Rosita Steltenpool, adviseur VADL: “Boek Samen! biedt scholen, gemeenten en ontwerpers handvatten voor huisvesting passend onderwijs”

E-mailadres Afdrukken

Vrijwel iedereen kan zich zijn eerste school scherp voor de geest halen. Het schoolplein, de fietsenstalling, de smalle of brede entree, de lokalen die wel of niet verbonden kunnen worden, de saaie of levendige kleuren, de geur. Die school, dit gebouw, dient te passen bij de behoeften van kinderen en medewerkers. Hierbij zou het niet uit moeten maken of je een beperking hebt. Het boek Samen! biedt scholen, gemeentes en ontwerpers handvatten om dit mogelijk te maken. Het is geschreven op basis van een onderzoek van Angelika Fuchs, Rhea Harbers en Rosita Steltenpool en wordt gekenmerkt door een praktische insteek met duidelijk herkenbare voorbeelden.

In de context van de Wet passend onderwijs die in augustus 2012 in werking treedt is onderzocht wat passende huisvesting is. Scholen en hun besturen dienen vanaf dan ieder kind een plek te bieden. Hierin worden keuzes gemaakt: welke kinderen bieden we een plek op onze school en welke kinderen krijgen een plek op een andere school, wellicht zelfs een school die valt onder een ander bestuur in het samenwerkingsverband. Als je als schoolbestuurder, directeur of wethouder de visie hebt dat kinderen in de eigen buurt naar school moeten kunnen dan hoeft het schoolgebouw hiervoor geen beperking te zijn. Het boek Samen! gaat in op de kenmerken van passende huisvesting voor het primair onderwijs, of hierin nu één of meerdere leerling(en) met een specifieke beperking wordt opgenomen, of dat deze volledig inclusief is.

Balans

Allereerst worden de basiseisen behandeld die de ‘passendheid’ bepalen. Dit zijn vaak paradoxen, bijvoorbeeld: een schoolgebouw dient prikkelarm en stimulerend te zijn. In neurobiologisch onderzoek is namelijk aangetoond dat prikkels (zoals stimulansen van buiten, nieuwe informatie en afwisseling) van groot belang zijn voor de ontwikkeling van kinderen. Daar tegenover staat dat ervaringsdeskundigen uit het speciaal onderwijs en vanuit de Montessori-stroming benadrukken hoe belangrijk een rustige en overzichtelijke omgeving is voor het welbevinden van een kind en daarmee voor zijn ontwikkeling. Een goede leeromgeving biedt aan een diversiteit aan kinderen een balans tussen beide. Er dient een nivellerende verhouding te zijn tussen variatie en ordening. Evenzo dient er een balans te zijn tussen bescherming en uitdaging, evenals tussen privacy/zelfstandigheid en toezicht.

Structurering

Ook de structurering van een gebouw is van wezenlijk belang en krijgt specifieke aandacht in het boek. Ontsluiting en ruimteclustering zijn maatgevend voor de structurering. Van oudsher zijn er verscheidene typologieën die geen van allen per definitie goed of slecht zijn: de gangschool, de halschool, de paviljoenschool en de schoolhal. Belangrijk is dat de onderwijsvisie, het hieruit volgende onderwijsconcept en de ruimtelijke vertaling hiervan in onderwijsruimtes en functieclustering passend zijn bij de typologie. Het is niet nieuw, maar wordt nog lang niet overal toegepast: de structuur dient voort te komen uit de inhoud! In het boek worden voorbeelden geschetst van goede combinaties tussen inhoud, functieclustering en typologie.

Oppervlakte directe leeromgeving

Van oudsher is het klaslokaal de belangrijkste bouwsteen van een school. Al wordt dit in de huidige onderwijsvernieuwingen door sommigen langzaam losgelaten, er blijft een ‘directe leeromgeving’. Deze dient aan een aantal basiseisen te voldoen waaronder een passende oppervlakte. Dit blijkt vaak een discussiepunt tussen ontwerper, opdrachtgever (financierder) en gebruiker. Onderzocht is wat nu de ideale oppervlakte per leerling is en welke ruimte benodigd is voor bepaalde activiteiten en lesvormen.

Nieuwe functies

Tevens wordt een hoofdstuk gewijd aan functies die nieuw zijn voor basisscholen die voor het eerst kinderen met een beperking opnemen. Zoals rustplekken, therapieruimten, specifieke sanitaire voorzieningen en hiervoor geldende eisen. Ook is er een hoofdstuk met specifieke aanbevelingen voor kinderen met bepaalde beperkingen. Veelal geldt dat iedereen baat heeft bij deze aanbevelingen. Heldere, gemakkelijk begrijpbare plattegronden zijn bijvoorbeeld van wezenlijk belang voor de oriëntatie van kinderen met een visuele en verstandelijke beperking. Echter, heeft niet iedereen hier baat bij? Dit geldt bijvoorbeeld ook voor het voorkomen van tegenlicht en grote contrasten waardoor gezichtsuitdrukkingen en gebaren beter leesbaar blijven. Bovendien voorkomt dit dat kinderen met een stoornis in het autistisch spectrum en leerlingen met (en zonder) visuele beperking hierdoor hinder ondervinden.

Bestaande gebouwen

Veelal blijkt nieuwbouw het moment dat er over de huisvesting en de toekomstvisie van de school wordt nagedacht. Echter, ook in bestaande gebouwen zijn volop mogelijkheden om een en ander te realiseren. Hier wordt specifiek op ingegaan. Tenslotte zijn achterin het boek essays opgenomen over de weg naar inclusie, over ruimte maken voor ‘nieuwe’ kinderen, evenals een cultuurantropologische beschouwing over het onderwijs en een beeldessay met pakkende voorbeelden.

Officiële presentatie

Kortom, Samen! staat vol met tips voor een passend schoolgebouw, zowel doelgroepgericht als algemeen en zowel gericht op de structuur van het gebouw als op de directe leeromgeving. Het boek wordt officieel gepresenteerd op een symposium van de PO-Raad op woensdagmiddag 28 maart.

Informatie?

Wilt u meer informatie over het boek Samen! en wilt u dit graag in een persoonlijk gesprek doen dan kunt u contact opnemen met Rosita Steltenpool, huisvestingsadviseur en co-auteur van Samen! Zij is bereikbaar via 040 - 2592700 en Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Mei uitgave

Partners