Gerard Lokhorst over congres Duurzame Scholen: “Het thema 'Leren Innoveren' gaf meer inzicht in de samenhang tussen onderwijs en ondersteuning”

E-mailadres Afdrukken

Het congres 'Leren Innoveren', dat stichting Duurzame Scholen samen met Schoolfacilities op 2 oktober hield bij Leerhotel Het Klooster in Amersfoort, met RTL-weervrouw Helga van Leur als dagvoorzitter, was vooral een dag van nieuwe inzichten en netwerken. De circa 140 deelnemers konden een keuze maken uit een afwisselend programma van presentaties, lezingen en workshops. Organisator Gerard Lokhorst: “We hadden deze keer niet alleen aandacht voor techniek, maar ook voor de 'zachte' kant van onderwijs. Dat zorgde voor veel interactie tussen mensen, inspiratie en leuke gesprekken. Ik ben heel tevreden.”

Na welkomstwoorden van wethouder Tigelaar van de gemeente Amersfoort, trapte Helga van Leur af met een super-brainstorm sessie – een soort speeddate met het doel kennis te maken met de andere congresdeelnemers – aan de hand van vijf stellingen over duurzaamheid. De locatie droeg zeker bij aan het succes van het evenement. Het gewezen bestuursbureau van roc ASA is nu het Leerhotel Het Klooster dat volledig wordt gerund door studenten. Het is een prachtig voorbeeld van 'onderwijs in bedrijf' en heeft daardoor een ideale samenhang met het congres 'Leren Innoveren'. Schoolfacilities doet verslag van de verschillende workshops.

Wat brengt de toekomst?

Door wisselende leerlingenaantallen en multifunctioneel ruimtegebruik worden steeds meer eisen gesteld aan een gebouw. Er is een steeds grotere behoefte aan flexibele bouwoplossingen. Gerard Lokhorst van de Stichting Duurzame Scholen hield aan de hand van het IPC-project 'De flexibele huisvesting van de toekomst' in zijn workshop een brainstormsessie om erachter te komen hoe de school van de toekomst eruit ziet. De vraag hoe het onderwijs er over 10 – 15 jaar eruit ziet stond ook centraal in de workshop van Jan Broeken, directeur van IT-Workz. Werkt iedereen op een iPad en behoren schoolboeken definitief tot het verleden? Zitten alle leerlingen achter de webcam tijdens de wiskundeles? Zijn we eigenlijk wel toe aan digitaal onderwijs of ziet de toekomst er heel anders uit? Jan Broeken vindt in ieder geval dat we bezig moeten blijven met de verschillende toepassingen van ict in het onderwijs.

Oplossingen voor beter binnenmilieu

Hans Korbee, programma Adviseur 'Frisse Scholen' bij AgentschapNL, blikte terug op 7 jaar Frisse Scholen. Hij legde uit dat een school pas fris is als een goed binnenklimaat wordt gekoppeld aan een laag energieverbruik. Frisse scholen zijn volgens Korbee beslist niet duurder dan energieverslindende scholen, maar om dat te bereiken moet er buiten de gebaande paden worden getreden. Dat kan door ambities te vertalen in heldere eisen, een integrale aanpak en kwaliteitsborging.

Wetenschapper Frans Rasenberg heeft een jarenlange ervaring met het meten van de kwaliteit van het binnenmilieu. In zijn workshop met de titel 'Een duur ventilatiesysteem is nog geen garantie voor een goed binnenklimaat' legde hij uit dat niet het ventilatiesysteem zelf, maar de manier waarop het wordt aangelegd de oorzaak is van de meeste problemen met slechte luchtkwaliteit en te hoge temperaturen in de klas. De oplossingen die hij aandraagt zijn vaak heel simpel, gebaseerd op primaire natuurkunderegels en de stromingsleer, maar waaraan in de dagelijkse praktijk vaak voorbijgegaan wordt.

Licht en geluid

Architect Peter Elemans gaf een workshop over de weldadige invloed die daglicht op het binnenklimaat kan hebben. Mits goed benut zorgt daglicht voor een lager verzuim en betere leerprestaties. Zijn architectenbureau (Elemans, Postma en Van den Hork) heeft de integrale ontwerpmethode 'Licht op Binnenklimaat' ontwikkeld. Die methode is toegepast bij basisschool De Maremak in Boxtel en zorgt voor een heel energiezuinige school met optimaal gebruik van daglicht, met prettige temperaturen en een goede luchtkwaliteit.

Geluid stond centraal in de presentatie van Dominique Goven van Rockfon en de KGI Groep. Net als licht is ook akoestiek vaak een onderbelicht item als het gaat om het binnenmilieu. Maar lawaai in de klas, gang of het gymlokaal kan veel hinder veroorzaken. Goven legde uit hoe je ervoor zorgt dat de geluiden die je wilt horen goed hoorbaar zijn en de ruis die je niet wilt horen verdwijnt.

Zijn workshop sloot bijna naadloos aan op de presentatie van Rob Kragt van Desso. Desso heeft duurzaamheid in het productieproces zeer hoog in het vaandel staan en hanteert het principe Cradle-to-cradle. Kragt rekende af met enkele vooroordelen over vloerbedekking in scholen en benadrukte dat de Desso Airmaster een positieve invloed heeft op zowel de luchtkwaliteit als de akoestiek.

Energie besparen

Veel belangstelling was er voor de workshop van directeur Eric Carbijn van EnergyAlert over energiemonitoring. Carbijn stelt: “Als je niet weet wat je uitgeeft, weet je ook niet wat je kan besparen”. Zijn bedrijf heeft handige tools die kunnen helpen inzicht te krijgen in het energieverbruik en zelfs dit te vergelijken met andere schoolgebouwen. Carbijn: “Alleen al door te monitoren kunnen onze klanten minimaal 12% energie besparen, eenvoudig door fouten uit installaties te halen en systemen beter af te stellen.”

Hans Lodders (GroenGelinkt) en Jan Oosting (Interstudio NDO) gingen in hun workshops in op de relatie tussen duurzaamheid en het lesgeven. Oosting vindt dat je met de onderwijsconcepten van ons industriële systeem geen duurzame samenleving kunt bouwen. Hij ziet een rechtstreekse relatie tussen duurzame ontwikkeling en onderwijs. GroenGelinkt zorgt voor een betere toegang tot en samenhang van educatieve materialen op het gebied van natuur- en milieueducatie.

Schoolbesturen aan zet

Guido Wezenberg, directeur van Looberg Management, is van mening dat vraagstukken met betrekking tot energie, beheer en onderhoud, het optimaal functioneren van ruimten en installaties, steeds meer betrokkenheid vraagt van besturen en schoolgebruikers. “Nu bakkeleien besturen en gemeentes over investeringen en aanpassingen aan scholen, maar straks komt er een situatie waarin de schoolbesturen het voor het zeggen hebben. Hoe voorkom je dat het gebouw dan een last wordt die ten koste gaat van de kwaliteit van onderwijs?”

De PO-raad is al jaren bezig om in het systeem waarmee scholen in Nederland tot stand komen de invloed van schoolbesturen op de huisvesting te vergroten. Gertjan van Midden van de PO-raad analyseerde de huidige situatie en concludeert: als het goed wordt ingezet is er voldoende geld, en het bestaande stelsel biedt genoeg openingen om tot goede oplossingen te komen. Dat het toch niet lukt met de huisvesting komt door: een gebrek aan kennis, gescheiden geldstromen, een frustrerende afhankelijkheid van elkaar, en de complexiteit om samen te werken.

Samen met de VO-raad, de VNG en het Waar-borgfonds Kinderopvang heeft de PO-raad het landelijk kenniscentrum Ruimte-OK opgericht, waarin alle kennis op het gebied van onderwijshuisvesting is gebundeld. De drie peilers onder Ruimte-OK zijn volgens Marco van Zandwijk: slimmer organiseren, beter presteren en anders financieren.

“De kunst van het apekooien”

Dr. Leo Lenssen, lector maatschappelijk ondernemerschap, focuste met de titel 'Innovatie en de kunst van het apekooien' enigszins verrassend op het onvermogen van de onderwijssector om in het primaire proces te innoveren. “Innovatie bestaat uit vier stappen: je begint met fantaseren, dan ga je concepten uitdenken en die in pilots toetsen. Maar bij de laatste stap, verankeren in het bestaande onderwijs, stokt het. Dan past het niet, niet in het onderwijs en niet in het schoolgebouw.” Het onderwijs zit daardoor vol met paradoxen. We weten dat kinderen moeten kunnen bewe-gen (denken doe je met je lichaam, bewegen is leren, bewegen is overleven) maar om te leren moeten ze in de scholen stilzitten. Een kind dat in de klas niet stil zit is wordt vooral beschouwd als een ordeprobleem. “Als een kind zijn motorische prikkels om te bewegen moet onderdrukken gaat dat ten koste van zijn leervermogen.”

In het buitenland wordt wel met de wetenschap dat bewegen hoort bij leren in de schoolgebouwen rekening gehouden. “In Hannover was ik op een school met een klimrek in de klas, alle stoelen en tafels waren ongelijk qua hoogte, en er stond een zandloper. Elke keer als een kind het even nodig had mocht het met de zandloper even naar buiten, zelf weten wat het wilde doen, even bewegen. En de hele school was daarop ingericht.” Lenssen ziet een rol weggelegd voor de leveranciers van de 'harde kant' van schoolgebouwen, die om te overleven voortdurend bezig moeten zijn met vernieuwing. “U denkt misschien 'wat moet ik met dat pedagogische verhaal?'. Maar ik doe een beroep op uw creativiteit. U kunt die onderwijsbestuurders inspireren en motiveren. U kunt met uw denkwijze en producten wel degelijk een bijdrage leveren aan duurzaam onderwijs.”

Borrel

Na een cabaretesk optreden waarbij diverse sprekers op de hak werden genomen werd het congres afgesloten met een borrel. De reacties op het congres waren positief, de deelnemers gingen met een goed gevoel naar huis. Gerard Lokhorst: “Ons doel is bereikt. We wilden dat er interactie plaatsvond tussen mensen, dat ze elkaar inspireerden. Dat is gelukt.”

Zie ook de impressie van het congres 'Leren Innoveren'

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners