Huub Schoenmakers: "De kracht van ICT voor de ontwikkeling van onderwijs ontgaat veel besturen"

E-mailadres Afdrukken

Het ontbreekt schoolbesturen in het basisonderwijs aan deskundigheid om de ict zo in te richten, dat ze ook werkelijk kunnen besturen. Volgens Huub Schoenmakers, ict-manager bij Innovo, moet een schoolbestuur een beleidsrijke organisatie zijn met strategische doelen, met sturing en indicatoren. Er is onvoldoende kennis aanwezig om beleid naar een ict-inrichting te vertalen. Huub Schoenmakers is bang dat zij in hun onschuld hun ict, de informatie en architectuur uitbesteden. “Daarmee geven schoolbesturen hun stuur uit handen en leveren zij zich over aan marktpartijen”.

Innovo is één van de eerste schoolbesturen in Nederland die alle scholen via glas heeft verbonden met een datacentrum. Van daaruit worden allerlei diensten geboden: telefonie, HRM, digitale leerling-dossiers, portfolio’s leermanagementsystemen, etc. Om dat mogelijk te maken heeft Innovo voor de ICT een aparte afdeling opgezet, die sinds 2001 onder leiding staat van Huub Schoenmakers. “Op strategisch, tactisch en operationeel niveau hebben we de tijd en de bevoegdheden gekregen om de ondersteuning goed kunnen regelen. We hebben kunnen standaardiseren zonder scholen teveel te beknotten in hun keuzevrijheid. En ze kunnen nu ook heel veel dingen zelf kiezen. Alleen de dingen die kritisch zijn om kwaliteit en continuïteit te kunnen garanderen beslissen wij.”

Innovatief in bedrijfsvoering

Alle applicaties in het datacentrum zijn gekoppeld in één groot management informatie systeem. Dat systeem is in staat om alle brongegevens automatisch te aggregeren op bovenschools niveau. Er is en cockpit ingericht met dashboards per beleidsgebied, per school of overkoepelend over Innovo. Dat is het instrument waarmee het bestuur kan besturen.
Van het datacentrum – door Innovo de onderwijsmarktplaats genoemd – maken behalve de zestig Innovo-scholen nog eens 240 scholen van andere besturen gebruik. De voordelen daarvan zijn groot, ook voor Innovo. “Ik vervul met die onderwijsmarktplaats een soort makelaarsrol tussen de vraag van scholen en het aanbod uit de markt. Een deel van die scholen heeft zich verenigd in een samenwerkingsverband, ISO ICT (Interbestuurlijk Samenwerkingsverband voor Onderwijs en ICT) en ook de aanbieders hebben een groep gevormd. Daardoor ontstaat er steeds meer samenwerking tussen de partijen en wordt de dienstverlening naar de scholen alleen maar krachtiger. Als samenwerkende scholen kunnen we applicaties laten ontwikkelen. De kosten daarvan betalen we op basis van leerlingenaantallen.”

Samenwerking en vraagbundeling

Hoewel Innovo een heel groot bestuur is, is Huub Schoenmakers constant op zoek naar samenwerking met andere schoolbesturen. “Wij zijn op zoek naar bronsystemen die je kunt zien als raamwerktoepassing die per school apart ingericht kunnen worden, zodat de betreffende gebruikersgroepen daar optimaal mee kunnen werken. Aan de andere kant kun je de eenheid bewaren die nodig is om het enerzijds beheersmatig in stand te houden en anderzijds de informatiecyclus rond te houden. Dus dat ik mijn brongegevens daaruit kan aggregeren naar bovenschools niveau. Om die systemen te kunnen ontwikkelen en bouwen is Innovo eigenlijk te klein, want dat zijn heel kostbare trajecten. Daarom zoeken we partners om de vraag te bundelen en om voor marktpartijen een interessante partij te zijn.”
ISO ICT is een samenwerkingsverband dat zich focust op kennisbundeling en ondersteuning van scholen op het gebied van glasverbindingen en datacentra. Andere groepen in het land zijn samen bezig kennis te ontwikkelen rond leerling-portfolio’s en videocommunicatie-oplossingen. “Wij hechten erg aan dergelijke samenwerking. We gebruiken Kennisnet om dergelijke groepen te traceren, te participeren en om te kijken of we niet zelf het wiel opnieuw aan het uitvinden zijn.”

Afwachten is geen optie

Huub Schoenmakers signaleert uit contacten met andere bestuurders dat er heel veel besturen zijn die geen initiatief nemen om de ict in hun bestuur te gaan ontwikkelen. Hij vindt dat een zorgelijke ontwikkeling. “Helaas zijn er besturen die de ontwikkeling van ict en ook van facilitair laten afhangen van derden. ICT zit echt midden in het primaire onderwijsproces. Vragen als ‘hoe vind ik de juiste content bij een specifiek leerprobleem van een kind’ kun je echt niet onderbrengen bij een externe partij die de ict regelt. Daarvoor moet je kennis hebben van de ontwikkeling van kinderen. Dat moet je niet uit handen geven.”

Dat er bestuurlijk niets wordt gedaan aan de stand van zaken van de ict in veel scholen is behalve aan een gebrek aan kennis ook te wijten aan een gebrek aan bevoegdheden. “Vrijwel niemand is in staat om de hele architectuur in één keer anders neer te zetten. Niet alleen omdat het complex is, maar ook omdat ze de bevoegdheid niet hebben. Heel veel scholen eigenen zich de autonomie toe om te zeggen ‘ik bepaal toch zeker zelf wat voor systeem ik heb’. Dus dan heb je als overkoepelend bestuur te maken met scholen met allemaal verschillende systemen voor administratie, leerlingvolgsysteem, noem maar op, waar je niets aan kunt veranderen al zou je willen. Dat is dus één doffe ellende.”

Jarenlang de regie voeren

“Als mensen komen kijken hoe wij hier ons management informatie systeem hebben ingericht, zien ze eerst dat mooie dashboard. Als je laat zien hoe die informatie tot stand komt, welke brontoepassingen er onder hangen en hoe het gekoppeld is, realiseren ze zich dat het vanaf de basis anders moet worden ingericht. Volgens een uniforme systematiek en vaste standaarden. Het duurt ten eerste heel lang voordat men tot dat soort conclusies komt en ten tweede kost het veel tijd om op al die scholen de bevoegdheid te krijgen.”

Innovo heeft vanuit visie en beleid bepaald welke applicatie door iedere school moet worden gebruikt voor de leerling-administratie en voor het leerlingvolgsysteem. “Dat is een heel moeilijk verhaal, want er zitten allemaal specialisten in die scholen. Die weten alles over leerlingen volgen en inhoudelijke informatie en die willen daar allemaal hun eigen systeem bij kiezen. Maar dat hebben wij allemaal eenduidig voorgeschreven. En pas dan kom je tot de verbinding van al die systemen.”

Om het eenvoudig uit te leggen tekent hij de Limburgse vlaai. Daarin schuiven de segmenten (applicaties) keurig in elkaar, is te zien hoe ze onderling verbonden zijn en hoe ze worden benaderd via intranet en internet. De reacties daarop zijn doorgaans dat het allemaal eigenlijk wel heel eenvoudig is. Huub Schoenmakers: “Het is ook heel eenvoudig, maar om dat voor elkaar te krijgen moet je wel jaren in de regiefunctie zitten. En die kans krijg je bij de meeste besturen niet. Er zijn zelfs besturen die het hele ICT-verhaal helemaal aan het loslaten zijn, vaak onder druk van fusie. En daarmee geef je eigenlijk je stuur uit handen. Want als je wilt besturen, moet je wel een stuur in handen hebben, dat ook nog een verbinding heeft naar de wielen. Als je je hele informatie plus de architectuur uit handen geeft aan de scholen of aan marktpartijen heb je niks meer om te sturen.”

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

December uitgave

Partners