Nieuw huisvestingsevaluatie instrument Huisvesting Prestatie Analyse maakt functioneren schoolgebouw inzichtelijk

E-mailadres Afdrukken

Hoe functioneert mijn schoolgebouw? Een korte vraag, maar tot nu toe moeilijk te beantwoorden door een eigenaar of gebruiker van het gebouw. Nu is er een instrument ontwikkeld dat wél antwoord kan geven op deze vraag. De Huisvesting Prestatie Analyse (HPA) is een evaluatie-instrument dat de eigenaren van scholen in het Primair en Voortgezet Onderwijs de mogelijkheid biedt om op een effectieve en adequate wijze de kwaliteit van hun eigen huisvesting te evalueren. De uitkomst van deze evaluatie geeft scholen antwoorden over de essentie van huisvesting; hoe goed past mijn schoolgebouw bij mij als dagelijkse gebruiker en hoe kunnen wij de functionaliteit van dit schoolgebouw optimaliseren?

De kernactiviteit van een onderwijsinstelling is het verzorgen van kwalitatief goed onderwijs. Een belangrijke voorwaarde hiervoor is een gebouw dat goed aansluit bij deze kernactiviteit, want de kwaliteit van het gebouw heeft namelijk een directe invloed op het functioneren van de organisatie. Het Bestuur c.q. schooldirectie heeft weinig sturingsmogelijkheid met betrekking tot huisvesting. De school is vaak afhankelijk van budgettering vanuit de (gemeentelijke) overheid. Om als schoolleiding te kunnen sturen op een optimale huisvesting is het van belang inzicht te hebben hoe het schoolgebouw past bij de dagelijkse gebruiker(s) en welke verbeterpunten gewenst zijn.

Hiervoor is een model ontwikkeld dat scholen in staat stelt hun huisvesting te analyseren.

Schoolgebouwen zijn ontworpen op basis van onderwijsvisie, organisatievorm en technische eisen. De gebouwen bestaan echter vaak langer dan 30 jaar, terwijl zowel de gebruiker als het gebruik voortdurend veranderen en hun neerslag hebben op de gewenste prestaties van het gebouw.

Voor zowel bestaande scholen, alsmede voor nieuwbouwscholen staat altijd de vraag centraal of het gebouw past bij de huidige gebruiker.

Figuur 1: Het evaluatieinstrument geeft scholen inzicht in de aansluiting tussen de prestatiebehoefte van gebruiker enerzijds en het werkelijke presteren van het gebouw anderzijds.

Uitgangspunt voor de HPA is dan ook dat een goed functionerend schoolgebouw een gebouw, is dat voldoet aan de criteria van zijn dagelijkse gebruiker. Het evaluatieinstrument geeft scholen daarom inzicht in de aansluiting tussen de prestatiebehoefte van gebruiker enerzijds en het werkelijke presteren van het gebouw anderzijds (zie figuur 1).

Hierdoor bestaat de HPA uit twee delen. Het eerste deel is een evaluatie op gebruikerswaardering. Het tweede deel betreft een evaluatie op de technische prestaties van het schoolgebouw. Figuur 2 geeft de HPA in zijn geheel weer.

Figuur 2: Schematische weergave van de Huisvesting Prestatie Analyse zowel op gebruikswaardering en op gebouwtechnische prestaties.

HPA op gebruikerservaring

Het eerste deel van de HPA is een meting van de gebruikerswaardering waarop een evaluatie zal worden uitgevoerd. De vragenlijst van de HPA op gebruikerservaring werkt door middel van het IBE-principe waarbij eerst wordt bepaald om welk type gebruiker het gaat (I=identiteit) om vervolgens te inventariseren wat zijn of haar behoefte (B=behoefte) is. Hierna worden door een compacte digitale vragenlijst zowel de meetbare ‘harde’ aspecten evenals de gevoelsmatige ‘zachte’ ervaringen (E=ervaringen) geïnventariseerd met betrekking tot het functioneren, klimaat, beleving en gebruik van het gebouw. Op deze manier wordt inzichtelijk hoe het gebouw past bij de huidige gebruiker door te evalueren op welke aspecten het gebouw in de ogen van de gebruikers níet goed functioneert en wél goed functioneert.

De uitkomst van de evaluatie betreft een rapportage over de kwaliteit van het schoolgebouw als huisvestingsmiddel, gebaseerd op de gebruikerswaardering, waaruit zal blijken in hoeverre het gebouw aansluit bij de wensen van de gebruiker en bij de kernactiviteit van de school. Dit geeft schoolbesturen een sturingsmiddel waarop zij hun huisvestingstrategie kunnen aanscherpen. Door middel van een benchmark krijgen scholen tevens niet enkel informatie over hun eigen huisvesting, maar ook inzicht hoe zij ervoor staan ten opzichte van andere scholen in Nederland.

HPA op gebouwprestaties

Het tweede deel van de HPA is een evaluatie op de meetbare technische prestaties van het schoolgebouw. Dit deel bestaat uit een vragenlijst waarin meetbare grootheden worden geëvalueerd, zoals gebouwinstallaties, vastgoed aspecten en gebouw onderhoud. Hierdoor worden gebouwkenmerken en technisch presteren inzichtelijk gemaakt. Deze gegevens kunnen worden aangeleverd door adviseurs tijdens het bouwtraject of door de school zelf tijdens het gebruik en door het inschakelen van erkende bureaus voor het verkrijgen van specifieke data.

De ontwikkeling van dit instrument, ten behoeve van de evaluatie op huisvesting voor scholen in Nederland, is geïnitieerd door het Servicecentrum Scholenbouw (SCS) en bekostigd en inhoudelijk begeleid door het Platform Onderwijshuisvesting (POH).

Uniek aan deze samenwerking is dat er, naast publieke en private partijen, als derde partner de postdoctorale opleiding Architectural Design Management Systems (ADMS) vanuit de 3TU School for Technological Design bij betrokken is.

Wouter Roemaat heeft vanuit ADMS in de afgelopen periode de zogeheten Huisvesting Prestatie Analyse (HPA) ontwikkeld in opdracht van deze drie partijen, waarbij elke partij zijn specifieke expertise heeft toegevoegd:

  • Het SCS als kennisorganisatie voor scholen en gemeenten dat scholen ondersteuning biedt bij hun huisvestingstaak;
  • Het POH dat bestaat uit een groot aantal adviesbureaus dat actief is op het gebied van onderwijshuisvesting;
  • ADMS dat als postdoctorale opleiding voor afgestudeerde academici een wetenschappelijke expertise levert aan diverse complexe ontwerpprocessen en hier vervolgens een oplossing voor ontwerpt.

De HPA op de huisvestingsevaluatie kan worden uitgevoerd om de oorzaak van bepaalde gebruikerswaarderingen te herleiden als uit de HPA op gebruikerservaringen blijkt dat daar behoefte aan is. Daarnaast kan dit onderdeel van de HPA voorafgaand aan nieuw- of verbouw ingezet worden als onderdeel van het contract. De HPA is dan een controlemiddel op de invulling van de vooraf gestelde technische specificaties.

Het doel van de Huisvesting Prestatie Analyse (HPA) is tweeledig. De vergelijking tussen de uitgevoerde evaluatie op gebruikerswaardering en op gebouwprestaties geeft scholen een middel om hun huisvestingsstrategie te optimaliseren. Inzet van het middel op macroniveau geeft bovendien inzicht hoe kwalitatief betere huisvesting voor de toekomst kan worden gerealiseerd.

Naar verwachting zal het instrument in dit najaar gereed zijn voor gebruik door scholen. Er wordt naar gestreefd om het gebruik van het instrument tegen een aantrekkelijke prijs op de markt te kunnen zetten. Hierdoor wordt de drempel voor de scholen zo laag mogelijk gehouden, waardoor scholen enkel voordeel zullen halen uit het gebruik van het evaluatie-instrument.

Meer informatie

Het Servicecentrum Scholenbouw: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

Het Platform Onderwijshuisvesting: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Juni uitgave

Partners