Frans Rasenberg, wetenschapper: “Een duur ventilatiesysteem is geen garantie voor een goed binnenklimaat”

E-mailadres Afdrukken

Het komt regelmatig voor: een schoolgebouw wordt uitgerust met een imposant en kostbaar ventilatiesysteem, maar de klachten als hoofdpijn, irritatie van ogen en keel, ademhalingsproblemen en vermoeidheid houden aan. Ten einde raad wordt onafhankelijk wetenschappelijk bureau binnenmilieu Rasenberg Instruments ingeschakeld om de oorzaak van het probleem te vinden en te verhelpen. Dat is in de meeste gevallen kinderlijk eenvoudig, zegt directeur Frans Rasenberg. “Ventilatiesystemen worden geïnstalleerd op basis van verouderde theorieën en technieken, waardoor vervuiling niet uit de ruimtes stroomt. Een eenvoudige aanpassing aan de luchtroosters in iedere ruimte is vaak voldoende om dat te verhelpen.”

Rasenberg heeft in opdracht van het ministerie van Defensie een sensor ontwikkeld, de Canairy, die de algehele luchtkwaliteit meet. Defensie gebruikt de sensor in onderzeeërs en tanks. Bij de ontwikkeling is samengewerkt met de meest geavanceerde laboratoria ter wereld, zoals NASA en het Nederlandse bedrijf Linde Gas Benelux BV uit Schiedam. Het bijzondere aan deze gasdetector is dat deze alle vormen van luchtvervuiling meet. Na uitgebreide tests in Zweden wordt de door Rasenberg Instruments ontwikkelde sensor algemeen beschouwd als de best werkende gasdetector die momenteel in de wereld verkrijgbaar is.

Koploper qua kennis en werkwijze

Rasenberg Instruments werkt met diverse opdrachtgevers bij zowel de overheid als in het bedrijfsleven. Een belangrijke partner is de ULC Groep, waarmee hij al bijna twee jaar samenwerkt. Directeur Antoon van Rooijen is zeer tevreden over deze prettige en effectieve samenwerking. De ULC Groep ontwerpt en realiseert, onderhoudt en beheert werktuigbouwkundige en elektrotechnische gebouwinstallaties, en infrastructurele netwerken. Bij (gezondheids)klachten van klanten, met name op het gebied van klimaattechniek en luchtkwaliteit, wordt Rasenberg ingeschakeld, voor meetwerk en analyses. Van Rooijen: “Binnenluchtkwaliteit en alles dat hiermee verband houdt is zijn specialisme, en qua kennis en werkwijze is hij koploper.”

Onderscheidend vermogen

“Rasenberg heeft absoluut een andere manier van kijken naar de problematiek, hij is een echte ontwikkelaar”, vertelt Van Rooijen. “Hij kijkt niet alleen naar alle technische aspecten, maar meer naar het totaalbeeld. Is er een probleem, dan kijkt hij verder dan de installatie zelf. Hij kijkt naar de ligging, van waar komt de lucht, hoeveel gebruikers zijn er, zijn die gebruikers misschien juist de oorzaak, zien we vreemde dingen in het materiaal, is er bijvoorbeeld onlangs een renovatie geweest waar nu de klachten vandaan komen, hoe gaan de gebruikers om met de installatie, enz.. Hij denkt en kijkt buiten de reguliere kaders. De oplossing kan soms heel simpel zijn, maar dan moet je die wel zien. En Rasenberg ziet het.” Met de enorme hoeveelheid kennis en ervaring die Rasenberg in de loop der jaren heeft opgebouwd, en de unieke technieken en werkwijzen die hij steeds weer ontwikkelt, ziet Van Rooijen Rasenberg dan ook als een waardevolle aanvulling in hun samenwerking met klanten.

