Bart Jan Westerhof over zijn onderzoek: “Hoe voegt onderwijshuisvesting waarde toe aan het primaire proces?”

E-mailadres Afdrukken

De huisvesting is een veelbesproken thema in het onderwijs: De kwaliteit is slecht, de gebouwen zijn verouderd, de kosten zijn te hoog. Er zijn echter ontwikkelingen die een andere kijk op de huisvesting rechtvaardigen. De kwaliteit van het onderwijs moet omhoog, er komt krimp, er is crisis en alles moet duurzamer. Dit heeft zijn weerslag op de huisvesting. Te vaak wordt er alleen maar gestuurd op kosten, terwijl het sturen op toegevoegde waarde veel meer oplevert. Kortom het wordt tijd om anders naar onderwijshuisvesting te kijken.

De scholengroep Over en Midden Betuwe is een overkoepelende organisatie van vijf scholen in het voortgezet onderwijs: het Over Betuwe College (OBC) en het Hendrik Pierson College (HPC). Zij is enige jaren geleden ontstaan door een bestuurlijke fusie tussen deze twee scholen en heeft momenteel vestigingen in Bemmel, Zetten, Elst en Huissen. De scholengroep heeft een sterke regionale functie in de Betuwe tussen de rivieren de Rijn en de Waal en de grote steden Arnhem en Nijmegen. De diverse opleidingen die gegeven worden variëren van VMBO tot tweetalig VWO. De Scholengroep OMB heeft ruim 4400 leerlingen en 490 medewerkers.

Op huisvestingsgebied heeft de scholengroep een gebouwenbestand van zes locaties met in totaal ongeveer 41.000 m2 bruto vloeroppervlak. Deze gebouwen worden beheerd vanuit het bestuursbureau. Op elke locatie is een conciërge aanwezig en centraal worden huisvesting en facilitaire zaken aangestuurd door Bart Jan Westerhof.

In de afgelopen jaren zijn veel aanpassingen uitgevoerd aan de gebouwen. Er is een nieuw Junior College gebouwd, een compleet schoolgebouw is gerevitaliseerd, er is een nieuwe praktijkvleugel gebouwd waarin een doorlopende leerlijn is gehuisvest en er is een sporthal gebouwd. Kortom er is veel tijd en geld besteed aan de huisvesting van de scholengroep.
Bart Jan Westerhof heeft vanuit het bestuursbureau een stevige rol gehad in de realisatie van deze verbouwingen. Op dit moment bevindt hij zich in de afrondende fase van zijn Masterstudie Real Estate Management. Voor deze opleiding doet hij een onderzoek naar de wijze waarop het beheer van de gebouwen toegevoegde waarde kan leveren voor het voortgezet onderwijs.

Het onderzoek

Zoals gezegd wordt er vaak gesproken over de kwaliteit van onderwijs, die moet omhoog. De huisvesting is een middel dat daar een bijdrage aan kan leveren. Huisvesting moet niet een doel op zich zijn, maar moet als een bedrijfsmiddel gezien worden dat ondersteunend is aan het onderwijs. Het niet juist organiseren en niet juist inzetten van het bedrijfsmiddel huisvesting leidt immers tot het niet volledig ondersteunen van het primaire proces van de onderwijsinstelling en kan daarmee indirect ook ten koste gaan van de prestaties van leerlingen.

De scholengroep OMB heeft in het afgelopen half jaar op een aantal punten waarde toegevoegd aan de huisvesting. Zo hebben de gedateerde centrale entree en de aula een eigentijdse uitstraling gekregen waarin leerlingen zich beter thuis voelen hetgeen ook aantrekkingskracht heeft op potentiële nieuwe leerlingen.

In zijn onderzoek zal Bart Jan Westerhof aan de ene kant het organisatorische aspect van het beheren van vastgoed bekijken. Van belang hierbij is de positie die het beheer van vastgoed in de organisatie inneemt, alsmede ook de uit te voeren taken. Aan de andere kant zal hij kijken naar de toegevoegde waarde die huisvesting kan hebben op het primaire proces.

Met het onderzoek probeert hij bij te dragen aan de kennisontwikkeling op huisvestingsgebied voor schoolorganisaties in het voortgezet onderwijs. Doel is om in de komende tijd de optimale toegevoegde waarde uit de huisvesting te halen waardoor de juiste stappen gezet kunnen worden in de ontwikkeling en het opzetten van het vastgoedbeheer.

De toegevoegde waarde van huisvesting Vanuit diverse onderzoeken wordt de waarde die huisvesting kan toevoegen aan het onderwijs aangetoond. Een waarde die de huisvesting kan toevoegen is:

  • het stimuleren van innovatie, door bijvoorbeeld de inrichting van de ruimten (b.v. kleur en materiaal) en het stimuleren van mogelijkheden tot interactie tussen medewerkers.
  • de tevredenheid verhogen, door bijvoorbeeld het realiseren van een plezierige en comfortabele werkomgeving en een prettig en gezond binnenklimaat.
  • de cultuur verbeteren, door bijvoorbeeld contact te stimuleren door gemeenschappelijke werkruimten en ontmoetingsplekken.
  • de arbeidsproductiviteit verhogen, door bijvoorbeeld korte looplijnen tussen functies die veel en intensief met elkaar samenwerken.
  • de kosten verlagen, door bijvoorbeeld besparen op investeringskosten en exploitatiekosten.
  • de flexibiliteit vergroten, door bijvoorbeeld het gebouw zo in te richten dat gemakkelijk aanpassingen mogelijk zijn.
  • het imago ondersteunen, door bijvoorbeeld een ontwerp van het gebouw dat past bij de visie en missie van de organisatie en dat bijdraagt aan de gastvrijheidsbeleving.
  • de financierbaarheid vergroten, door planmatig onderhoud en tijdige renovatie waardoor het aantrekken van vreemd vermogen gunstiger kan zijn.
  • een stabiel financieel meerjarenperspectief, door een gedegen planning op het gebied van investeringen, aanpassingen en onderhoud op het gebied van huisvesting, zijn de exploitatie- en financieringskosten meerjarig inzichtelijk.
  • het beheersen van risico’s, door bijvoorbeeld het voorkomen van ongewenste situaties met betrekking tot veiligheid en gezondheid door de juiste arbeidsomstandigheden te creëren.
  • het verbeteren van leerprestaties, door bijvoorbeeld het gebruik van de juiste verlichting en klimatologische omstandigheden.
  • duurzaamheid, door bijvoorbeeld energiebesparende maatregelen en het toepassen van milieuvriendelijke materialen.

De toegevoegde waarde van de huisvesting bij de scholengroep OMB

De scholengroep OMB heeft in het afgelopen half jaar ook op een aantal punten waarde toegevoegd aan de organisatie. Ten eerste is de waarde “duurzaamheid” toegevoegd, door op twee locaties zonnepanelen op de platte daken te plaatsen. Het doel is om duurzaam met de gebouwen om te gaan, maar ook om dit te integreren in het onderwijs. Met behulp van een webbased tool worden de opbrengsten van de zonnepanelen bijgehouden. Dit wordt dan weer gebruikt in de lessen voor de leerlingen.

Daarnaast heeft de scholengroep de waarde “imago verbeteren” toegevoegd door het restylen van de entree. De gedateerde centrale entree en de aula hebben een eigentijdse uitstraling gekregen waarin leerlingen zich beter thuis voelen in een voor deze tijd passende omgeving (WiFi etc), hetgeen ook een aantrekkingskracht heeft op potentiële nieuwe leerlingen.

Op deze manier probeert de scholengroep de huisvesting onder meer in te zetten als een strategisch middel en worden de gebouwen niet alleen als een kostenpost gezien. Te vaak wordt er alleen maar gestuurd op kosten, terwijl het sturen op toegevoegde waarde veel meer oplevert.

Het beheren van de gebouwen

Het beheren van de gebouwen kent volgens de literatuur verschillende competentieniveau’s:

  • De “uitvoerder”, deze heeft een technische focus en richt zich met name op het bouwkundig en installatietechnische beheer van het vastgoed.
  • De “controller”, deze heeft een financiële focus en richt zich met name op het kostenbeheersing en kostenverlaging van het vastgoed.
  • De “handelaar”, deze richt zich op de afstemming tussen vraag en aanbod binnen financiële grenzen, gericht op functionele aspecten.
  • De “ondernemer”, deze stelt huisvestingsplannen op voor de organisatie en is initiatiefnemer voor de tot standkoming van deze plannen. De huisvesting is gericht op ondersteuning van de bedrijfsplannen.
  • De “strateeg”, deze is adviseur voor de directie bij het nemen van strategische beslissingen over huisvesting als managementinstrument.

Om professioneel met de gebouwen om te gaan en om dus toegevoegde waarde te kunnen leveren is het van belang om inzicht te hebben in de manier waarop de gebouwen nu worden beheerd in het voorgezet onderwijs. Worden de gebouwen op een technische manier onderhouden of worden de gebouwen strategisch ingezet. Dit zal uit het onderzoek moeten blijken.

Enquête in het voortgezet onderwijs

Medio mei hebben de scholen in het voortgezet onderwijs een enquête per e-mail ontvangen. Hierin zijn een 21-tal stellingen geformuleerd over zowel de toegevoegde waarde van de huisvesting als de manier van beheer van de gebouwen. We hopen op een zo groot mogelijke respons zodat we voor het voortgezet onderwijs relevante en interessante conclusies kunnen trekken. << In het septembernummer van Schoolfacilities zullen de resultaten worden gepubliceerd.

Voor meer informatie over dit artikel en het onderzoek kunt u contact opnemen met Bart Jan Westerhof via Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners