Coöperatie BreedSaam van start met integrale visie op onderwijs

E-mailadres Afdrukken

“Samen werken aan verstandiger en doelmatiger inzetten van alle beschikbare middelen”

De doordecentralisatie onderwijshuisvestingsgelden heeft vergaande gevolgen voor het primair onderwijs. Scholen zijn nu zelf verantwoordelijk voor onderhoud en exploitatie van de gebouwen. In Breda hebben de elf schoolbesturen voor primair en speciaal onderwijs daarvoor de coöperatie BreedSaam opgericht. Gezamenlijk en onder één vlag zijn de elf schoolbesturen nu eigenaar van de tachtig schoolgebouwen en kunnen gezamenlijk integrale afwegingen maken. En dus is er langzaamaan een cultuur ontstaan van samenwerking en kennisdeling, ofwel het ‘Bredase model’.


Aan de oprichting van BreedSaam ging twee jaar aan voorbereiding vooraf. Een belangrijke voorwaarde hiervoor was, dat de schoolbesturen elkaar niet langer zagen als concurrenten. Zij hadden immers dezelfde belangen: de beschikbare middelen verstandiger en doelmatiger inzetten. “We wilden samen dezelfde richting op”, stelt Ben Sanders, algemeen directeur van stichting Nutsscholen in Breda en bestuurslid van BreedSaam. “De schoolbesturen erkennen nu het gemeenschappelijk belang.”

Op 2 oktober 2014 vond de officiële ondertekening van de doordecentralisatie plaats, waardoor de tachtig schoolgebouwen eigendom van de coöperatie werden. Voortaan draagt de gemeente Breda jaarlijks de gelden voor onderwijshuisvesting over aan de coöperatie. Onder hun verantwoordelijkheid wordt bepaald welke bestemming deze gelden krijgen. “Het eerste geld is binnen, dus we kunnen nu echt van start”, vertelt Max Hoefeijzers, bestuurslid van BreedSaam en projectleider in de voorfase van de oprichting.

Relatie tussen onderwijs en gebouw
“De laatste drie jaren hebben we een groot kennistraject doorgemaakt”, vertelt Hoefeijzers. “De grote vraag daarbij was: Wat is doordecentralisatie nou precies? Het gaat om een enorme hoeveelheid geld en dus zijn de keuzes die we maken heel belangrijk. De afgelopen jaren hebben we veel kennis opgedaan en is het vertrouwen in elkaar gegroeid. Dat heeft er toe geleid dat de coöperatie is ontstaan. We zijn nu een half jaar op pad en krijgen langzaamaan een doorkijkje naar de toekomst. We willen daarbij een stevige relatie tussen onderwijsvisie en visie op bouwen realiseren. We zijn niet een soort verlengstuk van de oude verordening, maar begeven ons echt in een nieuwe visie: wat vraagt de maatschappij van het onderwijs, wat gaat er in het onderwijs veranderen en wat zegt dat over de bouw?”

Integrale aanpak van de exploitatie
“Op 1 januari hebben we de overdracht van de panden gehad en de financiële overdracht. Maar we zijn natuurlijk al langer bezig met de eerste operationalisering van het huisvestingsbureau. Om helder te krijgen hoe we dit wilden inrichten, hebben we een tweedaagse belegd waarbij we tien partijen uit verschillende hoeken hadden uitgenodigd, van mensen uit het onderwijs tot verzekeringsmensen en mensen uit de creatieve sector. Aan die verschillende partijen hebben we gevraagd hoe zij zo’n huisvestingsbureau zouden inrichten. Die tweedaagse heeft ons enorm geïnspireerd.”

Momenteel telt het huisvestingsbureau vier personen. Naast het dagelijks bestuur is er een raad van commissarissen opgericht en een algemene ledenvergadering. “We hebben heel scherp op het netvlies wat er moet gebeuren”, vertelt Frank van Esch, voorzitter van het college van bestuur van Inos en bestuurslid van BreedSaam. “We zijn echt begonnen met het opzetten van een integrale aanpak van de exploitatie van de gebouwen. Binnen BreedSaam is er een enorme drive om een aantal zaken aan te pakken die de laatste jaren niet zijn opgepakt. Over drie jaar staat er een model hoe we de schoolgebouwen goed en tegen relatief lage kosten kunnen beheren. Het gaat dan om zaken als veiligheid, klimaat en exploitatie. Maar ook over de meerjarenplanning en duurzaamheid.”

Niet het wiel opnieuw uitvinden
Sanders: “We zijn buitengewoon actief in het zoeken van partijen en applicaties om ons bestuurlijk, beleidsverantwoordelijk te ondersteunen. Partijen die hulp- of dienstverlenend kunnen zijn. We gaan niet telkens zelf het wiel proberen uit te vinden, maar maken gebruik van de ervaring en kennis die op dit moment al op allerlei plekken te vinden is. We kijken in de markt wat er al bestaat en proberen daarbij altijd vanuit de integrale gedachte te redeneren. Zo koppelen we de verzekeringspremie aan preventiegedrag. En als we naar de meerjarenonderhoudsplanning kijken, leggen we meteen een link met de leerlingprognoses om goed te weten wat we met een gebouw willen doen. Die integrale gedachte is heel belangrijk.”

Om goede schoolgebouwen te realiseren is het volgens Sanders belangrijk een koppeling te maken tussen de bouwtechnische kant van het verhaal en de onderwijskundige kant. “Ten opzichte van de deskundige op bouwtechnische gebied moet je de onderwijskundige visie nadrukkelijk een positie geven. Anders bouwen ze een technisch prachtig gebouw, alleen loopt het team dat erin moet werken tegen allerlei beperkingen aan bij het lesgeven. Die balans bewaken vergt een duidelijke inbreng vanuit de onderwijskant. Niet elke schooldirecteur of schoolbestuur kan dat. Vandaar dat het belangrijk is om ervaringen te delen en dat is nu juist de kracht van BreedSaam.”

Professioneel opdrachtgeverschap
Met de oprichting van BreedSaam werkt het primair en speciaal onderwijs in Breda echt aan een verdere professionalisering van het opdrachtgeverschap. Van Esch: “We kunnen nog veel leren over professioneel opdrachtgeverschap, maar er is de afgelopen maanden ook al heel veel verbeterd. Als je alleen al kijkt hoe we de overdracht hebben geregeld en voor welk bedrag we dingen op poten hebben gezet, daar zijn we heel tevreden over. Het niveau van ons gebouwenbestand en hoe we de boekwaardes bijhouden, daarin hebben we al een gigantische slag gewonnen.”

Sanders: “De exploitatiekant van de onderwijsgebouwen is al jaren een zorgwekkende situatie. We kijken al jaren naar het financiële plaatje. Welke aspecten kunnen we beter onder controle krijgen? Daar draait het om. Dat is niet van vandaag op morgen op te lossen. Maar wat we wel merken is dat we door krachtenbundeling van schoolbesturen een aantal dimensies van de exploitatie nadrukkelijk beter in de vingers krijgen. Daar zitten simpele oplossingen bij zoals gemeenschappelijk aanbesteden, waardoor we aan de inkoopkant voor veel gunstigere tarieven zaken voor elkaar kunnen krijgen. Hier in Breda zie je dat op een aantal punten al gebeuren. Bijvoorbeeld op het gebied van energiecontracten. Het is daarbij wel belangrijk dat we ons scherp in de markt presenteren. Daar zullen we als BreedSaam ook een ontwikkeling in moeten doormaken.”

Duurzame relaties met externe partijen
Volgens Sanders valt er voor het onderwijsveld ook winst te behalen door duurzame relaties aan te gaan met externe partijen. “Dan komt een partij niet meer voor één project, maar in de loop der jaren voor meerdere projecten. Of een onderhoudscontract geldt niet voor een gebouw, maar meteen voor een kavel van gebouwen. Daarbij moeten we uiteraard wel heel goed op de hoogte zijn van de effecten van de keuzes die we maken. En dat is weer afhankelijk van de deskundigheid van onze adviseurs. Daarvoor heb we vergelijkingscijfers nodig, dus daar bouwen we langzaamaan ervaring in op. We hebben een constante stroom van projecten en hebben dus ook partijen nodig die de markt goed overzien.”

Duurzaamheid is volgens Sanders een belangrijk speerpunt. “Hoe sneller we dat een goede plek kunnen geven, hoe liever het ons is. De hamvraag is natuurlijk: welke vorm van duurzame interventies zijn echt interessant om toe te passen? Want we willen niet blind achter mensen met een goede verkoopbabbel aan lopen en de veranderingen in de markt gaan snel. Vijf jaar geleden leken zonnepanelen bijvoorbeeld best interessant, maar als je nu de stroomprijsontwikkelingen ziet, weet ik dat zonet nog niet. Wellicht kunnen we dan beter in aardwarmte investeren.”

Uitgaan van een integrale visie
Vanaf 1 januari valt het buitenonderhoud van schoolgebouwen in Breda onder de verantwoordelijkheid van Breedsaam. “We kijken nu of we vanaf 1 januari 2016 het binnenonderhoud erbij kunnen pakken”, vertelt Van Esch. “De stappen die daarna komen zijn de installaties en de ict. Zo willen we steeds stappen nemen in die verdere professionalisering van het opdrachtgeverschap, daarbij uitgaande van een integrale visie. Om dit goed te organiseren hebben we een soort dashboard met sturingsinformatie nodig.”

Sanders: “De mensen die dit dragen, moeten vertrouwen in elkaar hebben, op één lijn zitten qua denken, anders krijg je zoiets nooit van de grond.” Volgens Hoefeijzers is er in Breda een goede voedingsbodem voor samenwerking. “Schoolbesturen hebben in Breda altijd al een cultuur gehad om makkelijk met elkaar rond de tafel te gaan. Een cultuur van samen optrekken. We zijn dan ook al vrij snel samengekomen en hebben een gemeenschappelijke visie ontwikkeld.”

Van Esch: “Het is belangrijk dat we een financieel model hebben waarin we veertig jaar vooruit kijken. Daardoor weten we wanneer welke school moet worden aangepakt en verdwijnt de ‘strijd’ tussen de scholen om het onderhoudsgeld. De afweging of een cv-ketel wel of niet vervangen moet worden, is daardoor veel makkelijker te maken. En dus kunnen we onze energie in andere zaken steken.”

Géén concurrentie wel competitie
Eén schoolbestuur voor heel Breda is volgens Van Esch de dood in de pot. “BreedSaam bestaat uit elf schoolbesturen die allemaal het beste onderwijs willen geven. Dat is ook goed, anders is er geen enkele drive meer om de beste te willen zijn. Maar we moeten wel allemaal vanuit dezelfde basis werken. Als je bijvoorbeeld kijkt naar kinderopvang, dan moet dat in een wijk zo worden geregeld dat het rendabel is voor de kinderopvangorganisatie. Het mag niet een middel worden in de strijd om het kind.”

Hoefeijzers: “De ontvankelijkheid voor deze aanpak is sterk afhankelijk van de bestuurders. Doordecentralisatie is natuurlijk geen doel op zich. Het is een verschijnsel in de richting van de participatiesamenleving. Ik geloof meer dat je in gesprek moet gaan met elkaar. Dat je gezamenlijk een doorkijk naar de toekomst maakt. Heb je elkaar nodig of kun je het in je eentje af? Dan begint het gevoel te beklijven dat je elkaar nodig hebt en dat je samen sterker staat. Maar dat gevoel leeft al langer in Breda, we kennen echt een geschiedenis van samenwerken.”

Samenwerken heeft de toekomst
“Elke leerkracht in Breda kent BreedSaam”, stelt Van Esch. “Wat onze club uitstraalt is dat de schoolbesturen samenwerken. Ze komen elkaar overal tegen, overleggen en de resultaten worden steeds groter. Door deze samenwerking en door het kind centraal te stellen, krijg je de leerkrachten vanzelf mee. Het hangt allemaal af van voorbeeldgedrag. De drempel naar kennisdeling wordt zodoende steeds lager.”
Hoefeijzers: “We moeten van elkaar leren. Breda is hierin een soort pionier, maar over tien jaar zal dit overal in Nederland op een eigen manier zijn opgepakt. Bestuurders die werken vanuit het machtsdenken zullen langzaamaan plaatsmaken voor bestuurders die juist wel willen samenwerken. Want samenwerken aan een integrale visie op onderwijs en huisvesting: dat is de toekomst.”

Meer weten?
Telefoon 076 - 3030036
Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners