Verslag Onderwijsvastgoed Dag: "Naar een toekomstbestendige school"

E-mailadres Afdrukken

Voor optimale leerprestaties is een gezond binnenklimaat nodig. Een toekomstbestendig schoolgebouw moet daarbij ook duurzaam, veilig en flexibel zijn zonder dat het onderwijsbudget belast wordt door hoge exploitatielasten of een ondoordacht meerjaren onderhoudsplan. Een impressie van een geslaagde dag.


Een studiedag met een constructieve insteek en goede presentaties waar je wat aan hebt. Zo oordeelden de bezoekers van de Onderwijsvastgoed Dag 2015, die IVVD in samenwerking met Schooldomein, Schoolfacilities en Ruimte OK in Barneveld organiseerde. Zo werd een stappenplan gepresenteerd om tot een toekomstbestendige school te komen. Wat is nodig en wat niet? Hoe hebben andere scholen het aangepakt en met welke resultaten? En welke mogelijkheden zijn er voor de financiering? Het werd een dag met nieuwe inzichten voor alle partijen die willen bouwen, renoveren of duurzaam exploiteren.

Aandacht voor beleidskader
De eerste sprekers presenteerden vernieuwende beleidskaders. Van toekomstbeeld naar actie nu was de titel van ex-wethouder en huidig schoolbestuurder Robbert Jan Piet, “Hij die niet kan dromen is geen realist”, begon Robbert Jan Piet en dat betekent dat duurzaamheid vooral ook met strategie te maken heeft. Daarbij moet je eerst de stip aan de horizon bepalen en vervolgens terug redeneren hoe je die stip kunt bereiken. Vaak beginnen partijen met een ambitie, maar kalft die in het proces af, waarna er een slap resultaat overblijft. Je moet dus per definitie gaan voor een lange termijnvisie. Dan blijkt dat je tijdens het proces tot nieuwe inzichten komt, die goed inpasbaar blijken. Dat noemt Robbert Jan multi-actor procesmanagement.

Een nieuw perspectief op strategische onderwijshuisvestingsplanning in tijden van krimp was de presentatie van Onno Damen van ICS Adviseurs. Veel gemeenten en dus ook schoolbesturen hebben te maken met krimp of juist groei. Dat leidt tot sterke fluctuaties en vraagt om een nieuw beleidskader. Te eenzijdig kijken naar eigen leerlingenaantallen en staat en omvang van gebouwen levert een inadequaat antwoord. De exploitatiescan van ICSadviseurs laat zien dat een schoolgebouw gemiddeld € 25.000,- op jaarbasis te kort komt. Dat is een argument om slim te schakelen. Keuzes dienen in breder perspectief gemaakt te worden door ook exploitatie, wijkontwikkeling, verduurzaming en rendement van investeringen mee te nemen. Juist in de huidige tijd en context zijn onderlinge verbondenheid en betrokkenheid bij keuzes belangrijk, vaak in samenwerking met andere maatschappelijke actoren. Een mooi voorbeeld van samenwerking levert brede school De Noordster in Zuidhorn, die binnen de bekostiging duurzaam is uitgevoerd, door ook de exploitatieperiode mee te nemen.

Max Hoefeijzers legt uit wat de essentie is van de geslaagde Coöperaties Building Breda en Breedsaam. Voortaan draagt de gemeente Breda jaarlijks de gelden voor onderwijshuisvesting over aan de coöperaties Breedsaam (PO) en Building Breda (VO). Onder hun verantwoordelijkheid wordt bepaald welke bestemming deze gelden krijgen, waarbij iedereen aan de beurt komt. Een belangrijke voorwaarde voor succes is dat de besturen elkaar niet zien als concurrenten en de bereidheid hebben om elkaar te helpen. “Als er iets is wat de coöperaties bindt, is het dat de schoolbesturen samen dezelfde richting op denken. Ze zien het gemeenschappelijk belang en gunnen elkaar het beste. Dat maakt dat dromen uitkomen; Breda krijgt met subsidie van de provincie een internationale school. De business case begint bij de grote lijnen. De rest is uitwerking.”


Verduurzamen
Marco van Zandwijk – Ruimte OK schetst de actualiteit van Green Deal Verduurzaming Scholen. Het doel om op grote schaal de totstandkoming van een duurzame leer- en werkomgevingen te versnellen. De Green Deal helpt schoolbesturen en gemeenten bij hun ambities om energiebesparing en de kwaliteit van het binnenmilieu op scholen (exploitatieneutraal) te verbeteren. Opvallend in de hele transitie naar anders denken is dat gemeenten en schoolbesturen elkaar vaak niet begrijpen. Denkt de een al strategisch, dan is de ander vaak nog uitvoerend bezig. Ook weten schoolbesturen vaak niet waar goede informatie te halen is; ze vinden het lastig om kwaliteit te benoemen en oplossingsrichtingen te valideren. Ruim 75% van de schoolbesturen heeft de ambities rond verduurzaming nog niet vertaald in een duurzaam meerjarenonderhoudsplan en een meerderheid heeft geen kennis van alternatieve financieringsvormen. Inzicht is een belangrijke voorwaarde om te bewegen en dat is ook nodig met 10-25% oplopende leegstand in de huisvestingportefeuille.

Interessante oplossingsrichtingen brachten de volgende presentaties, waarvan de eerste Prestatiegericht en exploitatieneutraal investeren in binnenklimaat en energie was. Machiel Karels van DWA presenteerde samen met de aannemer Jansen de Jong bouw de casus waarbij 10 basisscholen in Amsterdam Zuid werden gerenoveerd. Bijzonder is dat er een mandje met tien scholen werd gemaakt, waarbij marktpartijen en de scholen samen naar de beste oplossingen bleven zoeken. Doelstelling was het exploitatieneutraal verbeteren van het binnenklimaat en de energieprestatie. Door schoolbesturen, gebruikers en uitvoerende partijen al vroeg in het proces mee te laten denken over de wensen en prestaties van het eigen gebouw ontstaat een beter resultaat. En dat resultaat werd vooral gehaald door verbeteringen in het gebouw aan te brengen en juist niet aan de buitenschil.


De Financiële Business Case
De belangrijkste boodschap van Jean Pierre Renard van Ilfa Tresury Support is dat de business case al aan de voorkant van het proces wordt opgezet. Veel mensen denken dat een business case pas goed is wanneer alle plannen worden doorgerekend, maar dat is een misverstand. Want plannen hebben lange termijn implicaties. En die wil je in beeld hebben. Een goede businesscase ondersteunt en zorgt voor een sturingskader. Vervolgens is het natuurlijk ook van belang om een aantal financiële scenario’s door te rekenen. Maar het begint bij de achterkant van het sigarendoosje. Goed bestuur en financieel risicomanagement gaan hand in hand.

Huren als een eigenaar, was de inleiding van Herman Janssen van Stichting Maatschappelijk Vastgoed (SMV). Vooral door de overheveling van het buitenonderhoud ontstaan nieuwe mogelijkheden voor financiering en exploitatie. Voor gemeenten en onderwijsinstellingen biedt het huurconcept dat SMV aanbiedt een sterke oplossing voor de huidige problematiek bij vooral gemeenten, die niet altijd de mogelijkheid hebben om te financieren. Stichting Maatschappelijk Vastgoed biedt huuroplossingen die tot lagere lastenniveaus leiden dan gemeenten kunnen realiseren. Voor de exploitatie werkt SMV met speciale beheerrechtspersonen (stichting o.i.e) die publiek en/of privaat worden gefinancierd en die als verhuurder optreden ten behoeve van de klant.

Caspar Boendermaker van de BNG Bank sprak over Financieringsoplossingen voor verduurzaming van schoolgebouwen. Investeren in schoolgebouwen vraagt om nauwe samenwerking tussen schoolbestuur en gemeente. Zeker bij investeringen in verduurzaming van bestaande schoolgebouwen. Bij het investeren, aanbesteden, bekostigen en financieren van scholen zijn er verschillende keuzemogelijkheden. Een belangrijke vraag is wat het effect daarvan is op bijvoorbeeld de rol- en risicoverdeling van betrokken partijen? Welke vorm van financiering past het beste bij welke keuze en belangrijker nog: welke drijfveren en (financiële) prikkels lokken de meest optimale prestaties uit?

Kortom: een geslaagde dag omdat er een mooie mix was van ‘out of the box’- denken en concrete suggesties over innovatieve vormen van organiseren, financieren, verduurzamen en exploiteren.

De Onderwijsvastgoed Dag 2015 werd gehouden op 24 september jl. in Kasteel de Schaffelaar te Barneveld.

U kunt deze en alle andere gehouden presentaties nog eens rustig bekijken op www.onderwijsvastgoeddag.nl

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners