Interactieve schoolborden: “Onderwijs moet leidend zijn bij de aanschaf van een bepaald type bord”

E-mailadres Afdrukken

Enkele jaren geleden deed het digitale schoolbord zijn intrede in het onderwijs en nu zijn de interactieve schoolborden al niet meer weg te denken uit het klaslokaal. Voor scholen zijn deze borden echter een grote investering. Het is dus zaak goed te weten wat er te koop is en wat de voor- en nadelen zijn van de verschillende type borden. Schoolfacilities sprak met enkele belangrijke spelers in de markt om een beeld te schetsen van de huidige stand van zaken.

Nieuw in de wereld van de moderne schoolborden is het touchscreen, een LCD display dat met de vingers bediend kan worden. Dit bord heeft enkele voordelen ten opzichte van de digitale schoolborden, maar is een stuk kleiner van formaat. Toch denkt marketing manager Maurizio Tat van Smit Visual Supplies dat er in de toekomst voornamelijk met touchscreens gewerkt zal worden in het onderwijs.

“We leveren uiteraard ook digiborden (Focus Board), maar deze borden hebben over het algemeen meer onderhoud nodig. De projector geeft veel hitte af en de projectorlamp is vaak kwetsbaar. Deze lamp zal daarom eens in de zoveel tijd vervangen moeten worden. Met een kostprijs van € 300 is dat een dure grap. Daarnaast hebben digiborden een aantal minpunten, die touchscreens (Focus Touch) niet hebben. Zo zijn ze moeilijker af te stellen en hebben meer last van lichtinval en zonlicht. Hierdoor staat de docent nog wel eens in zijn eigen schaduw te werken. Bovendien is het geluid doorgaans niet ingebouwd bij een digibord.”

De Focus Touch van Smit Visual Supplies is op dit moment de meest verkochte touchscreen monitor in Nederland. “Dit bord heeft geen bewegende delen zoals een ventilator. Er kan daardoor weinig mee misgaan en vergt veel minder onderhoud. Bovendien is het scherm plug & play. Groot voordeel van de Focus Touch is dat meerdere personen er tegelijk op kunnen werken in Full HD beeldkwaliteit. Het scherm maakt gebruik van Optical touch technologie en is te bedienen met de vingers.” Een ander voordeel van de Focus Touch is volgens Tat dat het mogelijk is aantekeningen te maken op een presentatie en deze ook op te slaan. “Zeer handig in het onderwijs.”

Ook Marty Kruller, eigenaar van Display-On, hoort vaker klachten over projectoren. Het ontbreken van een projector is volgens hem dan ook de kracht van het zwarte digitale schoolbord van nLighten. “Door het vele fijnstof in klaslokalen gaan beamers en projectoren veel minder lang mee dan digitale schoolborden. De lampen vormen bovendien een grote kostenpost aangezien deze eens in de twee jaar vervangen moeten worden.”

Hoge resolutie touchscreen

Het zwarte digitale schoolbord van nLighten heeft deze nadelen niet. Het apparaat bestaat uit één gesloten kast waarin alle techniek is ondergebracht. “Het beeld wordt in full HD-kwaliteit van binnenuit op het scherm geprojecteerd, dus de docent staat nooit in zijn eigen schaduw te werken. Stof heeft geen effect op het bord. Doordat de kast helemaal gesloten is komt er nagenoeg geen stof bij het systeem. Het kleine beetje stof dat wel doordringt heeft geen effect op het beeld, omdat het helemaal met digitale technieken wordt geprojecteerd.”

Ook Erwin Hout, marketing manager van BIS ziet een grote toekomst voor touchscreens weggelegd. “De standaard resolutie van een touchscreen is Full HD (1920 x 1080) wat resulteert in prachtige detailweergave. Het screen is daarnaast nauwkeurig te bedienen en heeft een hoge reactiesnelheid. Digitaal lesgeven kan met een touchscreen met slechts één apparaat, weggewerkt in een sterke en vandalismeproef behuizing.” Toch verwacht Hout dat de Touch LCD displays slechts een deel van de digiborden zullen vervangen. “De digitale schoolborden zullen naast de touchscreens blijven bestaan. Er zijn namelijk altijd scholen die een groter formaat beeldoppervlak willen hebben, dat beschrijfbaar moet zijn met whiteboard markers.”

‘ICT moet strategische succesfactor zijn’

Dr. Peter van ’t Riet, lector ICT en Onderwijsinnovatie aan de Hogeschool Windesheim, waarschuwt schoolbesturen van hogescholen zich goed te oriënteren bij de aanschaf en implementatie van digitale schoolborden. “ICT moet binnen instellingen voor hoger onderwijs een strategische succesfactor zijn. Dit vraagt om een centrale IT-regie, maar deze regie ontbreekt binnen veel hogescholen. Veel onderwijsinstellingen worstelen nog steeds met digiborden.”

Van ’t Riet hoort regelmatig klachten over digiborden van docenten: het duurt lang voordat de borden zijn opgestart, de software werkt gebrekkig, de borden zijn te klein of hangen te laag. Toch kunnen digitale schoolborden volgens de lector ICT en Onderwijsinnovatie het onderwijs duidelijk versterken. Maar dan moeten docenten bij de aanschaf en implementatie worden betrokken. ‘Beter teamsgewijs innoveren met docenten, dan collectief voor docenten. Stimuleer opleidingsteams om zelf een leerroute uit te zetten die door het hele team gedragen wordt. Daarnaast is het belangrijk om innovatie fasegewijs aan te pakken. Laat een team eerst op kleine schaal experimenteren met de nieuwe digitale hulpmiddelen en schaal het pas later op als het team tevreden is.”

Ook adviseert Van ’t Riet om teams zelf de keuze te laten maken voor de ICT-ondersteuning. “Het ene team zal voor digitale schoolborden kiezen, het andere team voor laptops en weer een ander team voor smartphones. Maar organiseer daar vervolgens wel flexibele ondersteuning bij en kies bijvoorbeeld voor een workshop over didactisch gebruik van ICT.”

Johan Stoffer, directeur van The ACTIVboard people, die samen met SMART 85 procent van de markt voor digitale schoolborden beheerst, is niet onder de indruk van de touchscreens. “Persoonlijk denk ik dat touchscreens voor het onderwijs niet geschikt zijn. De schermen zijn te klein, waardoor kinderen achter in de klas moeite hebben de kleinere letters op het bord te lezen. De touchscreens hebben daarnaast een nog onbekende factor door het direct licht. De gevolgen hiervan voor de ogen van kinderen zijn nog niet bekend. Digitale schoolborden hebben dit probleem niet aangezien deze borden met een projector werken en dus geen direct licht produceren.”

Martin de Fockert, product manager bij SMART, is het met Stoffer eens. “De touchscreen heeft mijns inziens de trekjes van een hype en is veel meer product- dan oplossingsgericht. De HD-kwaliteit wordt vaak als voordeel genoemd in de keuze voor een touchscreen, maar HDkwaliteit betekent niet automatisch meer werkplezier. Bij een hogere resolutie dan 1280x800 wordt het werken zelfs onplezierig. Voor het bekijken van video en fotobeelden is een hogere resolutie een voordeel, maar daarmee vervalt het scherm tot een tv en daar is een bord niet primair voor bedoeld: het moet een werkbord zijn.”

Breedbeeldborden zijn groter

“Om te kunnen werken, heb je ruimte nodig”, stelt De Fockert. “Die ruimte biedt een touchscreen momenteel nog niet. Het grootste betaalbare formaat is 65 inch en dat is 12 inch minder werkruimte dan het formaat van de meeste digiborden. Breedbeeldborden zijn zelfs 23 inch groter en bieden dus nog meer effectieve ruimte voor interactieve lessen, het splitsen van borden en het werken met meerdere tegelijk.”

Volgens Tat is het echter een misverstand dat een touchscreen te klein zou zijn voor het klaslokaal. “De leesbaarheid zou niet goed zijn voor mensen achter in de klas, maar dat is niet zo. Een touchscreen is weliswaar kleiner van formaat, maar de resolutie ligt veel hoger dan bij digiborden. Daarnaast is de helderheid een stuk hoger doordat het licht geen afstand hoeft af te leggen voor het geprojecteerd wordt. Het is daardoor rustiger voor de ogen.”
Toch adviseert Leo Wieling, sales manager bij Legamaster, scholen om digitale schoolborden te gebruiken in de grotere lokalen. “De borden zijn groter dan LCD touchscreens. Het beeld is hierdoor ook achter in de klas nog goed te zien. De nadelen van een digibord zijn eigenlijk niet toe te schrijven aan het bord zelf, maar aan de beamer. Beamers hebben een relatief korte levensduur en moeten regelmatig worden schoongemaakt. Dit vergt extra tijd en verhoogd de zogenaamde ‘total cost of ownership’.”

Beamers vragen onderhoud

De e-Screens van Legamaster vergen een stuk minder onderhoud. “De schermen hebben een aantal unieke eigenschappen die het gebruik aangenaam maken, het stroomverbruik verminderen en de levensduur verlengen. Zo wordt er gebruik gemaakt van een hoogwaardige gepatenteerde optische touch techniek. Een speciaal antireflectie veiligheids glas zorgt ervoor dat de kijkhoek zeer groot is en toch niet hinderlijk spiegelt. Nadelen van een LCD scherm zijn er natuurlijk ook. Zo zijn de schermen een stuk duurder dan digiborden. Daarnaast zijn de gangbare formaten nu nog een stuk kleiner dan de formaten van digiborden.” Wieling verwacht dat beide producten voorlopig naast elkaar zullen bestaan. “Borden hebben nog een aantal voordelen, zoals prijs en formaat. Maar op termijn zal het ‘digibord zonder beamer’ de overhand krijgen.”

Volgens Stoffer is een groot nadeel van het touchscreen de nauwkeurigheid waarmee geschreven kan worden op het bord. “Touchscreens zijn analoog, hierdoor zijn ze heel gevoelig voor aanraking. Een docent of leerling hoeft maar met zijn mouw het bord aan te raken of er komt een streep te staan. Schoonschrijven op een touchscreen is daardoor bijna niet te doen. Onze digitale schoolborden, de ActivBoard 300 serie en de nieuwe 500 serie, werken met digitale techniek. Hierdoor kun je veel nauwkeuriger schrijven. De 500 serie is bovendien zowel met pennen als met de vinger te bedienen. En er kunnen tot vier personen tegelijk aan werken.”

Gebruiksgemak

De Fockert: “Het gebruikersgemak is bepalend voor het succes van een nieuw bord. En daar mankeert het bij de touchscreens op dit moment nu juist aan. Goed schrijven, snel manipuleren met objecten en lagen, schakelen tussen schrijven en wissen zonder na te hoeven denken, kortom effectief gebruik van het screen gaat niet zo gemakkelijk en intuïtief als op een digibord. Dit zijn onze ervaringen, maar ook de geluiden van digibordgebruikers in het veld.”
De prijs van een ActivBoard met projector en projectorarm ligt tussen de 2.500 en 4.000 euro. “De prijs is afhankelijk van de maat van het bord en de manier waarop het systeem bevestigd wordt”, vertelt Stoffer. “Bij de borden leveren we gratis de software, zodat er meteen mee gewerkt kan worden. We hebben daarnaast de grootste portal te wereld met lesmateriaal over alle mogelijke onderwerpen.”

Om het schoolbord interactief te maken wordt gebruik gemaakt van eBeam-technologie in combinatie met een speciaal voor scholen ontwikkeld emaille stalen whiteboard. Het middelste van het 5-vlaks bord geeft bij projectie geen hinderlijke reflecties (hotspots).

De prijs van touchscreens ligt beduidend hoger. Toch hoeft dat volgens Tat van Smit Visual Supplies geen belemmering te zijn. “De Focus Touch 55 inch kost € 2.975 en de Focus Touch 65 inch kost € 4.990. De levensduur van deze monitoren bedraagt 70.000 uren. Digiborden zijn dan wel goedkoper, maar verslijten tijdens hun levensduur snel vier tot vijf projectorlampen en vergen meer onderhoud. Bovendien ligt de uitval en storing bij een touchscreen op slechts 1 procent. Bij digiborden is de kans op storing veel groter omdat er meer apparatuur bij betrokken is. Op de lange termijn liggen de prijzen dus redelijk gelijk.”

Het zwarte schoolbord is volgens Kruller over de totale levensduur in prijs vergelijkbaar met de meeste gangbare digiborden. “In aanschaf zijn ze wat duurder, maar dat wordt tijdens het gebruik terugverdiend omdat de lamp 8.000 uren meegaat en er minder onderhoud nodig is. De eerste reacties die ik uit het onderwijs krijg, zijn heel positief. Vooral het ontbreken van een beamer, terwijl je toch een groot formaat scherm hebt, spreekt mensen aan. Het beeld is bovendien veel helderder en scherper dan van een digibord.”

Kiezen op basis van prijs

“De keuze voor een digibord of touchscreen wordt momenteel met name op prijsstelling gebaseerd”, weet Hout van BIS. “Het is daarom belangrijk dat scholen niet alleen weten wat de initiële kosten zijn, maar ook hoe hoog de kosten van onderhoud zijn. De levensduur van een LCD paneel en blacklight is met 70.000 branduren vele malen hoger dan de levensduur van een projector. De aanschaf van een touchscreen ligt met ongeveer € 5.000 wat hoger, maar deze screens zijn praktisch onderhoudsvrij. Digitale schoolborden en projectoren vragen veel meer onderhoud.”
De afschrijving van een touchscreen kan volgens Hout makkelijk worden vastgesteld op meer dan 10 jaar. “In de praktijk zullen dergelijke afschrijvingstermijnen – in verband met de snelle ontwikkelingen op het gebied van technologie – niet vaak voorkomen. Wel kunnen we stellen dat een touchscreen zich na verloop van tijd dubbel en dwars terugbetaalt ten opzichte van een digibord.”

Campus Atheneum Aarschot onderwijst met ‘smartboards’

BELGIE - Op campus KAMSA Koninklijk Atheneum Aarschot beschikken de leerkrachten over maar liefst 32 smartboards. Een recordaantal per leerling in het Vlaamse onderwijslandschap! Een ‘smartboard’ overtreft het conventionele ‘krijtjes’- schoolbord ver qua functionaliteiten. Deze touchscreen schoolborden zetten aan tot dynamische presentaties, helpen visueel onderwijs te geven en verhogen de interactiviteit in de klas.
Op 4 februari hadden alle leerkrachten van de campus de gelegenheid zich te professionaliseren in het gebruik van deze smartboards. Tijdens de pedagogische studiedag stond nascholing over alle mogelijkheden van het digitale schoolbord centraal. Hoofddoel was leerkrachten stimuleren om de lessen zo interactief mogelijk te maken.

‘Ook voor de vakgroep wetenschappen zijn de smartboards onontbeerlijk geworden’, aldus Jo Verlinden en Marijke Das, leerkrachten chemie en fysica. ‘Wij slaan lesnotities op en versturen die nadien naar onze leerlingen. We kunnen onze cursus projecteren op het smartboard en door middel van bijzondere applicaties stap voor stap de juiste antwoorden tonen. Zo kunnen we vlot lesgeven met een minimum van aandacht voor het bord en een maximum van aandacht voor onze leerlingen’, gaan zij enthousiast verder.

Marleen De Smet, directeur van het Atheneum Aarschot, reageert trots: ‘Wij leggen doelbewust onze prioriteit bij digitale leermiddelen. Jongeren groeien immers op in een wereld van visuele stimuli en interactiviteit; het onderwijs mag hier niet achterblijven.’ Zij is ervan overtuigd dat de leerlingen van de campus atheneum een stapje voor hebben doordat men op de campus zoveel mogelijk werkt met digitale leermiddelen. ‘Minister Van Quickenborne beaamde dit trouwens volmondig toen hij onze campus vorige week bezocht,’ zo besluit ze.

Stoffer van The ACTIVboard people bestrijdt echter dat digitale schoolborden veel onderhoudsgevoeliger zijn dan touchscreens. “De projectoren worden steeds beter. Stoffilters hoeven nog maar één keer per jaar vervangen te worden en de projectorlampen gaan veel langer mee dan enkele jaren geleden. Een lamp haalt nu makkelijk 4.000 tot 6.000 branduren, waar dat in het begin 2.000 was. Bovendien zijn digitale schoolborden bewezen techniek. De eerste borden die wij 8 à 9 jaar geleden verkochten, hangen nog steeds. De touchscreens moeten zich wat dat betreft nog bewijzen. Bovendien bieden wij SWAP-garantie; mochten er problemen zijn met een digibord of projector, dan leveren wij binnen één dag een nieuwe.”

Onderwijskundige inhoud leidend

Bij de aanschaf en implementatie van nieuwe borden is het volgens Stoffer belangrijk dat schoolbesturen de emotie uitschakelen. “De onderwijskundige inhoud moet leidend zijn. De content is belangrijk, het digitale lesmateriaal. Scholen moeten het docenten makkelijk maken om op een goede manier les te geven. In de praktijk wordt er helaas nog te veel uit emotie gekocht. Er wordt gekozen voor een bepaald type bord omdat het er mooi uitziet, maar dat is uiteraard van secundair belang.”

“Touchscreens en digiborden zijn twee verschillende hulpmiddelen die beiden voor – en nadelen hebben”, stelt De Fockert. “De onderwijssituatie moet leidend zijn in de keuze. Gezien de gangbare formaten (42 inch en 65 inch) is het touchscreen een prima oplossing voor kleinere groepen of in de onderbouw in het basisonderwijs. Er wordt daar namelijk gewerkt met de vingers en weinig tot niet geschreven. In de bovenbouw, maar zeker in het VO/HBO, heb je duidelijk een werkbord nodig dat meer ruimte biedt en waarop nauwkeuriger geschreven kan worden.”
Ook Hout adviseert scholen goed te kijken naar de toepassing van het bord. “In sommige situaties is een digitaal schoolbord de beste oplossing. Zeker als er een groot formaat beeldoppervlak nodig is. In andere situaties kan de touchscreen weer voordelen bieden. Daarbij is het wel belangrijk dat scholen een scherm kiezen dat voor professionele doeleinden is bedoeld. Er wordt in het onderwijs namelijk intensief gebruik gemaakt van deze screens. Een professionele display met duurzame onderdelen is daarom een must.”

Kies deskundige partijen

Tot slot stelt Hout dat scholen er goed aan doen samen te werken met partijen die weten waar ze het over hebben. “Helaas worden er nog te veel b- en c- merken verkocht door bedrijven die een graantje mee willen pikken. De kwaliteit en service laat dan vaak te wensen over. Kies daarom voor een partij die gedegen advies geeft, degelijke en duurzame producten levert en de installatie, onderhoud en service voor hun rekening neemt.”

Wieling sluit zich hier bij aan. “Een klaslokaal is een heel intensief gebruikte ruimte met soms slechte omgevingsfactoren; vochtig, stoffig en tochtig. De apparatuur die misschien thuis in de woonkamer prima functioneert, zal binnen de kortste keren kapot gaan in een klaslokaal of openbare ruimte. Schoolbesturen moeten zich dan ook niet laten verleiden door zeer lage prijzen voor zowel digiborden als touchscreens. Koop producten van een A-merk met een aantoonbare historie, goede service en garantievoorwaarden. En let op het formaat: een 65 inch LCD scherm kan niet een 88 inch digibord vervangen omdat het beeld simpelweg niet meer leesbaar is van een bepaalde afstand.”

Wordt het een touchscreen of een digibord?

Wie voor de aanschaf van een digibord of een touchscreen staat dient zich te realiseren dat het om twee verschillende hulpmiddelen gaat die beiden hun voor- en nadelen hebben en meer of minder geschikt zijn in bepaalde onderwijssituaties. Gezien de op dit moment gangbare formaten(42” – 65”) is het touchscreen een prima oplossing voor kleine groepen of in de onderbouw in het basisonderwijs. Er wordt voornamelijk gewerkt met de vinger(s) en weinig geschreven.

Werkbord versus kijkscherm

Een digibord is een ‘werkbord’ en dat is op dit moment voor veel docenten en leerkrachten al een uitdaging. De borden zijn in veel gevallen gekozen op het criterium ‘hard-zacht’ en opgehangen zonder na te denken wat je er mee in je onderwijs kunt doen. Om te kunnen werken is ruimte nodig en dat biedt een touchscreen op dit moment niet. Het grootste, betaalbare, formaat is 65” en dat is 12” minder werkruimte dan het formaat van de meeste digiborden. Breedbeeldborden (op dit moment de standaard voor laptops) zijn al 23” groter en bieden dus nog meer effectieve ruimte voor interactieve lessen, het kunnen splitsen van borden of meerdere leerlingen om aan het bord te kunnen werken. Een touchscreen wordt dus een digibord als ‘kijkscherm’, zeker ook door de hogere beeldkwaliteit (HD).

HD-kwaliteit – een voordeel?

De HD-kwaliteit wordt als voordeel genoemd in de keuze voor een touchscreen. Dat is waar, maar het betekent niet automatisch meer werkplezier. De HD-resolutie is namelijk niet wenselijk om normaal op het bord te kunnen werken. Ook de projector bij een digibord zal nooit de maximale resolutie hebben die de pc of laptop aankan. De optimale resolutie voor de meeste digiborden in onze klaslokalen (4:3) is 1024x768. Bij een hogere resolutie wordt het werken onplezierig en zal de docent minder snel en vooral minder enthousiast de geweldige mogelijkheden van het bord willen ontdekken. Voor het bekijken van video en fotobeelden is een hogere resolutie een voordeel, maar daarmee vervalt het scherm weer tot TV en daar is een bord niet primair voor bedoeld: het moet een werkbord zijn!

Vaardigheden docenten

Didactische mogelijkheden van digiborden en de daarvoor noodzakelijke digitale vaardigheden worden vooral bepaald door gebruiksgemak. Is het te ingewikkeld? Dan zal een docent niet snel op zoek gaan naar de meerwaarde van het hulpmiddel. En daar mankeert het bij touchscreens op dit moment nu juist aan. Goed schrijven, snel manipuleren met objecten en lagen, schakelen tussen schrijven en wissen zonder na te hoeven denken, kortom effectief gebruik van een touchscreen gaat niet zo makkelijk en intuïtief als op een digibord. Dit zijn vooral de geluiden van digibordgebruikers in het onderwijsveld. Kortom docenten zetten de borden in waar ze voor zijn bedoeld: een hulpmiddel om het onderwijs op een hoger niveau te brengen.

Doel of middel

De keuze voor touchscreens heeft nogal eens de trekjes van een hype en is weer veel meer product- dan oplossingsgericht. Net zoals de discussie een aantal jaren geleden over harde en zachte borden. Hardware is bijzaak, het gaat veel meer om software, content en bronnen, training en professional development en goede ondersteuning. Voor veel scholen (voornamelijk in het basisonderwijs) die de laatste tijd gekozen hebben voor touchscreens is het overigens wel een keuze uit nood geweest: ze hebben het helemaal gehad met de projectoren, met stof en lampen. De eerste generatie projectoren was inderdaad niet geschikt voor langdurig gebruik bij digiborden. De laatste jaren is de ontwikkeling en vooral service van projectoren echter sterk verbeterd en hoeft dat geen reden te zijn om afscheid te nemen van een ‘digibord 1.0’.

Dus?

De keuze voor een touchscreen wordt dus veelal bepaald door onvrede over projectoren en niet door overtuigend betere resultaten of werkplezier. Maar de ontwikkelingen in technologie gaan razend snel. Touchscreens zouden moeten worden geadviseerd en ingezet als de situatie daarom vraagt en niet als klakkeloze vervanger van een prachtig digibord en vooral een werkbord als didactisch hulpmiddel in het onderwijs van de 21e eeuw. Want daar moeten we met onze leerlingen mee aan de slag.

 

Deel dit artikel op:

 

Reacties 

 
#1 Leo 10-04-2015 10:22
Goed artikel met een fijne uitleg! Om deze redenen hebben wij voor de school inderdaad voor een www.smartboard.nu digibord gekozen in plaats van bijvoorbeeld een groot scherm !
Citeer
 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners