Frank van der Vloed, Philips: "Lichtsterkte en kleurtemperatuur hebben invloed op leerprestaties"

E-mailadres Afdrukken

Philips en Universiteit Twente (UT) hebben samen subsidie aangevraagd voor vervolgonderzoek naar het binnenklimaat. Dat zei prof. dr. Peter Sleegers van de Universiteit Twente bij de presentatie van SchoolVision. “We weten nu wat de effecten van licht zijn, maar het is boeiend om meer aspecten van de fysieke leeromgeving te betrekken bij het onderzoek en te kijken welke effecten ze gezamenlijk hebben op de leerprestaties en het welbevinden van de leerlingen.”

SchoolVision is een lichtsysteem waarbij zowel de lichtsterkte als de kleurtemperatuur ('warm' of 'koud' licht) kunnen worden aangepast. De instellingen voor de verschillende lichtstemmingen zijn voorgeprogrammeerd. Er zijn vier instellingen: 'Energie', 'Rust', 'Standaard' en 'Concentratie'. 'Energie' komt overeen met het licht van een heldere onbewolkte zomerdag rond het middaguur en 'Rust' geeft het equivalent van een zachte avondzon.

Licht maakt positief verschil

Het onderzoek dat de UT heeft uitgevoerd is het meest uitgebreide ter wereld op het onderwerp 'licht en leren'. Het bestaat uit twee studies: één in een praktijksituatie op een basisschool in Wintelre en een experimentele studie in een laboratoriumsituatie. Uit het onderzoek in Wintelre blijkt dat kinderen met SchoolVision 18% hoger scoren op een concentratietest, op de langere termijn meer gemotiveerd zijn en zowel op korte als lange termijn meer waardering hebben voor hun leeromgeving.

Prof. dr. Peter Sleegers (links) en Frank van der Vloed, General Manager Lighting Benelux.

Uit het laboratoriumonderzoek blijkt dat ook het enthousiasme van kinderen en hun vermogen tot samenwerken worden beïnvloed door het lichtsysteem. Bij de lichtstand 'Energie' praten kinderen bij het samen oplossen van puzzels 95% meer met elkaar dan bij de standaardinstelling. Duits onderzoek door het academisch ziekenhuis Hamburg-Eppendorf bevestigt dat. Daar constateerde men dat de leessnelheid toenam met 35%, dat het aantal leesfouten daalde met 45% en dat hyperactief gedrag afnam met liefst 76%. SchoolVision wordt door de docent met een controlepaneel bediend. Hij is dus in de gelegenheid om de verlichting in het lokaal aan te passen en er een optimale sfeer te scheppen. Het licht kan precies worden afgestemd op de leertaak of op het tijdstip van de dag. Door de verlichting voor elke activiteit zo comfortabel mogelijk te maken, blijven leerlingen alert en gretig om mee te doen, waardoor ze beter presteren en het werk van docent een stuk aangenamer wordt.

Maatschappelijke druk

Prof. dr. Peter Sleegers, hoogleraar Onderwijskunde aan de UT had de leiding over het onderzoek. Hij signaleert een toenemende maatschappelijke druk richting schoolbesturen en gemeenten om meer aandacht te besteden aan de leeromgeving. “Onderwijsmensen zijn geneigd om verbetering te zoeken in professionaliseringsprogramma's, dus de kwaliteit van het onderwijs. Ons onderzoek gaat over leerlingen, klassen en leerkrachten. Daarmee geven we hen een argument in handen om ook wat aan de gebouwen te gaan doen. En dat gaat werken. Het feit, dat veel gemeenten brede scholen neerzetten, is niet alleen een kwestie van geldgebrek. Het is ook een kwestie van maatschappelijke druk dat je het niet meer kunt volhouden om kinderen in bepaalde gebouwen te zetten. Dus die vraag om een betere leeromgeving komt vanzelf.”

Frank van der Vloed, General Manager Lighting Benelux, vindt het niet juist dat de focus bij scholen altijd zo sterk op besparen ligt. De verlichting die bij SchoolVision wordt gebruikt is niet extreem energiezuinig, maar in de meest gebruikte stand wel 50% zuiniger dan de verlichting die in de meeste scholen hangt. “Als je praat over geld moet je het ook hebben over prestaties. Met betere prestaties praat je over andere leerlingen, meer leerlingen en ook dát betekent meer geld. Dus in financiële zin is het niet alleen een kwestie van bezuinigen, maar een combinatie van energiezuinigheid en betere onderwijskwaliteit.”

Leerprestatiefonds

Ter bevordering van de toegang van SchoolVision voor scholen in Nederland heeft Philips een fonds opgericht, het Philips Leerprestatiefonds. Daarin zit 20 miljoen euro. Iedere school, die in één of meer lokalen het lichtsysteem laat plaatsen, krijgt eenmalig een bedrag van maximaal 2.500 euro uit het leerprestatiefonds. Frank van der Vloed beschouwt de instelling van het fonds ook als een signaal naar de overheid om meer te investeren in het onderwijs. “Als je ziet wat de BV Nederland beschikbaar stelt voor onderwijs is dat abominabel slecht. Het is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid als samenleving, als scholen, als bedrijfsleven om dat te signaleren. Ook Philips doet dat. We zijn groot genoeg in Nederland om regelmatig signalen op het hoogste niveau neer te leggen. Want dat is de enige manier om het op het bureau van de betreffende bewindslieden te krijgen.”

Bredere studie

De vakgroep van prof. dr. Peter Sleegers heeft veel kennis en ervaring van aspecten die invloed hebben op concentratie en welbevinden van mensen. Nu blijkt dat licht een aanzienlijke invloed heeft op mensen is hij ook nieuwsgierig naar andere aspecten van de fysieke leeromgeving, met name de combinatie van luchtkwaliteit en licht. “Afzonderlijke onderzoeken naar het effect van de luchtkwaliteit op de leerprestaties zijn wel gedaan. Maar naar de combinatie van licht en lucht nog niet. Daarom hebben we samen met Philips voor zo'n onderzoek een subsidie aangevraagd. Wat daar uit gaat komen weet ik natuurlijk niet, maar ik vind het wel betekenisvol om aandacht te hebben voor de fysieke leeromgeving. Want kinderen zitten er uiteindelijk de hele dag in.”

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

laatste uitgave