Frank de Vries: "Qua veiligheid en organisatie hebben wij een bijzondere keuken"

E-mailadres Afdrukken

Eind november 2008 is in Almelo scholengemeenschap De Veenlanden geopend, een school voor voortgezet speciaal onderwijs. De trots van de school is de leskeuken, die door Ben Maarse van Hakvoort Professional is ontworpen en geleverd. Het is een keuken geworden waarin veilig lesgegeven kan worden aan leerlingen met een gedragstoornis. Volgens CvB-voorzitter Frank de Vries van Stichting Speciaal Onderwijs Twente en Oost Gelderland, zijn die lessen belangrijk omdat horecaonderwijs als neveneffect heeft dat het sociale gedrag bij deze kinderen verbetert. In het vak horeca werk je met 'lieve materialen', dat is anders dan bij metaal- of houtbewerking. Bij het werken met etenswaren kun je af en toe iets proeven, het ruikt lekker en het heeft ook iets gezelligs. Als kinderen dan in zo'n prachtig lokaal mogen werken waarin ze zich veilig voelen dan zie je een aantal problemen bij hen sterk verminderen.

VSO-school De Veenlanden is één van de negen scholen van stichting Speciaal Onderwijs Twente en Oost Gelderland (SOTOG). Op de scholen wordt onderwijs gegeven aan kinderen met gedragsproblemen, cluster 4 leerlingen, in de leeftijd van 4 tot 20 jaar. Naast De Veenlanden is in Almelo een nieuwe basisschool geopend, genaamd De Wissel. In Doetinchem wordt binnenkort De Isselborg geopend, een school met een afdeling basisen een afdeling voortgezet onderwijs. De beide vo-scholen hebben een leskeuken.

De mooiste gebouwen

Frank de Vries vindt dat leerlingen met gedragsproblemen eigenlijk in de mooiste gebouwen van de gemeente moeten zitten. Het zijn immers kinderen voor wie in het reguliere onderwijs geen plaats is. Ze hebben daardoor toch al een beetje het idee dat ze worden weggestopt. “In onze sector komt het heel vaak voor dat ze in restgebouwen moeten zitten, dat kan gewoon niet. Juist omdat ze in maatschappelijk opzicht opzij worden geschoven zou je ze in de mooiste gebouwen moeten zetten. Daarom ben ik zo ontzettend blij met de nieuwe scholen in Almelo en Doetinchem, want dat zijn werkelijk prachtige gebouwen.”

Om de leerlingen te laten zien dat je zuinig moet zijn op zo’n mooi gebouw wordt het tijdens de lessen schoongemaakt. De stichting heeft daarvoor eigen personeel in dienst. “Het is net als thuis, daar zien ze vader of moeder ook rondlopen met een stofzuiger. Wij merken bovendien dat er in een nieuw of goed verzorgd gebouw weinig wordt vernield en dat er vrijwel niet met graffiti wordt gespoten.”

Horeca bevordert gedrag

De stichting Sotog hoeft de leerlingen volgens de wet alleen taal, rekenen, gymnastiek en handenarbeid aan te bieden. Maar om de kinderen echt verder te helpen is men een aantal jaren geleden gestart met het geven van praktijkgerichte opleidingen, waarvoor ze een echt diploma kunnen halen. Vooral de horecaopleidingen bleken een schot in de roos. Niet alleen omdat kinderen diploma’s konden halen, maar ook omdat het lesgeven in koken de sociale vaardigheden bevordert. “Voor kinderen die theoretisch niet tot een vmbo, havo of vwo nivo te brengen zijn is het een uitstekende opleiding, zowel voor jongens als meisjes. Het zijn ‘lieve materialen’ die ze gebruiken in de horecaopleiding. Metaal stinkt en houtbewerking ruikt wel lekker maar is toch wat anders dan het werken met etenswaren. Ze kunnen af en toe wat proeven, het ruikt lekker en het is nog gezellig ook. Dan zie je een aantal gedragsproblemen sterk verminderen.”

Uitgangspunten

V.l.n.r.: Ben Maarse, Frank de Vries en Ronald Gerritsen in de nieuwe leskeuken.

In de nieuwe vestigingen Almelo en Doetinchem is gezocht naar een ontwerp voor de leskeukens waarin de voor cluster 4 leerlingen zo belangrijke begrippen rust, regelmaat en ritme terug zijn te vinden. Ronald Gerritsen is één van de docenten die daarin een grote rol heeft gespeeld. Hij is pas vier jaar docent, daarvoor was hij tien jaar zelfstandig ondernemer en eigenaar van een groot horecabedrijf voor bruiloften en partijen. Tevens is hij chef-kok geweest in een verpleeghuis, hij heeft dus een ruime praktijkervaring. Bij De Veenlanden probeert hij de leerlingen te leren koken, serveren, bedrijfsrekenen en hij brengt ze sociale hygiëne, warenkennis en vaktheorie bij. “Het is eigenlijk wel grappig. De directie heeft aangegeven wat de mogelijkheden waren en we hebben vervolgens de vrije hand gekregen. We hebben toen als horecadocenten bedacht wat volgens ons een ideale situatie zou zijn. Daarmee zijn we naar Ben Maarse van Hakvoort Professional gegaan. We hebben samen veel gepraat, adviezen gekregen en uiteindelijk zijn we bijna uitgekomen op het concept wat we als eerste hadden bedacht, het resultaat is perfect! Iedereen die in de keuken komt kijkt zijn ogen uit.”

Bijzonder project

Ben Maarse werkt bijna twintig jaar voor Hakvoort Professional. De laatste 10 jaar is hij verantwoordelijk voor het ontwerpen en adviseren bij de inrichting van keukens zoals die gebruikt worden binnen het onderwijs. Net als bij veel andere scholen had hij ook bij De Veenlanden te maken met een vrij krap budget en een beperkte ruimte. Aandachtspunten waren een duidelijke structuur, routing, veiligheid en een goed overzicht in de keuken. Mede doordat er zoveel vakkennis bij de docenten aanwezig was heeft Maarse een goed gevoel aan het project overgehouden. “Je werkt met enorm bevlogen mensen en dat straalt ook op mij af. Je zit bovendien aan tafel met mensen die meedenken en praktijkervaring in de horeca hebben. Dat communiceert makkelijk, zodat ik me eenvoudig kan inleven in de leerling en in de docenten. Hierdoor is het doel wat zij voor ogen hebben helder: een leerling die uitstekend kan functioneren in een goed uitgeruste keuken, zodat hij de les optimaal kan volgen, sociaal vaardiger wordt en daardoor als persoon groeit. Als dat doel bereikt kan worden met een keuken van Hakvoort Professional dan is voor mij de opdracht geslaagd.”

Overzichtelijk en veilig

De leskeuken in Almelo bestaat uit een grote ruimte met acht werkplekken, een aparte fastfoodstraat en een kleinere ruimte waarin het restaurant is gevestigd. Het restaurant en de keuken zijn van elkaar gescheiden door een balie. De docent heeft dus vanaf elke plek een goed overzicht over de keuken en het restaurant. Ronald Gerritsen: “Het restaurant wordt ook gebruikt als theorieruimte en als kantine voor de leerlingen en het personeel. Maar ook als relaxplek, waar een leerling even vijf minuten kan gaan zitten als het hem even teveel wordt. Als dat er niet was geweest had je hem naar de gang moeten sturen en dan wordt dat ervaren als straf.”

De werkplekken zien er op het eerste gezicht net zo uit als de leskeukens op andere scholen. Toch zijn er verschillen. De docent bijvoorbeeld staat bewust tussen de fastfoodstraat en de werkplekken in, zodat als er een leerling door het lint gaat dit natuurlijk nooit in de buurt van een hete friteuse kan gebeuren. Ben Maarse: “Alles is bekeken vanuit de ogen van de leerling. Daardoor voorkom je dat je in de praktijk tegen lastige situaties aanloopt. Je kunt beter inschatten hoe een bepaalde opstelling of indeling in de praktijk uitwerkt. Een simpel voorbeeld is de plaats van deuren of laden in de leerlingkooktafel. De juiste manier van indelen kan ongewenst gedrag remmen en de rust bevorderen. Dus we kijken niet alleen vanuit horecahandigheid maar ook vanuit de didactiek. ” Tussen de werkplekken zitten muurtjes van ongeveer dertig centimeter hoogte. Ook daar zit een hele filosofie achter, legt Ronald Gerritsen uit. “We willen niet dat de leerlingen teveel met elkaar in contact treden, maar ze moeten af en toe wel wat samen kunnen doen. Nu denk je misschien ‘wat doet nou dertig centimeter?’, maar het is wel een psychologische barrière om niet zomaar te gaan praten met iemand aan de andere kant van het muurtje, of om er iets weg te pakken. Het remt dit soort gedrag gewoon.”

Quitte spelen in exploitatie

Om de exploitatie van de keuken rond te krijgen worden in de keuken bereide artikelen verkocht. Ronald Gerritsen: “Vandaag hebben we erwtensoep, kippensoep en appeltaart gemaakt. Binnenkort komt er een winkeltje voor de leerlingen waar we de producten gaan verkopen die uit de eigen keuken komen. Let wel, gezonde producten, dus geen kroketten bijvoorbeeld. Docenten kunnen zich opgeven om hier de lunch te gebruiken. Met het geld dat dat oplevert kopen we weer nieuwe materialen en op die manier hopen wij quitte te kunnen spelen. Bovendien is het omgaan met geld en inkopen doen prachtig te integreren in de lessen.”

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners