John van Dongen, KPC Groep: “Rol schoolleiding stimulerend om docenten met digitale schoolborden in beweging te krijgen”

E-mailadres Afdrukken

De meeste schoolleiders hebben wel een visie als het gaat over vernieuwing van het onderwijs. Ondermeer door de inzet van eigentijdse leermiddelen denken ze beter aan te kunnen sluiten bij de leefwereld van de leerlingen. Er wordt flink geïnvesteerd in ict, dus aan alle voorwaarden voor succes lijkt te zijn voldaan. Maar als het resultaat tegenvalt rijst al snel de vraag: 'Hoe krijg ik mijn docenten zo ver dat ze het gaan gebruiken in de les?'. Adviseur/onderzoeker John van Dongen: “De meeste scholen bieden wel knoppencursussen aan, maar geven docenten onvoldoende de kans om de didactische meerwaarde te ontdekken. Met name voor de schoolleiding lijkt hier een taak te liggen. Zij kunnen docenten immers inspireren en motiveren door leiderschap te tonen, visie uit te dragen en enthousiasme uit te stralen.”

Uit diverse rapportages, ondermeer de jaarlijkse 'Vier in balans monitor' van Kennisnet, blijkt dat de digitale revolutie zich in het onderwijs maar langzaam voltrekt. Ook KPC Groep concludeert dat docenten nog allerminst vertrouwd zijn met de ins en outs van, bijvoorbeeld, de digitale schoolborden. De onderzoekers brachten in kaart wat daarvan de oorzaak kan zijn en hoe docenten zo ver te krijgen zijn dat ze de digitale schoolborden echt in de les gaan integreren, in plaats van ze als modern krijtbord met afwasbare stiften gebruiken.

Het onderzoek van KPC vond plaats bij een aantal scholen voor VO, waar docenten, medewerkers en directieleden werden geïnterviewd. De scholen hebben de beschikking over voldoende digitale schoolborden. Er zijn knoppencursussen gegeven, en de docenten waren best bereid om ermee te werken. Toch werden de didactische mogelijkheden van de borden onvoldoende benut. “Wij hebben geprobeerd om de leerkrachten zo te enthousiastmeren dat ze zich geroepen gingen voelen om iets te doen. Niet omdat WIJ vinden dat ze dat moeten doen, maar doordat we hen bij zichzelf een intrinsieke motivatie hebben laten opbouwen.”

Onverwachte barrières

Die enthousiast geworden docenten wilden serieus met de digitale borden aan de slag gaan, maar er waren onvoorziene barrières die hen tegenhielden. Een situatie die vergelijkbaar is met die van een beginnend koorddanser. Die spant een touw 10 cm boven de grond om te oefenen. Hij heeft een coach en een goede uitrusting om optimaal te kunnen balanceren. Na verloop van tijd neemt zijn vertrouwen toe en hij wil een demonstratie geven voor publiek. Er wordt een koord gespannen tussen twee hoge gebouwen, het publiek komt kijken, maar als de koorddanser de draad op wil lopen komt er een windvlaag, hij krijgt last van hoogtevrees, wordt onzeker en trekt zich terug. “De hoogte en de windvlaag in die metafoor zijn factoren waarmee de koorddanser vooraf geen rekening had gehouden. Bij het werken met digitale schoolborden zijn er ook dergelijke factoren die de docenten onzeker kunnen maken en hen ervan weerhouden om de borden te gaan gebruiken.”Sommige docenten zijn bang om uitgelachen te worden door de leerlingen vanwege hun onhandigheid. Anderen weten niet op welke manier ze aanvullende leermiddelen, zoals filmpjes en presentaties, moeten maken. “Het lijkt een beetje alsof je iemand een auto geeft en hem rijlessen laat nemen, maar vergeet uit te leggen hoe hij van A naar B moet rijden. Hij kan wel rijden, maar kent de weg niet.”

Rol schoolleiding

Van Dongen stelt dat de schoolleiding een belangrijke rol kan spelen om didactische vernieuwingen toch schoolbreed te laten slagen. De visie op onderwijs is daarbij de kapstok waaraan het nut van onderwijsvernieuwingen kan worden opgehangen. “Een schoolleiding zou het gebruik van digitale schoolborden belangrijk dienen te maken, uitleggen dat het past binnen de visie en dat het geen gebakken lucht is.” De schoolleiding zou ook binnen haar eigen functioneren het goede voorbeeld kunnen geven, door bij vergaderingen en presentaties zelf gebruik te maken van digitale schoolborden. “Je ziet dat dat iets doet met mensen. Want als docenten er dan op worden aangesproken dat ze zaken niet uitvoeren zoals afgesproken heeft dat ineens veel meer impact.”

Wat ook goed kan werken is aansluiten bij de belevingswereld die de docenten thuis hebben. Bied ze de gelegenheid om in het kader van opleiding en professionalisering bijvoorbeeld foto's of filmpjes van hun eigen vakantie te bewerken tot leuke presentaties. “Leerkrachten ervaren dan dat je met allerlei applicaties heel gemakkelijk kunt werken. Dan wordt het veel gemakkelijker als de directie je vraagt om diezelfde applicaties te gebruiken voor didactische doeleinden.”

Stappenplan

Het onderzoek van KPC Groep bevat een stappenplan om te bereiken dat docenten de meerwaarde van een digibord gaan benutten in hun dagelijkse onderwijspraktijk. De schoolleider heeft daarbij een cruciale rol. “Het bijzondere is dat je kunt aansluiten bij de docenten die dit toch al heel leuk vonden. Die trekken collega’s mee die het een beetje leuk vonden en uiteindelijk zul je zien dat iedereen mee gaat doen. Het is een bewust groeimodel, waar de schoolleiding hand- en spandiensten verricht, zijn verantwoordelijkheid neemt maar tegelijk ook verantwoordelijkheid geeft, mensen aanspreekt en tegelijk faciliteert. Leidinggevenden kunnen hier echt het verschil maken. Want het gaat om inspiratie en die komt via die leidinggevende.”

Het rapport is te downloaden via: http:// www.kpcgroep.nl/. Meer informatie is verkrijgbaar bij John van Dongen, Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners