Innovatieve aanbesteding Brede School Joure Zuid: alles onder één dak

E-mailadres Afdrukken

De Dr. E.A. Borgerschool en fusieschool Zuiderveldschool/Lyts Luchtenveldskoalle uit Joure nemen medio 2013 hun intrek in Brede School Joure Zuid. De totstandkoming van het nieuwe onderkomen is uniek. De gemeente Skarsterlân wil het project innovatief aanbesteden. De opdrachtnemer maakt niet alleen het ontwerp, maar werkt ook de plannen uit voor de bouw, het onderhoud en de exploitatie. Brede School Joure Zuid is de eerste school voor primair onderwijs in Nederland die via het zogeheten DBMO (Design, Build, Maintain, Operate)-model wordt gerealiseerd. De aanpak vergt een andere benadering van de participanten; om de creativiteit van de ontwerpers niet in de weg te zitten, mogen ze alleen abstracte functie-eisen opstellen.

Voor de directies van de protestantschristelijke Dr. E.A. Borgerschool en de openbare fusieschool Zuiderveldschool/Lyts Luchtenveldskoalle ziet de toekomst er rooskleurig uit. Eindelijk komt er huisvesting die weer helemaal van deze tijd is. De huidige onderkomens zijn al ruim veertig jaar oud. Maar een brede school houdt niet op bij een gebouw. “Juist de samenwerking is heel belangrijk”, zegt directeur Ruud Wagenmakers van de Zuiderveldschool/Lyts Luchtenveldskoalle. “Je kunt samen in een gebouw zitten, maar niet samenwerken. Als je niets gezamenlijk doet, heeft het geen functie. Maar wanneer je dat wel doet, zorgt een gebouw zeker voor versterking.” Omdat beide scholen al geruime tijd samenwerken, is een brede school een logische stap. Ze komen straks aan de Koningin Julianalaan onder één dak met het Centrum voor de Kunsten It Toanhûs, SKIK Kinderopvang en Miks Welzijn. Ook de katholieke school in Joure doet mee, zij het niet met fysieke aanwezigheid in het gebouw maar op basis van inhoudelijke samenwerking.

De gemeente is de opdrachtgever tot de bouw en heeft op verzoek van de deelnemers ook de regie in handen. Uniek in Nederland is dat Brede School Joure Zuid wordt gebouwd door middel van innovatieve aanbesteding. De opdrachtnemer werkt daarbij naast het ontwerp, ook de bouw, het onderhoud en de exploitatie uit. “De innovatieve aanbesteding was de keuze van de gemeente Skarsterlân”, vertelt Sjoerd Seffinga. Hij zit in de directie van PCO Tsjûkemar, de stichting voor protestantschristelijk primair onderwijs in de gemeenten Lemsterland en Skarsterlân. Seffinga houdt zich onder meer bezig met het beheer en de financiële zaken van de tien aangesloten basisscholen, waaronder de Dr. E.A. Borgerschool.
Met vertegenwoordigers van de andere participanten behoort hij ook tot het projectteam van Brede School Joure Zuid. “Volgens de politiek is innovatieve aanbesteding financieel aantrekkelijk. Voor de scholen is het grote voordeel dat de markt meedenkt. We krijgen daarmee naar verwachting een kwalitatief goed functioneel gebouw. En met een dekkende exploitatie, want ook deze is meegenomen in de aanbesteding. De marktpartij wordt gevraagd om tegen een van tevoren vastgesteld exploitatiebedrag, dat ongeveer gelijk is aan de Rijksvergoeding, een aanbieding te doen voor de looptijd van het contract. De scholen weten zo wat ze jaarlijks kwijt zijn.”

Functie-eisen

Om te bepalen waar Brede School Joure Zuid aan moet voldoen, werken de participanten sinds oktober gezamenlijk aan een beschrijvend document. Gedetailleerde wensen zijn daarbij niet toegestaan. Bij innovatieve aanbesteding krijgt de opdrachtnemer alleen algemene functie-eisen als input, waarna de architect, de aannemer en het onderhoudsbedrijf als één partij een passend gebouw bedenken. Zo moet een glijbaan “hufterproof” zijn, maar welk onverwoestbaar materiaal daarvoor gaat zorgen, is aan de opdrachtnemer.

Het spreken in dergelijke abstracties is even wennen voor Seffinga. “Je stapt niet op basis van een concreet plan naar een architect met de vraag om het uit te werken. Je bent geneigd om via een tekening duidelijk te maken wat je wilt. Ik was in het verleden betrokken bij scholenbouw volgens de normale procedure; de innovatieve aanbesteding vergt in de voorbereidingsfase meer tijd. Je hebt een visie, maar deze kan niet geconcretiseerd worden in tekeningen. Tegelijk is dat de uitdaging.” Ook Wagenmakers is enthousiast. “Het is de kunst om je doelstellingen en uitgangspunten zo te formuleren dat ontwerpers daar straks goed uitfilteren hoe je het wilt hebben. Het beschrijvend document moet helder zijn maar niet belemmerend. Dat is lastig.”

Voor de directies van de protestants-christelijke Dr. E.A. Borgerschool en de openbare fusieschool Zuiderveldschool/ Lyts Luchtenveldskoalle ziet de toekomst er rooskleurig uit. Eindelijk komt er huisvesting die weer helemaal van deze tijd is. De huidige onderkomens zijn al ruim veertig jaar oud.
“Juist de samenwerking is heel belangrijk”, zegt directeur Ruud Wagenmakers van de Zuiderveldschool/Lyts Luchtenveldskoalle. “Je kunt samen in een gebouw zitten, maar niet samenwerken. Als je niets gezamenlijk doet, heeft het geen functie. Maar wanneer je dat wel doet, zorgt een gebouw zeker voor versterking.”
In december moet de definitieve opdrachtnemer bekend zijn. Uiterlijk in maart 2012 wordt begonnen met de bouw. “Ik denk dat de markt veel ideeën heeft om er wat moois van te maken”, zegt Wagenmakers. “Ik heb veel vertrouwen in het resultaat. Als je dat niet hebt, moet je er ook niet aan beginnen.”

Voor het goed definiëren van de functieeisen krijgen Wagenmakers, Seffinga en de andere deelnemers hulp van een gespecialiseerd bureau met ruime ervaring op het gebied van innovatieve aanbesteding. De uitgangspunten voor de binnenkant van het nieuwe gebouw zijn al klaar. Het gaat om de klaslokalen alsook de multifunctionele omgevingen en kinderopvangruimtes. Zo staan de wensen over onder andere de lesruimtes, entrees, garderobes, bijschakelruimtes en vergaderruimtes op papier. Net als de routing in het gebouw. Seffinga: “De kinderen moeten snel naar hun lokaal kunnen en niet door het gebouw gaan zwerven. Binnen het grote moet het kleine gekoesterd worden.” “De menselijke maat staat voorop”, vult Wagenmakers aan. “Kleinschaligheid is belangrijk. We hebben als basisschool kinderen van vier, bij de kinderopvang zijn ze nog jonger. Dan kun je niet met een groot massaal gebouw komen. Het moet overzichtelijk en veilig zijn.”

Bij het opstellen van de lijst met eisen is flexibiliteit een belangrijk kernwoord. Seffinga: “Je bouwt de school voor veertig jaar, misschien wel langer. Het gebouw moet in de toekomst een rol blijven spelen, ook wanneer omstandigheden veranderen. Zo kan het aantal leerlingen toe- of afnemen, kunnen bepaalde delen van het gebouw ineens niet meer nodig zijn voor hun oorspronkelijke doeleinde of gaat er meer gewerkt worden met continuroosters. Je moet ruimtes gemakkelijk kunnen ombouwen, zodat je bijvoorbeeld ook meer commerciële activiteiten kan laten plaatsvinden.”

Ook ICT-mogelijkheden maken het volgens Wagenmakers lastig om een school nu in te richten. “Die ontwikkelen zich erg snel. Digiborden waren er vijf jaar geleden nog maar weinig, nu heeft bijna elke school ze. Over een paar jaar hebben kinderen waarschijnlijk iPad-achtige middelen. Daar kun je je school nu nog niet op inrichten.” Over het buitengebied zijn de participanten nog in gesprek. Komen er bijvoorbeeld één of meerdere pleinen? Hoeveel toegangen zijn er tot het buitengebied? En gaan beide scholen tegelijk gebruik maken van het plein? “De hoeveelheid kinderen speelt in de discussie een grote rol”, aldus Wagenmakers. “Het gaat straks om een paar honderd kinderen. Is het wenselijk als die gelijk gebruik maken van het plein? En hoe ga je het toezicht door leerkrachten dan organiseren?”

Daaraan gekoppeld is ook verkeersveiligheid een kwestie, aldus Seffinga. “Het krioelt van de mensen en er komen veel verkeersbewegingen. Hoe wordt dat afgewikkeld?” Wethouder Jan Benedictus van onderwijs en ruimtelijke ordening is enthousiast dat de scholen zo intensief nadenken over hun toekomstige huisvesting. “Het grote voordeel is dat de exploitatie is meegenomen bij innovatief aanbesteden. De partijen die straks onder één dak komen, werken nu al samen. Ze moeten de school samen bouwen en bepalen hoe gemeenschappelijke ruimtes worden ingedeeld. Bij brede scholen is de exploitatie altijd een probleem geweest. Partijen gingen in een gebouw zitten maar wisten niet hoe ze moesten samenwerken. Dit voorkomen we nu aan de voorkant.”

Vertrouwen

Voor extra inspiratie bezoeken de pioniers van de Dr. E.A. Borgerschool en de Zuiderveldschool/Lyts Luchtenveldskoalle regelmatig andere brede scholen. Seffinga: “We willen weten hoe het samenwerkingsverband in de praktijk werkt en van fouten en goede ideeën leren. Bijvoorbeeld ten aanzien van de speelpleinen.” Wagenmakers: “Ik heb brede scholen gezien met twee pleinen maar ook met een gezamenlijk plein. We kijken wat het beste bij ons past en komen zo tot een gefundeerde keuze.”

Het beschrijvend document voor de opdrachtnemer is inmiddels klaar. In juli vindt de eerste selectie van de ontwerpen plaats. Met hooguit drie potentiële opdrachtnemers gaan de deelnemers van Brede School Joure Zuid vanaf september om tafel. Tijdens de dialoogrondes komen de uitgewerkte ideeën afzonderlijk aan bod en worden aanpassingen aangebracht. Wagenmakers is benieuwd naar de uitwerkingen. “Wij benoemen vooraf functies en hebben ideeën, maar wellicht zien zij betere mogelijkheden. Daar zijn we ook juist naar op zoek. Van materiaal hebben wij geen verstand en we kunnen niet bepalen wat het meest geschikt is qua onderhoud. Het kunnen ook wel eens drie heel verschillende ontwerpen worden, terwijl de ontwerpers dezelfde input hebben gekregen. Ik ben benieuwd.”

Bij de dialoogronde geldt strikte geheimhouding; de participanten mogen bij de behandeling van het tweede ontwerp niet het idee van de eerste potentiële opdrachtnemer inbrengen. Ook de achterban om advies vragen kan dan niet meer. Er moeten spijkers met koppen worden geslagen; in december moet de definitieve opdrachtnemer bekend zijn. Uiterlijk in maart 2012 wordt begonnen met de bouw. “Ik denk dat de markt veel ideeën heeft om er wat moois van te maken”, zegt Wagenmakers. “Ik heb veel vertrouwen in het resultaat. Als je dat niet hebt, moet je er ook niet aan beginnen.”

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners