Harko Boswijk, Landstede: “Onze docenten beschikken door het abonnementsmodel leermiddelen altijd over het nieuwste lesmateriaal”

E-mailadres Afdrukken

Landstede en IXion Advies hebben een nieuw model ontwikkeld voor het aanbesteden van leermiddelen. Om meer invloed te krijgen op de kwaliteit van het lesmateriaal zijn behalve de distributeurs ook de uitgevers benaderd om leverancier te worden. Harko Boswijk (foto rechts), controller bij Landstede, en Herman Berendsen van IXion Advies leggen uit: “Landstede wilde een partnerschap aangaan met de uitgevers, hun kennis en ervaring benutten en samen met hen dingen ontwikkelen. Zeker in dit digitale tijdperk, waarin leermiddelen continu in ontwikkeling zijn en steeds aanpasbaar en aanvulbaar zijn, willen ze altijd kunnen beschikken over actueel en kwalitatief hoogwaardig lesmateriaal.”

Leermiddelen worden doorgaans op een hele traditionele manier aanbesteed. De focus ligt op het schoolboek: een school geeft aan welke boeken nodig zijn en probeert die tegen de laagste prijs geleverd te krijgen. Ze komen terecht bij een van de twee grote distributeurs in Nederland, die perfect kunnen zorgen dat het juiste pakketje met boeken bij de leerlingen terecht komt. Bij de aanbesteding voor de 14 scholen van Landstede VO is dat schoolboek niet zo belangrijk. Het gaat meer over het leerproces en het naar binnen brengen van de auteur in de school, zodat die kan uitleggen waarom hij het zo gedaan heeft. Dat is vernieuwend, vertelt Herman Berendsen, partner bij IXion Advies. “Men zei altijd 'geef mij het boek, dat lees ik door en breng het over'. Bij Landstede werd ineens gevraagd om didactische ondersteuning van leermaterialen. Dus van het sec leveren van dozen ging het ineens over kwalitatief innovatief lesmateriaal, liefst ook nog digitaal.”

Visie van Landstede

De achtergrond om op een andere manier met leermiddelen om te gaan komt voort uit visie van Landstede om digitalisering op een geïntegreerde manier aan te pakken. In alle VO-scholen wordt gezorgd voor draadloze toegang tot het netwerk, zodat leerlingen met laptops kunnen werken. Met een uitgever liepen al pilots met digitaal materiaal, maar om daar echt een slag in te kunnen maken was meer nodig. Harko Boswijk: “We wilden een extra impuls geven aan de ontwikkeling van digitaal lesmateriaal, omdat we daar strategische kansen in zien die we willen benutten. Bovendien was onze overeenkomst voor leermiddelen afgelopen en waren we verplicht om Europees aan te besteden. Die combinatie was de reden om daar op een innovatieve manier naar te kijken.”

Abonnement op al het leermateriaal

In het nieuwe aanbestedingsmodel, het abonnementsmodel, ligt de nadruk niet langer op een boek, werkstuk of licensie. Inplaats daarvan wordt gezegd 'wij betalen een bedrag voor al het leermateriaal dat jullie voor een klas en voor een vak hebben, inclusief de ondersteuning: de toetscontent, de samenwerking en de ontwikkeling daarvan'. Die vraagstelling heeft in het voortgezet onderwijs een enorme impact, legt Herman Berendsen uit. “Tot nu toe gebruiken scholen in het voortgezet onderwijs hun boeken vier of vijf jaar en liefst nog langer, omdat ze een huurprijs of een kostprijs moeten betalen met een afschrijving. Hier is dat doorbroken door te zeggen 'wij willen het nieuwste lesmateriaal'. Daardoor ontstaat ook een heel ander economisch evenwicht.”

Optimale facilitering

Het meest zichtbare effect op de scholen zal zijn dat ze altijd met nieuw lesmateriaal werken. Werkboeken kunnen worden gebruikt zoals ze zijn bedoeld – om één jaar in te werken – en hoeven niet omzichtig te worden gekopieerd om ze langer mee te laten gaan. Licensiekosten voor digitaal materiaal hoeven niet apart te worden betaald. Daarbij is de docent volledig vrij bij de keuze van het lesmateriaal. Harko Boswijk: “Hij kan kiezen uit al het beschikbare lesmateriaal, heeft digitaal materiaal ter beschikking en kan heel eenvoudig gebruik maken van materiaal dat door collega's ter beschikking wordt gesteld. Als hij daar de energie en de tijd voor heeft kan hij ook eigen lesmateriaal inbrengen. Dus eigenlijk gaat het om een optimale facilitering van de docent om het onderwijs op maat te geven. Alles wat je maar kan verzinnen aan materiaal en ondersteuning heeft hij tot zijn beschikking.”

Uitgeverij of tussenhandel

Drie uitgeverijen, waarbij twee van deze uitgeverijen samen aanbesteedden in combinatie dan wel in onderaannemerschap met de twee grote distributeurs van schoolboeken, van Dijk en Iddink, hebben meegedaan aan de aanbesteding. De distributeurs, die de schoolboeken zelf moeten inkopen bij de uitgevers, konden niet zelfstandig een passend aanbod doen omdat ze niet in staat zijn altijd het nieuwste materiaal te leveren. De uitgeverijen wel, maar die zijn niet geëquipeerd om de materialen te distribueren. Harko Boswijk: “Wij erkennen en herkennen de meerwaarde van de tussenhandel. Daar hangt uiteraard een prijskaartje aan. Als je ervoor kiest om rechtstreeks zaken te doen met de uitgevers krijg je dus wel te maken met nieuwe vragen rondom de fijndistributie. Daar waren we op voorbereid en die uitdaging zijn we aangegaan.”

Lastig proces

IXion Advies heeft het aanbestedingsproces begeleid. Dat bureau is gespecialiseerd in aanbestedingstrajecten van lesmaterialen en was samen met de VO-raad betrokken bij de eerste trajecten rond de gratis schoolboeken. Bij Landstede heeft het bureau vooral gezorgd voor de vertaling van de vernieuwende denkbeelden naar juridische mogelijkheden. Harko Boswijk: “De procedure rond Europees Aanbesteden zit heel raar in elkaar, zeker rond dit soort processen. Wij willen ideeën ontwikkelen, innovatief zijn en een partner met ideeën hebben. Volgens de Europese aanbestedingsregels moet je vooraf precies aangeven wat je wilt en dat moet getoetst worden. In principe botsen die twee met elkaar, dus dat kost veel denkwerk en puzzelwerk.”

Gedurende het proces is de combinatie Van Dijk Educatie en Thieme Meulenhof naar de rechter gestapt omdat men bezwaar maakte tegen deze wijze van aanbesteden. Maar dat bezwaar is niet gehonoreerd. Harko Boswijk: “Voor de markt is het heel plezierig dat wij nu jurisprudentie hebben neergezet en dat de rechter zegt 'wat Landstede heeft verzonnen is goed en mag'. Maar omdat we de eerste zijn heeft het wel veel extra inspanningen gekost, omdat je dan de kastanjes uit het vuur moet halen.”

Financieel positief effect

Harko Boswijk verwacht enkele procenten goedkoper uit te zijn door de leermiddelen op deze wijze aan te besteden. Doordat er rechtstreeks met de uitgeverijen wordt gewerkt zijn de kosten van de tussenhandel verdwenen. Doordat de licensiekosten in de overeenkomst zijn opgenomen hoeft daarvan geen administratie te worden bijgehouden. Maar er zijn ook kostenverhogende elementen, zoals het jaarlijks vervangen van werkboeken en het in eigen beheer distribueren van de leermiddelen. Harko Boswijk: “Het is nog niet precies aan te geven, maar wij verwachten enkele procenten goedkoper uit te zijn. Maar dat is niet het belangrijkste. De werkelijke winst zit in het kwaliteitsvoordeel voor de docenten en de leerlingen.”

Nut voor andere scholen

Het abonnementsmodel is beschikbaar voor andere scholen. In oktober neemt Landstede hierover deel aan een informatieve bijeenkomst. Herman Berendsen en Harko Boswijk wijzen er op, dat geïntegreerd beleid op het gebied van digitale content de basis moet vormen voor zo'n beslissing. “Misschien vijf procent van de content in het VO is digitaal. Iedereen roept dat dat binnen vijf jaar een kwart moet zijn, maar men worstelt enorm met de weg om dat te bereiken. Het concept kan daarbij enorm steunen, maar iedere school moet het wel op zijn eigen manier invullen. Het grote gevaar is dat het bestek met knip- en plakwerk wordt toegepast en dan krijg je ongelukken. Wij hebben er ook een paar jaar over nagedacht.”

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

maart uitgave

Partners