Enorme consequenties krimp

E-mailadres Afdrukken

In vrijwel heel Nederland krimpt het aantal leerlingen, in de achterhoek zelfs met 30 tot 40%. Dat is op zich geen nieuws, maar het wordt nu wel steeds meer voelbaar. Minister Slob biedt hulp.

In de grote steden in de randstad, zoals Amsterdam, Utrecht, Den Haag en Rotterdam, groeit het aantal kinderen tot 15 jaar de komende jaren nog, maar dat zijn uitzonderingen. In alle andere regio’s is sprake van een stevige leerlingendaling, met de Achterhoek aan kop, zo blijkt uit onderzoek Achterhoek VO. Tot 2028 verliest het Nederlandse voortgezet onderwijs in totaal waarschijnlijk nog eens zo’n twaalf procent van zijn leerlingen.
 

Weinig keus
In het Achterhoekse onderzoek worden de demografische ontwikkeling van heel Nederland inzichtelijk gemaakt. Hieruit blijkt dat in de achterhoek maar liefst 40,9 % minder 0-jarigen dan 15-jarigen wonen.

Naast de ontwikkelingen per gemeente laat het document zien waar in Nederland kinderen binnen 12 kilometer (te rijden op wegen waar daadwerkelijk fietsers mogen rijden), keuze hebben uit één, twee of meerdere VO-scholen voor praktijkonderwijs, vbo, mavo, havo of vwo (de zgn Dijkgraafnorm). Vooral in Noord-Nederland blijken er veel gemeenten te zijn waar geen of maar één schoolsoort beschikbaar is binnen twaalf kilometer; weinig keus dus.


Oplossing bedenken
Het onderzoek brengt in beeld hoe groot de opgave is, maar biedt geen oplossingen. Die zullen betrokkenen met elkaar moeten bedenken en organiseren. Aan hen de keuze welke school binnen de gegeven kaders toekomst heeft en welke niet. Daarbij gaat het niet alleen om locatie, personeel en gebouwen, maar ook om keuzes over de wijze van organiseren. Gaan we op grotere afstand van de doelgroep of juist kleinschalig en dichtbij de huizen waar de kinderen wonen? Dat geldt ook voor de wijze van exploitatie; organiseer je alles zelf of ga je alleen onderwijs leveren in de organisatie van een ander? De situatie noopt ertoe hie stevig over na te denken. Er zal hoe dan ook wat veranderen.

Investeren in de toekomst
Kernvraag is hoe kwaliteit en keuzevrijheid bij krimpende budgetten goed kunnen worden gewaarborgd en ondanks de krimp ook in de toekomst kan worden geïnvesteerd. Zowel in mensen als middelen.

Henk van der Esch, voorzitter het van College van Bestuur van Achterhoek VO: “Onze primaire taak is zorgen dat er onderwijs beschikbaar is, hiervoor kan het bijvoorbeeld nodig zijn dat scholen fuseren. Op het gebied van personeel zorgen we er onder meer voor dat we de competenties en bevoegdheden van al ons personeel goed in beeld hebben. Aan het einde van het jaar kijken we: heeft deze functie toekomst op deze school? Als dit niet zo is kan het zijn dat iemand wel bij één van onze andere scholen terecht kan, of dat we helaas afscheid van iemand moeten nemen. We hebben voor de meeste vakken geen moeite met het vinden van kwalitatief goed personeel, door de krimp is de vraag ook lager.“

Slopen of herbestemmen
In het kader van de verduurzaming zal ook kritisch naar de locatie, onderhoudskosten, duurzaamheid en functionaliteit van de gebouwen worden gekeken en ligt er de vraag wat te doen met schoolgebouwen die leeg komen te staan: slopen of herbestemmen? Achterhoek VO besloot een aantal middelbare scholen te fuseren. Henk: “In Doetinchem voegen we momenteel drie scholen samen tot twee. Ze hebben gemeenschappelijke kenmerken maar verschillen ook van elkaar zodat leerlingen echt iets te kiezen hebben. Vanaf volgend jaar starten in beide scholen eerst alleen de brugklassen, terwijl de andere leerlingen nog op de oude locaties blijven. Zo verloopt de overgang soepel”, aldus Henk.

Extra geld
“Het onderzoek maakt nóg duidelijker wat we al wisten", vertelt Henk. "De krimp die onze scholen te wachten staat, is fors en in veel gevallen zelfs heel fors. Proactief nadenken over een dekkend onderwijsaanbod en intensief samenwerken om dat te bereiken, is essentieel om onze opdracht waar te maken.”

Middelbare scholen in krimpregio's krijgen daarom de komende twee jaar € 25 miljoen extra om fusie of samenwerking tussen scholen mogelijk te maken. Als de krimp de komende vijf jaar harder gaat dan verwacht kan dit oplopen tot € 48 miljoen. In het najaar komt minister Slob van onderwijs met een aanvullend plan om geïsoleerde scholen te ondersteunen. Deel van het geld is bedoeld voor processen die een betere samenwerking met andere scholen te bevorderen, een deel om te kunnen blijven voortbestaan.

Beleidsinformatie

Het onderzoek Achterhoek VO is gedaan op basis van openbare data van DUO en het CBS. Eerder deed ook bureau Republiq op basis van openbare data onderzoek naar krimp in het VO-onderwijs en kwam min of meer tot dezelfde conclusie. Vrijwel heel Nederland krimpt. In het onderzoek van Republiq wordt ook een vertaling gemaakt naar de gebouwen. Big en open data vorm steeds vaker de basis voor voorzieningenplanning, IHP's en vastgoedbeleid.

------------------------------------------------------------------------

Meer informatie
De onderzoeken van Achterhoek VO en Repubiq zijn hier
 te vinden. 

Tijdens de Jaarbijeenkomst op 28 november 2018 wordt nader ingegaan op voorzieningenplanning via big en open data. 
     

 

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

november uitgave

Partners