Nieuwe soorten luchtvervuiling

Ventilatiesystemen zijn in de loop der jaren belangrijker geworden in gebouwen. In het verleden werden ruimtes vooral geventileerd als er sprake was van vochtoverlast en te hoge temperaturen, maar tegenwoordig raakt de lucht in een gebouw veel sneller en sterker verontreinigd. Dat komt doordat nieuwe gebouwen beter geïsoleerd zijn, maar ook doordat er meer luchtvervuilende materialen zijn. Denk daarbij aan de toepassing van kunststoffen in het gebouw en het interieur, apparaten als computers, printers, copiers, of lesmaterialen als viltstiften, verf en lijn, en het sterk toegenomen gebruik van schoonmaakmiddelen. Daardoor bevat de lucht nu allerlei vluchtige organische gassen en kan een tekort aan zuurstof ontstaan.

De effecten van zuurstofgebrek en vluchtige organische stoffen zijn niet altijd meteen duidelijk. Vaak treden klachten pas na verloop van tijd op. Typische verschijnselen zijn hoofdpijn, irritatie van ogen en keel, ademhalingsproblemen en vermoeidheid. Ze hebben een negatief effect op de prestaties en het welzijn. Meestal verdwijnen de klachten zodra men weer in de buitenlucht komt. Kinderen zijn extra gevoelig voor de schadelijke effecten van langdurige blootstelling aan vluchtige stoffen. Ze lopen meer kans op astma en sommige stoffen kunnen op lange termijn zelfs kanker veroorzaken.

Dood vogeltje is het bewijs

Meet eenvoudig en goedkoop zelf het binnenklimaat met de kleine Canairy

Het inhuren van een adviesbureau om het binnenklimaat te meten is een kostbare aangelegenheid. Maar het is ook vervelend om rond te blijven lopen met het idee dat er iets mis is met de luchtkwaliteit, zonder te weten hoe ernstig dit is. Om een eind te maken aan die onzekerheid heeft Rasenberg Instruments een miniatuurversie van de Canairy ontwikkeld, waarmee iedere school voor weinig geld op kinderlijk eenvoudige wijze zelf de kwaliteit van de lucht in het klaslokaal kan meten.

Deze kleine Canairy lijkt op een USB-stick. Hij wordt gevoed via de USB-aansluiting van een computer of door middel van een losse USB-adapter, zodat hij in elke gewenste ruimte kan worden gebruikt. Net als de andere modellen van de Canairy reageert deze miniatuurversie behalve op CO2 ook op Vluchtige Organische Stoffen (VOS), de belangrijkste oorzaak van schadelijke en onaangename verontreiniging van de lucht.

Het meten van de luchtkwaliteit met de miniatuurversie van de Canairy is heel eenvoudig. Door middel van een gekleurde LED-indicator geeft het appataatje aan hoe de luchtkwaliteit is. Als de indicator groen oplicht is de luchtkwaliteit goed. Bij oranje is deze matig en als de indicator rood oplicht is er sprake van slechte luchtkwaliteit. Ideaal om te bepalen of het binnenklimaat in uw school in orde is of dat er wellicht maatregelen genomen moeten worden.

Rasenberg Instruments geeft advies over het binnenklimaat. De technisch adviseur komt graag langs voor advies op maat. De kleine Canairy is te bestellen door het contactformulier op www.fransrasenberg.nl in te vullen en te vermelden 'kleine Canairy USB-stick'.

De luchtkwaliteit is afhankelijk van vele factoren: zuurstof, temperatuur, vochtigheid, kooldioxide en de aanwezigheid van vluchtige stoffen. Het vervelende van vervuilde lucht is dat deze door mensen niet is waar te nemen. Mijnwerkers in de negentiende eeuw gebruikten een kanarie in een kooitje als gasdetector. Al bij een lage concentratie mijngas hielden die op met zingen en bij hoge concentraties gingen de vogeltjes zelfs dood. Op die manier wisten de mijnwerkers dat het gevaarlijk was om verder af te dalen.

Tegenwoordig wordt het kooldioxideniveau (CO2) in de lucht gebruikt als graadmeter voor de kwaliteit van het binnenklimaat. Strikt genomen is dat niet juist, want er zijn veel vervuilende stoffen die niets met het CO2-niveau te maken hebben. Een heleboel vervuilende factoren blijven dus buiten beschouwing, zoals fijnstof dat van buiten komt of ontstaat in de gebouwen, bijvoorbeeld in ventilatiesystemen.

Metingen met de door Rasenberg ontwikkelde gasdetector bewijzen dat kooldioxide geen betrouwbare graadmeter  is voor de luchtkwaliteit. “Ik meet echt alles wat in de lucht zit, dus naast kooldioxide ook het zuurstofgehalte, de vluchtige organische stoffen, vocht, etc.. Uit die metingen blijkt telkens weer dat, ondanks dat het CO2-niveau prima in orde is, de lucht sterk verontreinigd kan zijn. Je kunt dus wel nagaan dat er bij ventilatiesystemen, die werken op basis van CO2-niveau, toch nog problemen zijn met het binnenmilieu.”

Fabeltjes

Hoewel organisaties wel beseffen dat er geventileerd moet worden om problemen met het binnenmilieu te verhelpen, denken ze niet altijd goed na over een oplossing. En daarover zijn veel fabeltjes in omloop, weet Frans Rasenberg. “Er wordt vaak gedacht dat een airco behalve voor koeling ook zorgt voor zuivere lucht. Maar dat is een misvatting. Sterker nog: lucht die uit een airco komt zit vaak vol met bacteriën en ziektekiemen.”

Het stoort Rasenberg ook dat er CO2-meters worden verkocht als dé oplossing voor de problemen met het binnenklimaat. “Ik heb mijn gasdetector ontwikkeld in een laboratoriumomgeving om er zeker van te zijn dat ik betrouwbaar kan meten. Scholen laten zich voor de gek houden door bedrijven die met een kastje komen met een rood lampje, wat zou betekenen dat de luchtkwaliteit niet goed is. Wat die kastjes aangeven klopt helemaal niet.”

Hij vindt dat iemand die niet technisch is ook moet kunnen begrijpen wat er gebeurt. Als Rasenberg zijn sensor in een klas installeert meet die gedurende een langere periode de luchtkwaliteit. “Je kunt alles zien: zuurstof, CO2, temperatuur, vocht, welk effect heeft het als de kinderen de klas binnen komen en weer naar buiten gaan. Het is allemaal in grafiekjes te zien die iedereen kan begrijpen. Dat maakt het eenvoudig om luchtproblemen te verhelpen. Eerst breng je de klachten in kaart. Vervolgens maak je een plan van aanpak, je realiseert het en vervolgens heb je feedback met de school. Dan laat je zien ‘dit is het geworden, kijk dit is de luchtkwaliteit.’ Begrijpelijk voor iedereen, zonder dat je over techniek hoeft te praten.”

Installatiebranche loopt achter

Het feit dat er soms gebouwen worden opgeleverd met een slecht functionerend ventilatiesysteem wijt Rasenberg aan de installatiebranche. “De installateurs werken vaak nog op basis van oude theorieën en achterhaalde technieken, uit de tijd van 'ventileren om het vocht en de temperatuur te regelen'. Er wordt niet goed gekeken naar de stroming van de lucht in de ruimtes, met als gevolg dat de lucht in maar een deel van de ruimte wordt ververst. Dan heb je nog steeds een slecht binnenklimaat.”

Hij geeft een voorbeeld van een nieuwe school waar veel kinderen ziek werden. Met de gebruikte CO2-meter werd niets afwijkends aangetroffen en ook verschillende bedrijven konden geen oorzaak vinden. Rasenbergs apparatuur gaf echter een sterke mate van vervuiling aan. Na analyse van de luchtstromen in de ruimtes werden de filters in het ventilatiesysteem vervangen en de luchtroosters aangepast. Daarmee was het probleem opgelost. “Natuurlijk kan je dát de installateur niet verwijten, want hij kon die vervuiling niet meten. De installatie op het dak was één van de beste die te krijgen is, daar kon het ook niet aan liggen. Maar hij had meer aandacht moeten besteden aan de luchtstroming in de ruimte.”

Bekijk ook de bedrijfspresentatie van Rasenberg Instruments

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners