Bouwstenen voor toekomstbestendige en betaalbare onderwijshuisvesting

E-mailadres Afdrukken

Schoolgebouwen zijn belangrijke knooppunten in de maatschappij; knooppunten die aandacht en betrokkenheid verdienen. De inhoud van het onderwijs, de wijze waarop het wordt gegeven en de fysieke ruimten moeten elkaar versterken. Om dit vooraf duidelijk te krijgen, is er het stappenplan voor een breedgedragen integraal huisvestingsplan ontworpen.

Belangrijke knooppunten in een veranderend speelveld

Het onderwijsveld is voortdurend in beweging. Ontdekken, spelen, ontwikkelen, zorgen en recreëren gaan steeds meer hand in hand. Het is wenselijk dat uw huisvesting / totale huisvestingsportefeuille aansluit op dit brede scala aan behoeften. Bovendien wilt u met verschillende kern- en ketenpartners rekening houden om tot de juiste onderwijsvoorzieningen te komen. Denk bijvoorbeeld aan overheden, onderwijsinstellingen, welzijn- en zorgaanbieders, kinderopvangorganisaties en bedrijfsleven.

Onderwijs en de schoolgebouwen maken ook steeds vaker onderdeel uit van de discussie over leefbaarheid van wijken en dorpen. Veel gemeenten, onderwijsinstellingen en maatschappelijke partners bevinden zich in een spagaat tussen enerzijds afnemende financieringsstromen en toenemende vraagstukken rondom leefbaarheid, segregatie en krimp anderzijds. Afname van het aantal jongeren leidt tot een verminderde ruimtebehoefte en heeft daarmee ook financiële consequenties voor de exploitatie en betaalbaarheid van onderwijshuisvesting. Niets doen kost veel geld.

Kortom: het is tijd voor een strategische, integrale aanpak met duurzame inzet van de beschikbare middelen.

Strategische en duurzame aanpak

Een strategische aanpak van uw huisvestingsportefeuille is onontbeerlijk om in deze gecompliceerde omgeving uw doelen te bereiken. Met een integraal huisvestingsplan houdt u in dit speelveld de juiste koers vast. Hiermee bent u in staat uw huisvesting te verbeteren met als uiteindelijke doel goed onderwijs te organiseren en toekomstbestendig gebruik te realiseren met efficiënte inzet van middelen. De diverse geldstromen rondom uw huisvesting(portefeuille) worden bewaakt en gestuurd. Uitgangspunt is dat u uw gebouwen straks kunt exploiteren en dat het totale plan financieel sluitend is. Een integraal plan bevat alle facetten, van concept tot en met realisatie en exploitatie.

Stappenplan

Voor het opstellen van een integraal huisvestingsplan heeft Van Aarle De Laat een overzichtelijk stappenplan ontwikkeld, waarbinnen veel ruimte is voor een dialoog met betrokkenen. Na een kick-offbijeenkomst waarin kaders en randvoorwaarden worden vastgesteld, vormt de toekomstvisie op onderwijs en organisatie het vertrekpunt (stap 2). Wat is de onderwijskundige visie? Hoe ziet het ideale schoolgebouw eruit? Wat zijn voorwaarden ten aanzien van veiligheid en bereikbaarheid? Wat is de relatie met andere voorzieningen? Deze vragen staan onder andere centraal bij het opstellen van de toekomstvisie.

Vervolgens wordt deze toekomstvisie vertaald in de gewenste huisvestingssituatie (stap 3); parallel vindt een analyse plaats van de huidige situatie (stap 4). Een confrontatie van de gewenste situatie en de bestaande situatie leidt tot scenario’s of ontwikkelvarianten (stap 5), uitgewerkt in een integraal huisvestingsplan (stap 6).

Praktijkvoorbeeld: naar nieuwe beleidskaders in de gemeente Roosendaal

Van Aarle De Laat heeft de eerste stappen van dit stappenplan succesvol doorlopen in de gemeente Roosendaal. Sinds 2009 vinden in deze gemeente een aantal grote investeringen plaats op het gebied van onderwijshuisvesting. Met de nieuwbouw van een 2-tal scholen voor voortgezet onderwijs komt na jaren van voorbereiding de zogenaamde scholencarrousel in beweging. Deze ontwikkelingen, alsmede de voorspelde krimp van inwoners en daarmee ook van kinderen, waren voor de gemeente de aanleiding een traject op te starten om zoveel mogelijk integraal naar onderwijshuisvesting te kijken. Daarbij worden aspecten als demografische ontwikkelingen, onderhoudssituatie en -planning, toekomstige investeringen en overige ontwikkelingen in de wijk betrokken. De gemeente vindt het belangrijk dit samen te doen met de diverse partners, zoals de schoolbesturen. Op deze manier wil zij komen tot duurzame financiering van onderwijshuisvesting, een wens die ook in het nieuwe coalitieakkoord is opgenomen.

Twee trajecten werden hiervoor parallel ingezet:

Traject bouwtechnische analyse
Enerzijds werd elk schoolgebouw onderworpen aan een bouwtechnische schouw om inzicht te krijgen in de kwaliteit van het vastgoed. Aansluitend vond een toets plaats van de beschikbare meerjarenonderhoudsplannen, die leidde tot een financieel meerjarenperspectief ten aanzien van onderhoudsgelden voor de totale vastgoedvoorraad in het primair onderwijs. Met deze stap is inzicht verkregen in de technisch-financiële waarde van elk gebouw.

Traject visie en beleidskaders
Parallel vond een visietraject plaats. Individuele gesprekken met alle betrokkenen (gemeente, schoolbesturen en stichting peuterspeelzaal) hebben richting gegeven aan nieuwe kaders ten aanzien van onderwijshuisvesting op het gebied van strategie en samenwerking, gebruik, functionaliteit en financiën. Belangrijke thema’s die aan bod kwamen, waren:

  • verbreding gerelateerd aan leefbaarheid in wijken en kerkdorpen;
  • spreiding in relatie tot onderwijsconcepten en denominatie;
  • financiering en exploitatie;
  • de mogelijkheid tot doordecentralisatie van onderhoudsgelden.

Hiermee zijn de contouren vastgesteld voor de gewenste toekomstige situatie.

Concrete bouwstenen en wegingsfactoren leiden tot een score per gebouw
Het volgende is het maken van een vertaalslag van deze subjectieve kaders voor de toekomst naar concrete oplossingsrichtingen. Met andere woorden: hoe krijgt deze wenselijke situatie vorm? Hoe komt verbreding tot stand? Welk schoolgebouw is hiervoor geschikt? Welk schoolgebouw wordt gerenoveerd of mogelijk afgestoten en op grond waarvan? Om objectief te kunnen toetsen, zijn in overleg met betrokkenen vier zogenaamde bouwstenen benoemd.

Om effectief te kunnen toetsen zijn in overleg met de betrokken vier zogenoemde bouwstenen benoemd.

Deze bouwstenen zijn opgebouwd uit kwantificeerbare variabelen. Eventuele weegfactoren maken het mogelijk prioriteiten te stellen. De technisch-financiële waarde van de gebouwen is in het paralleltraject middels een bouwtechnische schouw reeds vastgesteld; de overige waarden zullen in een vervolgfase worden bepaald.

Uiteindelijk is het mogelijk een score per schoolgebouw toe te kennen op basis waarvan de gebouwen getoetst en onderling vergeleken kunnen worden. De scores dienen als input voor de ontwikkelvarianten die vervolgens per locatie kunnen worden opgesteld.

Een transparant, breedgedragen traject

Het stappenplan blijkt om drietal redenen een krachtig instrument:

  1. Elke stap levert deelresultaten op die als input dienen voor de vervolgstap. Hierdoor ontstaat een helder en transparant proces, met beslismomenten per fase.
  2. Een tweede succesfactor is de mogelijkheid die het proces biedt voor een dialoog met betrokkenen, zodat zij actief betrokken worden en het traject kunnen beïnvloeden. Dit verhoogt de betrokkenheid en leidt tot een breedgedragen traject.
  3. Tot slot resulteert het stappenplan in concrete, integrale oplossingsrichtingen die financieel haalbaar zijn.

Het uiteindelijke resultaat, een integraal huisvestingsplan, draagt bij aan een passende, toekomstbestendige én betaalbare huisvestingsportefeuille voor onderwijsvoorzieningen.

Reactie gemeente Roosendaal

Het succes van dit stappenplan wordt onderschreven door Joost Rompa, directeur van de gemeente Roosendaal: “Van Aarle De Laat heeft voor ons enerzijds de onderhoudsplanning en financiële vertaling daarvan geactualiseerd en anderzijds samen met de schoolbesturen een visietraject doorlopen. Dit heeft geresulteerd in objectieve criteria met wegingsfactoren, bouwstenen genaamd. Met hulp daarvan kunnen wij een afwegingskaart opstellen, die we vervolgens kunnen gebruiken om in samenspraak met onze partners breedgedragen scenario’s op het gebied van onderwijshuisvesting op te stellen, welke mogelijk verbreed kunnen gaan worden naar het maatschappelijk vastgoed in de wijken en dorpen. Wellicht kan de huisvestingssituatie op onderwijsgebied kansen bieden en een stimulans zijn voor diverse andere ontwikkelingen in een wijk of dorp."

 

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Juni uitgave

Partners