ventilatie worden geïntegreerd.

Het Platform Onderwijshuisvesting zet zich in om voor elke leerling een optimale leeromgeving te realiseren, waarbij het belang van de leerling en het schoolbestuur hand in hand gaan. Daarom wordt nogmaals benadrukt: leerlingen beter laten presteren, hoeft niet veel te kosten.

De auteur: W.J.J. (Wouter) Roemaat MSc PDeng is projectmanager bouwmanagement en huisvestingsadvies bij Brink Groep.

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

laatste uitgave