Professionaliseren is het sleutelwoord bij wetswijziging

E-mailadres Afdrukken

Wat is goed onderwijs? En hoe word je als schoolbestuurder bekwaam (competent) om een goede invulling te geven aan de vraagstukken die rondom de huisvesting van dit goede onderwijs spelen? Wanneer je bovenstaande vraag aan een willekeurige schoolbestuurder stelt heeft deze daar waarschijnlijk eigen denkbeelden bij. Het landelijke kenniscentrum Ruimte voor Onderwijs en Kinderopvang (Ruimte-OK) verzorgt momenteel in opdracht van het ministerie van OCW het voorlichtingstraject van de wetswijziging rondom het buitenonderhoud. Samen met de PO-Raad en de VNG stelde ze de brochure ‘Competent Opdrachtgever’ samen.


Schoolbesturen zullen met ingang van het nieuwe jaar meer dan voorheen bewust een keuze moeten maken hoe zij met hun onderwijsgebouwen wensen om te gaan. De aankomende wetswijziging rondom het buitenonderhoud biedt schoolbesturen voldoende ruimte om op een eigen manier aan hun huisvestingstaken een invulling te geven. Of het schoolbestuur deze taken nu geheel in eigen beheer wil uitvoeren of er voor kiest deze uit te besteden aan een daarvoor gespecialiseerd bureau, in beide gevallen dient het te beschikken over de juiste competenties waarmee weloverwogen keuzes kunnen worden gemaakt. Professionalisering lijkt daarbij het sleutelwoord.

Belang van professionalisering
Het belang van professionalisering in de onderwijssector is niets nieuws. Het staat al langer op de agenda van schoolbestuurders. De commissie Meurs schreef in opdracht van de PO-Raad het rapport ‘Professionalisering van besturen in het primair onderwijs’ (november 2013). De commissie vindt het essentieel dat de schoolbesturen werken aan hun professionalisering om voor de leerlingen zo goed mogelijk onderwijs te kunnen realiseren. In het rapport adviseert de commissie schoolbesturen een professionaliseringsagenda op te stellen. Competent opdrachtgeverschap met betrekking tot de onderwijshuisvesting hoort volgens het kenniscentrum Ruimte-OK op die agenda thuis.

Huisvesting op professionaliseringsagenda
De wetswijziging rondom het buitenonderhoud die per 1 januari 2015 in werking treed kan voor schoolbesturen een aanknopingspunt vormen om huisvesting ook daadwerkelijk een plek te geven op de professionaliseringsagenda. De staatssecretaris van OCW heeft in de toelichting op het wetsvoorstel aangegeven dat schoolbesturen vanwege de toenemende verantwoordelijkheid zich ook op het gebied van de huisvesting zullen moeten professionaliseren. Het schoolbestuur is (tenzij anders is afgesproken) opdrachtgever voor het onderhoud, de aanpassing, het beheer en de exploitatie van de huisvesting. De PO-Raad heeft onlangs met het ministerie van OCW afgesproken dat er vanaf 1 januari 2015 een bedrag in de lumpsum zal worden gereserveerd voor die professionalisering. Het kenniscentrum Ruimte-OK werkt momenteel samen met de PO-Raad aan een ‘scholingsprogramma’ zodat die middelen op een goede manier kunnen worden ingezet.

Brochure ‘Competent opdrachtgeverschap’  
Vooruitlopend op het scholingsprogramma, organiseert het kenniscentrum dit voor- en najaar per regio voorlichtingsbijeenkomsten rondom de wetswijziging. Ook verschijnt er een reeks brochures, waarmee schoolbesturen direct aan de slag kunnen. De brochure ‘Competent Opdrachtgever’ is de vierde in een reeks van totaal zeven. De brochure biedt schoolbesturen een hulpmiddel om inzicht te krijgen in hun bekwaamheid als opdrachtgever in relatie tot vraagstukken op het gebied van de onderwijshuisvesting. Wil een opdrachtgever ‘competent’ zijn dan dient deze zijn basiskennis op orde te hebben. Daarnaast beschikt hij/zij over vaardigheden waarmee hij/zij in staat is deze basiskennis in te zetten bij te maken keuzes op strategisch, tactisch en operationeel niveau. Met zijn kennis en vaardigheden tezamen weet hij/zij op het juiste moment, de juiste expertise te mobiliseren.

Laagdrempelige zelfevaluatie
Hoe staat een schoolbestuur er nu voor als het gaat om competent opdrachtgeverschap?  Weet deze wat het moet weten en beschikt deze over de vaardigheden om hiermee aan de slag te kunnen gaan? Het antwoord op deze vragen kan een schoolbestuur verkrijgen door het invullen van de zelfevaluatie uit de brochure. De zelfevaluatie die op een laagdrempelige wijze de bekwaamheid van het schoolbestuur toetst, is ontwikkeld in afstemming met schoolbesturen uit het Primair als ook het Voortgezet Onderwijs. De evaluatie vindt plaats op basis van een reeks stellingen die direct betrekking hebben op de eigen onderwijshuisvesting. Het hanteert daarbij een drietal afzonderlijke aandachtsgebieden, te weten; het proces (organisatie) de kwaliteit (onderhoud) en de financiën (exploitatie). Uit de evaluatie wordt voor een schoolbestuur direct duidelijk welke aandachtsgebieden binnen de eigen organisatie op orde zijn of (meer) aandacht verdienen. Ook kan op basis van de zelfevaluatie worden gekeken welke mogelijkheden het schoolbestuur heeft om kennis en expertise ‘in huis’ te ontwikkelen of in hoeverre deze door externe deskundigheid moeten worden ingevuld.

Toets direct zelf uw competenties
De brochure ‘Competent Opdrachtgever’ geeft schoolbesturen inzicht in hun bekwaamheid als opdrachtgever van huisvestingsvraagstukken. De brochure -met daarin de digitale vragenlijst- waarin deze aanwezige competenties door het invullen van veertig stellingen kunnen worden getoetst, wordt digitaal beschikbaar gesteld en is te vinden op: www.overhevelingbuitenonderhoud.nl

Voor werkvormen waarmee de zelfevaluatie kan worden ingevuld en-of ondersteuning bij het invullen zelf kan de expertise van het kenniscentrum worden ingezet. Het in het artikel aangehaalde rapport Professionalisering van besturen in het primair onderwijs (commissie Meurs november 2013) is te downloaden op de website van de PO-Raad.


Het is een bekend gegeven dat het kennisniveau op het gebied van huisvesting per schoolbestuur enorm kan verschillen. Het is daarom goed om te benadrukken dat de zelfevaluatie dan ook niet gezien dient te worden als een ‘beoordeling’ waarmee tussen schoolbesturen een vergelijking mogelijk wordt. Ingevulde antwoorden zijn niet goed en-of fout. “Het is geen scoringslijstje om aan anderen te kunnen laten zien hoe goed een schoolbestuur al bezig is. Iemand die met het invullen van de zelfevaluatie sociaal wenselijk aan de slag gaat, doet zichzelf tekort” benadrukt Marco van Zandwijk van Ruimte-OK. Uit de eerste ervaringen die hij met de zelfevaluatie bij het Primair en Voortgezet Onderwijs heeft opgedaan waren de deelnemende schoolbesturen zeer te spreken. “Het blijkt dat met het invullen van de 40 stellingen een goed beeld kan worden verkregen van de aanwezige expertise/competenties binnen de eigen organisatie. Voor sommige besturen fungeert de evaluatie als ‘eyeopener’ voor de wijze waarop de door hun opgestelde visie in het beleidsplan een vertaling dient te krijgen naar het operationele karakter van de praktijk. Voor andere besturen maakt het de mogelijkheden tot intervisie en leren van elkaar op een simpele manier bespreekbaar”. Juist aan dat laatste is veel behoefte, volgens van Zandwijk. “Op één A4-tje wordt duidelijk waar een organisatie mee aan de slag kan gaan. Het brengt op een laagdrempelige manier in kaart waar verbeterslagen te maken zijn op gebied van de gewenste professionalisering.”

Leren van het Voortgezet Onderwijs  
De verwachting is dat veel schoolbesturen de komende jaren op een pragmatische manier een invulling willen geven aan de competenties die horen bij goed opdrachtgeverschap. Het belang van dit opdrachtgeverschap staat nog lang niet bij alle schoolbesturen op het netvlies. “Wie denkt aan de term ‘opdrachtgever’ denkt meestal direct aan de bouw van een nieuwe school. Vergeten wordt vaak dat de meeste kosten op het gebied van de huisvesting liggen in de gebruiks- of wel exploitatiefase. In die fase vervult (tenzij anders is afgesproken) het schoolbestuur de rol van opdrachtgever”, benadrukt Marco van Zandwijk. Onder schoolbesturen in het Primair Onderwijs groeit inmiddels het besef dat huisvesting niet langer iets is dat een schoolbestuur ‘er even bij kan doen’. Met de verschuiving van de geldstromen van de gemeenten naar de schoolbesturen, neemt de verantwoordelijkheid voor die geldstromen, en het daarbij horende risico, voor schoolbesturen toe. “Met de groei van de financiële middelen die het schoolbestuur straks jaarlijks rechtstreeks van het Rijk ontvangt, zal ook de behoefte aan professionalisering en verantwoording van de wijze waarop deze middelen worden ingezet ‘meegroeien’” verwacht van Zandwijk. Schoolbesturen in het Voortgezet Onderwijs ontvangen de middelen voor het totale onderhoud en de benodigde aanpassingen van hun schoolgebouwen al langer rechtstreeks van het Rijk. In het Voortgezet Onderwijs zie je dan ook dat schoolbesturen daar al een stap verder zijn met de professionalisering. Huisvesting wordt daar in toenemende mate niet langer (enkel) gezien als kostenpost maar als ‘bedrijfsmiddel’ dat ondersteunend is aan het geven van kwalitatief goed onderwijs. Bij dit proces van bewustwording zijn in de afgelopen jaren veel hulpmiddelen, kennis en inzichten ontstaan. Het kenniscentrum zorgt er voor dat deze hulpmiddelen nu ook inzetbaar worden voor de huisvesting van het Primair Onderwijs. Op die manier kan worden voorkomen dat er onnodig opnieuw het wiel hoeft te worden uitgevonden.

Ook aan de slag met de zelfevaluatie?
Voor meer informatie over het voorlichtingstraject of ondersteuning bij het gebruik van de zelfevaluatie kunt u contact opnemen met het kenniscentrum Ruimte-OK via Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.
 

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners