Henk Peters, Alliantie VO Nijmegen: “Nieuwbouw Citadel College was zonder doordecentralisatie niet mogelijk geweest”

E-mailadres Afdrukken

Uit de eerste Monitor Doordecentralisatie Nijmegen blijkt dat de doelstelling, dat binnen veertig jaar 70% van de onderwijshuisvesting nieuwbouw heeft en 30% wordt gerenoveerd, op schema ligt. De monitor concludeert ook dat er bij de betrokken schoolbesturen en de gemeente grote tevredenheid is over de doordecentralisatie. Ed Peters en Henk Peters van de Alliantie Voortgezet Onderwijs Nijmegen bevestigen dat. “Met de realisatie van het Citadel College hebben wij bewezen dat we in relatief korte tijd een school kunnen bouwen die nu en in de toekomst meerwaarde heeft voor de wijk, met een gebouw wat prima aansluit bij het onderwijsconcept. Het pand voldoet aan onze duurzaamheidscriteria, waardoor het op korte en lange termijn goed te exploiteren is.”

Per 1 januari 2008 is de onderwijshuisvesting in Nijmegen doorgedecentraliseerd op basis van een gemeenschappelijke visie van gemeente en schoolbesturen. Daarin staat het belang van de leerlingen centraal. Met betrekking tot onderwijskundige zaken zijn er duidelijke prestatieafspraken gemaakt. Elke vijf jaar wordt via monitoring vastgesteld of de doelstellingen worden gehaald. Er is jaarlijks technisch beraad tussen vertegenwoordigers van de VO-besturen, PO-besturen en gemeentelijke sector vastgoed. Bij onvoorziene praktische problemen wordt samen naar een oplossing gezocht. De realisatie van het Citadel College is een voorbeeld van die nieuwe aanpak.

Succesvol nieuw onderwijsconcept

In 2007, toen de ontwikkeling van het Waalspronggebied Nijmegen-Noord net was gestart, werd het Citadel College namens de Alliantie VO opgericht door conrector Niek Schoot en rector Karel de Waal. Als nieuwe school werd kleinschalig gestart in een verbouwd bedrijfspand, geschikt voor maximaal 440 leerlingen. Het onderwijskundig concept kenmerkt zich door structuur en duidelijkheid. Docenten geven instructie op maat. Leerlingen hebben een eigen laptop en kunnen via its Learning hun route volgen. Leerlingen die heel goed zijn mogen hun eigen route bepalen. Niek Schoot: “Maatwerk, leren in een context, het oude en het nieuwe combineren, uitdagen. Leerlingen die het verdienen krijgen de kans zich te onderscheiden. Dat faciliteren we zo goed we kunnen. We selecteren docenten op basis van kwaliteit, die verplicht worden elke dag van 8.15 – 16.45 uur op school te werken. Dit bevordert het noodzakelijke extra overleg, dat nodig is op een school met veel nieuwe docenten, en we zorgen ervoor dat er geen enkele les uitvalt.”

Het concept is een groot succes. Alle leerlingen die tot dusver examen deden zijn geslaagd. Kinderen komen uit heel Nijmegen en omgeving. In slechts een paar jaar groeide het aantal leerlingen van 77 tot boven de 1.000 in het volgend schooljaar, waardoor er zelfs loting noodzakelijk is.

Risico's inschatten

Bij de start van het Citadel College in 2007 was al bekend dat er op termijn een nieuw gebouw zou komen. Voorwaarden daarvoor waren dat het onderwijsconcept aan zou slaan en dat de wijk Nijmegen-Noord zich goed zou ontwikkelen, want een nieuw schoolgebouw moet wel levensvatbaar zijn. Vanwege die onzekerheden is de bouw van de nieuwe school in 2007 in eerste instantie buiten de doordecentralisatie gehouden. Maar gemeente en Alliantie VO bleven wel samen overleggen over een nieuw gebouw.

Op basis van leerlingprognoses – altijd lastig in een nieuwe wijk zonder historische gegevens – en ontwikkelingen in het primair onderwijs werd gezamenlijk ingeschat dat Nijmegen-Noord behoefte heeft aan voortgezet onderwijs voor 1.440 leerlingen. Naast het bestaande schoolgebouw was er dus een noodzaak voor nieuwe huisvesting voor 1.000 leerlingen. De gemeente Nijmegen zei vervolgens 'dat geld hebben wij niet, als er gebouwd gaat worden moeten jullie zelf voor financiering zorgen binnen de doordecentralisatie'. De bal lag dus bij de Alliantie VO.

Creatieve oplossingen en meevallers

Voor Alliantie VO was nieuwbouw zonder randvoorwaarden geen reële optie, want het exploiteren van een school die de eerste jaren nog niet volledig wordt gebruikt is financieel lastig. Bij doordecentralisatie krijgt een schoolbestuur van de gemeente jaarlijks een bedrag per vierkante meter, dat weer afhankelijk is van het aantal leerlingen. Voor een nieuwe school is die vergoeding in de eerste jaren ontoereikend om de kosten te dekken. Naast een te lage bezetting is er bij een nieuwe school nóg een zware onkostenpost: te veel personeel in verhouding tot de optimale groepsgrootte en de voorfinanciering daarvan. Want de personeelslasten worden door het Rijk de eerste vijf maanden niet vergoed. Ed Peters: “Als Alliantie hebben wij aangeboden die extra personeelskosten op ons te nemen, als de gemeente de aanloopverliezen door een te lage gebouwbezetting zou compenseren. Het overleg daarover heeft veel tijd gekost, maar door samen heel creatief te zijn in het kiezen van een locatie (de bouwgrond kon BTW-vrij worden gekocht) en het gebouw zo neer te zetten dat we daar kostentechnisch gunstig mee uitkomen, hebben we dat samen opgelost.”

De realisatie van het Citadel College kende ook meevallers. Vergeleken met een gemeente kan een schoolbestuur tegen een veel lager rentetarief (Schatkistbankieren) een lening aangaan. Een andere meevaller was dat de marktsituatie in de bouwwereld op het moment van aanbesteden heel gunstig was. Door de combinatie van een voordelige financiering en een gunstige aanbesteding waren er voldoende middelen om het gebouw duurzaam te maken, bijvoorbeeld met een WKO-installatie. Door die duurzame maatregelen is het gebouw goed te exploiteren. Henk Peters, projectleider nieuwbouw van Alliantie VO: “Doordecentralisatie heeft het onderwijs in dit geval heel veel opgeleverd. De gemeente heeft weliswaar de plicht om te zorgen voor onderwijsgebouwen – dat vinden ze zelf ook – maar ze kunnen altijd zeggen 'we hebben het geld niet'. Dan hadden we wellicht jarenlang in noodgebouwen gezeten. Behalve dat dat kapitaalvernietiging is, is het ook niet in het belang van het onderwijs en de wijk. Zonder doordecentralisatie hadden we daarin volledig machteloos gestaan.”

Onderwijsconcept als basis

Nadat er financiële overeenstemming was bereikt en er groen licht werd gegeven om definitief te bouwen, kon het onderwijsconcept worden vertaald naar een gebouw. Henk Peters, van Alliantie VO, is daarvoor verantwoordelijk. Samen met Niek Schoot, Karel de Waal en de architect is het onderwijsconcept vertaald naar een gebouwconcept. Niek Schoot: “Pas toen er beleidsmatig overeenstemming was zijn wij betrokken bij al die stappen: programma van eisen, voorlopig ontwerp, definitief ontwerp, etc. Je krijgt te maken met vragen als 'hoe zit het met bouwvergunningen?' en 'past het in het stedenbouwkundig ontwerp?' Daar hebben wij als schooldirectie vanaf de zijlijn over mogen meepraten.”

Het resultaat is een gebouw waarin het onderwijsconcept als het ware zichtbaar is in alle lagen van het gebouw. De onderzoek- en ontwerpruimtes zitten in het midden en de theorieruimtes liggen er omheen. De ruimtes zijn gegroepeerd op leeftijdscategorieën, waardoor een compact en rustig gebouw is ontstaan met weinig leerlingverkeersstromen. Niek Schoot: “Middenin het gebouw zitten de ateliers voor de leerlingen die echt goed zijn, dit aankunnen en de zelfstandigheid daardoor verdienen. De lokalen zitten daaromheen, voor degenen die de begeleiding nodig hebben. Dat schept duidelijkheid en daagt kinderen uit om beter hun best te doen, zodat ze ook in die middenruimtes mogen werken.”

Rollen

Na enkele jaren ervaring met doordecentralisatie in Nijmegen verlopen de processen binnen de Alliantie VO langzamerhand soepeler. De mensen die zich bezighouden met bouwprojecten raken steeds beter op elkaar ingespeeld. Ed Peters en Henk Peters zijn alweer druk bezig met een volgend project, de nieuwbouw van het Mondial College, in eenzelfde rolverdeling als bij het Citadel College. Ed Peters houdt zich bezig met de strategische onderhandelingen en de financiële aspecten. Henk Peters komt in actie op het moment dat projecten concreet worden uitgevoerd. Gedurende bouwtrajecten is hij als bouwheer heel nauw bij zo'n project betrokken. Henk Peters: “Doordat wij bij de Alliantie zo goed op elkaar zijn ingespeeld kunnen wij heel snel beslissen, ook omdat ik tot op zekere hoogte het mandaat heb om geld te herschikken. Bij het Citadel College bijvoorbeeld moesten schuifdeuren komen tussen de lokalen en de ateliers. Dan is het van belang dat er een degelijk type schuifdeur gekozen wordt vanwege geluidsoverlast. Tijdens de bouwvergadering kan daar dan snel over besloten worden omdat ik daar niet eerst een vergadering over hoef te beleggen.”

Tevredenheid

Doordecentralisatie heeft Nijmegen veel positiefs gebracht in kwalitatief opzicht. De professionaliteit bij de scholen en de gemeente is sterk verbeterd. En er is betere samenwerking tussen de scholen wat onder anderen heeft geleid tot een afstemming van de aanmeldingen van leerlingen. Henk Peters: “We hebben een goede band met de mensen van de gemeente. Uiteindelijk streven we samen hetzelfde doel na. Wij worden wel gezien als zware onderhandelaars, maar ze vinden het knap dat wij het aandurven om een school via doordecentralisatie te realiseren. Want ook zij vinden dat je geen concessies aan de kwaliteit moet doen. De realisatie van het Citadel College is hiervan een goed voorbeeld.”

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners