Bart de Grunt, Carmelcollege Emmen: “Onze school is nu een bedrijf, met onderwijs als product en de leerling met zijn ouders als klant”

E-mailadres Afdrukken

Het Carmelcollege Emmen heeft een totale onderwijskundige en bedrijfsmatige revitalisatie doorgemaakt. De organisatie is platter geworden, verantwoordelijkheden zijn hergedefinieerd en de leeromgeving is gemoderniseerd, met als uiteindelijk doel: kwalitatief goed en betaalbaar onderwijs. Bart de Grunt is als locatiedirecteur verantwoordelijk voor de bedrijfsvoering: “Het is mijn opdracht om er voor te zorgen dat deze school in 2015 maximaal 1250 leerlingen telt. Daarvoor is een organisatie nodig die op basis van dit leerlingenaantal financierbaar en 'in control' is. Dus ik moet het doen met dat deel van de lumpsumfinanciering waarmee ik de exploitatie sluitend moet zien te krijgen.”

Het Carmelcollege Emmen is één van de 12 instellingen van Stichting Carmel. Met 35.000 leerlingen op 57 vestigingen in Gouda, Twente, Eindhoven, Oss, Emmen en Haren is de stichting de op één na grootste werkgever in het voortgezet onderwijs. Met projecten als Slash 21 en de Scholingsboulevard in Enschede is een schat aan ervaring opgebouwd op het terrein van bedrijfsvoering. Energie, Arbo en dergelijke worden Carmelbreed aanbesteed, want dat levert voordelen op. Bart de Grunt: “Langzamerhand beginnen wij de marktwaarde van de merknaam Carmel te ontdekken. Als we een bedrijf als HP benaderen voor een netbook voor 35.000 leerlingen worden ze daar echt wel wakker. Met hulp van een bureau in Almelo brengen we onze inkoopkracht in kaart. Maar voor het overige worden de scholen door de stichting helemaal vrij gelaten. De schoolleider legt verantwoording af aan het bestuur.”

Totale revitalisering

Enkele jaren geleden viel er onderwijskundig en qua bedrijfsvoering veel te verbeteren bij Carmelcollege Emmen. De jonge dynamische en bevlogen Bart de Grunt (foto), die de nodige ervaring had opgedaan bij de scholingsboulevard in Enschede, werd aangesteld als locatiedirecteur om met de rector te onderzoeken welke toekomst er voor de school was. Het bestuur besloot tot een totale revitalisering. Dat betekende dat letterlijk alles in de school ter discussie werd gesteld: missie, visie, onderwijsstructuur en al het beleid. Besloten werd te focussen op gedegen onderwijs in drie kleine schooltjes: een vmboberoepsgericht, een mavo en een havo-atheneum, waarbij lesgeven centraal staat. “De afgelopen vijftien jaar hebben we als onderwijs in Nederland gepraat over fusies, structuren, onderwijsvernieuwing, leidinggeven en we hebben vooral niet meer gepraat over onderwijs. Dat heeft niets opgeleverd, er wordt alleen maar geklaagd. Op grond van die constatering vinden wij dat we meer moeten doen met de kwaliteit van onze onderwijsmensen en gebruik moeten maken van hún drijfveren. Daarnaast wilden we meer de nadruk leggen op onze key selling points, zoals sport, tweetalig onderwijs en intersectoraal onderwijs, om ons te onderscheiden van andere scholen.”

De gevolgen van de cultuurverandering op het Carmelcollege Emmen zijn vooral zichtbaar in de organisatie. Die is veel platter geworden. De schoolleiding bepaalde dat de focus moet liggen op maatwerk, differentiatie en brede vorming, maar hoe dat wordt ingevuld is aan het onderwijzend personeel, want dat is hun deskundigheid. “Dat betekent dat we een hele laag met directeuren en coördinatoren kwijt konden. We hebben nu nog een rector, een locatiedirecteur en vier teamleiders, die geassisteerd worden door drie secretaresses. Dat werkt heel efficiënt, want directeuren en teamleiders horen zich niet bezig te houden met hun agenda, de mail, het beantwoorden van telefoontjes. Toch is dat in het onderwijs wel vaak de praktijk.”

Onderwijs staat centraal

Bij de vernieuwing is uitgegaan van het gewenste onderwijsconcept voor de toekomst. Het oude computernetwerk en de telefoonsystemen bijvoorbeeld zijn vervangen door een nieuw integraal systeem.

Om te faciliteren dat docenten ook werkelijk vakinhoudelijk praten over onderwijs zijn kennisteams gevormd. Er zijn kennisteams voor Sport, Kunst, Exact, Talen en Mens & Maatschappij. In die kennisteams – niet te verwarren met onderwijsteams, waarin docenten uit alle vakgebieden samen praten over leerlingen – praten de docenten over het onderwijs in hun vakgebied. Elke docent op het Carmelcollege Emmen zit in een kennisteam, dat onder leiding staat van een teamleider. “Wij vinden het prima als docenten hun vak het allerbelangrijkste in de wereld vinden. Want leerlingen worden alleen maar gelukkig als ze les krijgen van mensen die echt lol hebben in hun vak. En we geven die docenten er meteen de verantwoording en de ruimte bij die daarbij hoort. Wij geven het onderwijs dus écht terug aan de leraar.”

De kennisteams zijn in het schoolgebouw duidelijk herkenbaar, elk team heeft een eigen gang. Voor de inrichting hebben ze zelf de basis gelegd. “We hebben de kennisteams eerst laten dromen over hun ideale leeromgeving, los van kosten en ruimte. Vervolgens hebben we er de visie van de directie overheen laten gaan en is een vertaling gemaakt naar de lessen van de docenten en de ruimte. Dan moet je terug van de droom naar de realiteit en vandaar naar de realisatie in verband met budget.”

School als bedrijf

Deze bedrijfsmatige benadering van een school, met onderwijs als product en de leerling met zijn ouders als klant is volgens Bart de Grunt binnen het onderwijs 'not done'. “Als ik tijdens een plenaire bijeenkomst riep dat een uitstroom van 80 leerlingen ons 4,5 ton kost, werden mensen boos. Zo mag je leerlingen niet zien. Maar omgerekend zijn dat zeven banen. Een verlies van 80 leerlingen maakt het collectieve falen duidelijk, dan doe je iets niet goed. Daarvan moet iedereen hier op school zich van bewust zijn.”

Om het eigen vakgebied uitstraling te geven mocht elk kennisteam 20 meter fotovloer naar eigen inzicht in de inrichting opnemen.

De cultuurverandering heeft ook geleid tot een herstructurering van het personeelsbeleid. Ook dat is nu helemaal afgestemd op het werken in kennisteams en regelt de verantwoordelijkheid van het personeel. Hier zien we het kaderstellend management ook weer terug. Mooi voorbeeld hiervan is de aanpak van de fotovloeren. In de directie werd bepaald dat er budget was voor 100 vierkante meter fotovloer. Per kennisteam dus 20 vierkante meter om de ruimte de uitstraling van het vak te geven. Het team bepaalde daarop zelf de foto, de plek en de afmeting. De rol van de directie beperkte zich tot sparren over de mogelijkheden.

Kunstgras

In het kader van de revitalisering heeft Stichting Carmelcollege (Hengelo) de afgelopen jaren in totaal 4 miljoen euro in de school geïnvesteerd. Dat geld is gebruikt met de visie dat nieuwe faciliteiten de bedrijfsvoering ten goede moeten komen. Vorig jaar is het computernetwerk vernieuwd, waardoor de school nu beschikt over het modernste netwerk dat leverbaar is. “Ik verwacht dat over een aantal jaren nagenoeg alle toepassingen online beschikbaar zullen zijn en dan is nog maar één ding belangrijk: bandbreedte. Dat hebben wij al voor elkaar. Een volgende stap is dat we draadloos zullen werken in de kennisteams. Ik vind dat alle leerlingen als onderdeel van hun basisuitrusting dan goedkoop een laptop moeten kunnen aanschaffen. Dat proberen we dan zo te regelen dat wij als school niets meer aan beheer hoeven te doen.”

Het sportveld is getransformeerd in een hypermodern kunstgrasveld, inclusief artletiekfaciliteiten. Daardoor en door de LOOT-status is Carmelemmen aantrekkelijk voor leerlingen die een sportcarrière nastreven.

De school beschikt sinds dit jaar (onder meer voor haar sportklassen en de LOOT-opleiding) over een hypermodern kunstgrasveld. Ook dat is vanuit bedrijfseconomische redenen aangeschaft. “Wij hebben het mooiste kunstgrasveld van Nederland, dat voldoet aan de specificaties van de Olympische Spelen in Peking. Zo'n veld kost wel wat, maar afgezet tegen de kosten van een grasveld, dat je regelmatig moet maaien en elke vier jaar moet omploegen en inzaaien, is het helemaal niet duur.” Het kunstgrasveld speelt een belangrijke rol in de relaties die de school heeft met sportverenigingen als E en O handbal, voetbalclub Emmen en de plaatselijke hockeyclub. “Samen met die clubs en de sportbonden hebben wij sportacademies voor handbal, en voetbal opgezet. Die organisaties kunnen sporttalentjes met de faciliteiten hier op het terrein hun trainingen geven. Wij zorgen ervoor dat die leerlingen de lessen die ze daardoor missen op een goede manier kunnen inhalen. We hebben zo'n 70 leerlingen die dat doen. Dus op die manier onderscheiden wij ons samen met onze partners: via de sport.”

Verantwoordelijkheden

Het Carmelcollege Emmen heeft de afgelopen jaren een schitterend traject doorlopen, waarbij de school facilitair zo is ingericht dat er optimaal onderwijs kan worden gegeven. De kennisteams functioneren prima doordat de docenten het enthousiasme voor hun vak uit kunnen dragen. “Nu zijn zij de onderwijs professionals. Veel schoolleidingen zijn niet in staat hun organisatie te kantelen naar een bedrijfsmatige structuur, omdat docenten verworvenheden niet willen opgeven en de schoolleidingen zich zelf met alles willen blijven bemoeien.”

Die verdeling van verantwoordelijkheden was juist de kern van de managementopdracht van Bart de Grunt. Iedereen in de school moet weten wie voor wat verantwoordelijk is. “Onze docenten gaan over het onderwijs. De bedrijfsprocessen zijn mijn verantwoordelijkheid. Neemt de belangstelling voor een bepaalde opleiding af, dan volgt er overleg in het betreffende kennisteam en er komt een oplossing. Mijn taak is het om het probleem te signaleren. Zoals in elk gezond bedrijf is de beslissing over de te nemen maatregelen de taak van degenen die daar verstand van hebben.”

Het gehele project aan het Carmelcollege Emmen zou niet mogelijk zijn geweest zonder goede partners:

  • SBM Bouwmanagement Almelo
  • SAN; Samenwerkende Adviseurs Nederland
  • Kuper&Kroeze; Aannemers en Timmerfabriek, Emmen
  • BAM-techniek, Emmen
  • Switch automatisering
  • VH-automatisering
  • Ben Heijne projectinrichting
  • Koudenburg Tuinarchitecten
  • Interoffice (Focusboards)
  • Greenfields en Ten Cate Kunstgrasvelden
  • Alle eigen medewerkers

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners