De psychologie van een schoolgebouw

E-mailadres Afdrukken

Hoe maken we met weinig geld ons schoolgebouw zo aantrekkelijk mogelijk voor de leerlingen? Dat was een vraag van het Lorentz Casimir Lyceum in Eindhoven. Dus bracht Schoolfacilities samen met omgevingspsycholoog Joren van Dijk een bezoek aan deze school om de inrichting nader te bekijken.


Het Lorentz Casimir Lyceum is een prachtige middelbare school middenin het groen. Het biedt plaats aan ongeveer 1200 havo-, vwo- en gymnasiumleerlingen. Het lyceum is een traditionele school, waar rust, reinheid en regelmaat hoog in het vaandel staan, vertelt rector Jessica Baart. “Onze leerlingen zijn ambitieus en prestatiegericht. We doen vaak mee aan allerlei wedstrijden en uitwisselingsprojecten.”

Plannen voor renovatie
De school staat aan de vooravond van een grote renovatie. Jessica Baart: “We hebben bewust besloten om het bestaande gebouw te behouden en niet nieuw te bouwen, onder andere vanwege budgetten. We zijn nu plannen aan het maken, samen met een architect en bouwbegeleider. De vraag die ons bezighoudt, is: hoe kunnen we onze bestaande ruimte functioneler en prettiger inrichten, voor leerlingen én docenten?” Hier komt Joren van Dijk in beeld, die al heel wat jaren werkzaam is als omgevingspsycholoog. Hij helpt organisaties slim gebruik te maken van gebouwen, om zo meer uit mensen te halen. Tijdens onze rondleiding door het Lorentz Casimir Lyceum zal Joren vertellen hoe met simpele oplossingen de omgeving van leerlingen aantrekkelijker kan worden gemaakt.

Geen fietsenrekken
We beginnen onze rondleiding in het gedeelte waar klas 1 t/m 3 les heeft. Daarvoor moeten we een stukje buitenlangs lopen. Het valt meteen op er geen fietsenrekken zijn. Conrector Peter van Dijck vertelt: “Dat is een idee van onze conciërge. Verreweg de meeste leerlingen hebben tegenwoordig een mand of krat op hun fiets, waardoor de fiets niet meer in een rek past en het een rommel wordt. Door de fietsenrekken weg te halen en een soort drempel in het midden te plaatsen, wordt het parkeren van de fiets makkelijker. Er zijn namelijk geen ruimtelijke beperkingen meer. Een simpele, maar effectieve oplossing.”

Goedkoper schoolmeubilair
Eenmaal aangekomen in de centrale hal van de onderbouw, ziet Joren dat de receptie niet in het gezichtsveld ligt. “Het is belangrijk dat bezoekers bij binnenkomst de receptie meteen vinden en niet gaan dwalen door het gebouw of zelfs verdwalen. Het is het meest overzichtelijk om de receptie recht tegenover de ingang te plaatsen”, volgens Joren. Iets om mee te nemen in de renovatieplannen. Peter laat zien dat er veel zitplek is waar leerlingen kunnen neerstrijken tijdens leswisselingen of de pauze. Her en der staan bankjes en stoelen tegen de muur. Omdat schoolmeubilair prijzig is, worden de bankjes gewoon gekocht bij een meubelgigant. Hetzelfde geldt voor veel ander meubilair zoals de picknicktafels buiten. Goedkoop en degelijk.

Behoefte aan rust
We staan inmiddels in de zelfstandige werkruimte en aula van de onderbouw. De ruimte is omkaderd door glazen wanden en dat is niet zonder reden. Jessica Baart vertelt: “Transparantie is voor ons heel belangrijk. Door gebruik te maken van glas, kunnen we de leerlingen goed in het oog houden en zien docenten en begeleiders wat er gebeurt. Er zit wel een keerzijde aan: ook de leerlingen kunnen alles zien en dat leidt af. Onze leerlingen geven aan dat ze juist behoefte hebben aan rustige werkplekken waar ze zich kunnen concentreren. Daar moet rekening mee worden gehouden in de renovatie.”

Akoestiek grote uitdaging
Bij de ingang waar de onderbouwleerlingen door naar buiten en binnen gaan, vallen Joren een paar dingen op: “De ingang is niet heel breed en ‘s morgens is het ongetwijfeld heel druk met alle leerlingen die binnenkomen. Daarnaast is het plafond laag, waardoor het nóg voller lijkt. Dat zorgt in combinatie met de slechte akoestiek voor een gevoel van stress. Alle leerlingen lopen vervolgens door naar hun kluisjes, die ook in een kleine en lage ruimte staan. En dan moet de dag nog beginnen. Als scholen hiermee spelen, kan er een verschil ontstaan tussen hoe druk het lijkt en hoe druk het werkelijk is.” Jessica beaamt dat er verbetering mogelijk is: “samen met een goede temperatuurregeling, is akoestiek misschien wel de grootste uitdaging voor een schoolgebouw.”

Kleur geeft sfeer
Tijdens de rondleiding zie we dat er in het gebouw veel gebruik is gemaakt van kleur. Rood en blauw in het trappenhuis, groen in de aula en grijze plafonds en vloeren. Joren vertelt: “Het gebruik van kleuren kan onder sommige omstandigheden de ervaring van ruimtelijkheid beïnvloeden. Kleur zet een bepaalde sfeer neer.” Als we even later door een smal trappenhuis naar boven lopen, zien we meteen wat Joren bedoeld; op de muur van het trappenhuis zijn knalrode en blauwe vormen geschilderd, wat een druk gevoel oproept. De grijze plafonds in een aantal gangen geven een wat sombere sfeer. Grijze plafonds zijn prima, maar ze moeten lichter dan de muur zijn en de muur weer lichter dan de vloer. Hierdoor neemt de kans toe dat de ruimte als groter wordt ervaren.
Echter is volgens Joren weinig wetenschappelijk bewijs gevonden dat een bepaalde kleur of kleurcombinaties invloed hebben op beleving en gedrag: “Een ruimte wordt niet ‘activerend’ of ‘ontspannend’ puur omdat er een bepaalde kleur wordt gebruikt. Er zijn veel meer factoren die hierop van invloed zijn, zoals de indeling van een ruimte en daglicht.”

Zorg voor veel daglicht
Joren vertelt dat vaak wordt onderschat hoe belangrijk daglicht is voor het onderwijs. Studies van bijvoorbeeld de Rijksbouwmeester in 2012 tonen aan dat natuurlijk daglicht een sterke positieve bijdrage heeft op zowel het concentratievermogen en welzijn als op de motivatie van de leerling. In een optimale daglichtconditie scoren leerlingen beter en werken ze 26% sneller. Een school kan dus een grote kwaliteitsslag maken op het prestatieniveau van de leerling door de inzet van daglichttoetreding.
We mogen binnenkijken in een technieklokaal dat zich in de kelder van de school bevindt. De aanwezige docent ziet het effect van daglicht goed: “Ik merk dat mijn leerlingen beter en sneller werken als er licht van buiten naar binnen schijnt. Hier in de kelder is het ietwat bedompt en donkerder.” Het Lorentz Casimir Lyceum kan dus ook slagen maken op het gebied van daglichttoetreding.

Hernieuwd inzicht
We lopen naar buiten, waar het inmiddels volstroomt met leerlingen die lunchpauze hebben. Het is goed vertoeven op het buitenterrein; leerlingen zitten aan picknicktafels op het plein, op bankjes onder de bomen en op het gras in de zon. Jessica Baart en Peter van Dijck geven aan dat ons bezoek erg nuttig was. Jessica: “Ergens weten we wel dat er iets aan de inrichting klopt of niet klopt, maar het is vaak lastig om te duiden. De soms zo vanzelfsprekende inrichting zal met hernieuwd inzicht worden bekeken. Eigenlijk zou elke school eens met een omgevingspsycholoog door hun gebouw moeten lopen. Verbeteringen zijn altijd mogelijk.”

Hartelijk dank aan Joren van Dijk voor het delen van zijn kennis over omgevingspsychologie en het Lorentz Casimir Lyceum voor hun gastvrijheid.

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners