Edwin de Ceukelaire, GO!: “Het Integraal Strategisch Plan is een wetenschappelijk alibi voor onze visie op onderwijs”

E-mailadres Afdrukken

Adviesbureau Van Aarle De Laat en architectenbureau BURO II & ARCHI+1 hebben in opdracht van het GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeeenschap voor Scholengroep SGR5 een Integraal Strategisch Plan ontwikkeld voor de toekomst van het gemeenschapsonderwijs in Mechelen, gebaseerd op onderwijskundige, bedrijfsmatige en maatschappelijke ontwikkelingen. Edwin de Ceukelaire, PPS manager van het GO! Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap, denkt met de visie in het plan ook waardering te krijgen bij partijen buiten het onderwijs. “Dit plan is voor mij een prachtig wetenschappelijk onderbouwd kader om aan te geven waar de noden zijn en waar wij scholen willen bouwen. Nu kunnen wij als gelijkwaardige partners met de betrokken overheden aan tafel zitten.”

Het onderwijs in Vlaanderen is een ware lappendeken van organisaties en individuele onderwijsverstrekkers. Het GO! is het officieel onderwijs dat georganiseerd wordt in opdracht van de Vlaamse Gemeenschap en neemt in dit onderwijslandschap een unieke positie in. In tegenstelling tot de andere netten kent het GO! immers een centrale inrichtende macht en 28 scholengroepen met bestuursbevoegdheid over alle GO! instellingen in een welbepaald gebied. Volgens Edwin de Ceukelaire schuilt juist daarin de kracht van de organisatie. “Het GO! is voor ongeveer 1000 scholen in Vlaanderen verantwoordelijk voor de verdeling van de overheidsmiddelen. Juist die schaalgrootte biedt ons kansen om efficiënter te werken.”

Zoeken naar samenhang

Het beheer van de meeste scholen in Vlaanderen gebeurt op basis van ad hoc beslissingen. Of er nu klassen bijgebouwd moeten worden, het dak lekt, of de school is verouderd; elk probleem wordt apart beoordeeld, zonder er in een bredere context naar te kijken. Het GO! heeft als onderdeel van de toekomstplannen voor de komende 15 jaren het initiatief genomen om twee studies op te zetten, waarin wordt geprobeerd integraal beleid te formuleren. Eén pilotproject vond plaats in de regio Leuven-Tienen en Landen en het andere betreft alle 40 onderwijslocaties van de GO! Scholengroep 5 in Mechelen. Algemeen directeur Linda van Achter van SGR5 ziet in deelname aan de studie kansen om structureel beleid te ontwikkelen: “Mechelen is een stad in ontwikkeling, de bevolking is heel divers en groeit, dus ook het aantal leerlingen zal stijgen. Daar willen wij graag rekening mee houden in verband met toekomstige capaciteitsproblemen. We zijn op zoek naar meer samenhang tussen de scholen. Sommige scholen zitten op te kleine locaties, terwijl een andere school ruimte over heeft. Door de vragen van die locaties op elkaar af te stemmen kun je synergie genereren en 1+1=3 maken.”

Instrumenten ontwikkelen

Edwin de Ceukelaire, PPS manager van het GO! Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap.
Linda van Achter, algemeen directeur van Scholengroep 5 in Mechelen.
Architect Herman Jult van BURO II & ARCHI+1.
Mendy Alewijn, projectleider bij Van Aarle de Laat.

Het Integraal Strategisch Plan is niet puur een facilitair onderzoek in de zin van 'hoe groot zijn die gebouwen en krijgen we het programma er wel in'. Uitgangspunt is een algemene visie op de school van de toekomst. Met die visie in het achterhoofd is gekeken naar de bestaande gebouwen en naar wat er nodig is om samen te komen tot de beste oplossing voor Mechelen. Linda van Achter: “Er moeten op korte termijn duidelijke profielen komen voor de scholen, zodat ouders kunnen kiezen voor een school op basis van uitstraling, aanbod en locatie. Voor de lange termijn geeft het plan inzicht in de kosten, zodat we los kunnen komen van de huidige ad hoc benadering.” Edwin de Ceukelaire ziet door het plan mogelijkheden voor het GO! om instrumenten te ontwikkelen voor andere scholengroepen, zodat ook in andere regio's kan worden gestart met een integrale aanpak. “Wij willen als GO! de komende jaren in Mechelen aantonen dat het werkt en daarmee andere schoolbesturen triggeren om ook met integrale plannen te gaan werken. En natuurlijk zullen er qua aanpak lokaal verschillen zijn, maar in de uiteindelijke integrale oplossing zullen ook veel overeenkomsten zijn met Mechelen.”

Structureren en analyseren

Herman Jult van BURO II & ARCHI+I ziet positieve effecten voor de ontwikkeling van de binnenstad. “Vanuit bouwkundig oogpunt kun je vaak niet spreken van een school, maar van een site (terrein) met diverse gebouwen uit diverse periodes met elk hun eigen kenmerken in slijtage, onderhoud en energieverbruik. Door hun rommelige aanblik en gebrek aan onderhoud krijgen ze soms een slecht imago in de buurt. Door hier verstandig mee om te gaan kun je van zo’n negatieve site een hefboom maken in de stedelijke dynamiek en de ontwikkeling van de buurt.” De deskundigheid van Van Aarle De Laat in de begeleiding om daarbij de juiste keuzes te maken vindt hij bijzonder waardevol. “BURO II & ARCHI+I werkt graag met Van Aarle De Laat samen omdat we op die manier stedenbouwkundig, infrastructureel en strategisch onderzoek kunnen samenbrengen met de functionele duurzaamheidsanalyse van een (school)gebouw. Daarmee kun je bepalen wat je wel en niet wilt doen met gebouwen en hoe je de uitgaven aan gebouwen kunt beperken.” Het gaat echter niet alleen om de gebouwen. Vanuit de historie wordt het GO! door veel mensen gevoelsmatig nog steeds geassocieerd met het vroegere staatsonderwijs. Linda van Achter: “Dat zorgt voor een imagoprobleem. Onterecht, want uit de resultaten weten we dat we goed onderwijs aanbieden. Maar we zijn wel noodgedwongen op zoek naar manieren om een sterk merk te worden. Het Strategisch Plan biedt ons als SGR5 handvatten om daar als gezamenlijke scholen marketingtechnisch een antwoord op te geven.”

Vernieuwend facilitair denken

Edwin de Ceukelaire is enthousiast over de resultaten van het Integraal Strategisch Plan omdat er een vernieuwing in het facilitair denken uit naar voren komt, met name doordat er een kritische reflectie plaats heeft gevonden op de eigen school. Als voorbeeld noemt hij het ruimtetekort, waarmee bijna iedere school te maken heeft. “Scholen kijken met oogkleppen naar hun eigen gebouw. Als een school groeit accepteert men op den duur dat klaslokalen in een basisschool worden gebruikt voor een administratie. Dan zit er dus een kantoor in een veel te grote ruimte. Op dat op te lossen moet je het gebouw eens leeg durven denken en het opnieuw inrichten.”

Integraal Strategisch Plan -> De aanpak

Alle 40 Mechelse GO! locaties zijn onderzocht met een volledige benadering van geografische spreiding, de demografische ontwikkelingen, de onderwijskundige visie en strategische kaders van de scholengroep op de meest geschikte huisvesting.

De toekomstvisie, ideeën van de individuele schooldirecties over de toekomst en ontwikkelingen van het onderwijs vormen de basis van het Integraal Strategisch Plan. Met pedagogische en onderwijskundige specialisten van GO! en SGR5 zijn de onderwijskundige kaders bepaald.

De combinatie van de toekomstvisie en de onderwijskundige kaders vormen samen een ideaalbeeld voor de toekomst. Dit ideaalbeeld is afgezet tegen de analyse van het huidige gebouwenbestand. Met inachtneming van de maatschappelijke en demografische ontwikkelingen in Mechelen is dit uitgewerkt in meerdere oplossingsvarianten voor de school sites. In samenspraak met GO! en SGR5 zal hieruit een optimale variant worden gekozen.

Het plannen van onderhoud is een andere vernieuwing, die in het onderwijs in Vlaanderen slechts zelden wordt toegepast. Door eenvoudige dingen als schilderwerk, periodiek onderhoud aan de verwarming en het dak in kaart te brengen en in een meerjarenonderhoudsplanning te zetten is een goede inschatting te maken van de onderhoudskosten en wordt duidelijk of die werkzaamheden de investeringen waard zijn. Edwin de Ceukelaire: “Pas als je een planning maakt heb je overzicht over de kosten. En dan kun je een gefundeerde beslissing nemen of het de moeite waard is om oude gebouwen met allerlei dure reparatiewerkzaamheden in stand te houden.”

De kennis in het Integraal Strategisch Plan is voor GO! in de richting van lokale en landelijke overheden een steun in de rug bij het realiseren van nieuw- en verbouwtrajecten. In het Vlaamse onderwijs is al een inhaalslag gaande van 2 miljard euro, maar die is gebaseerd op ad hoc aanvragen van vijf jaar oud. Herman Jult: “Met dit plan kan GO! zich profileren als een professionele organisatie met een goed businessplan en aanspraak maken op financiering van de plannen.”

Over het muurtje kijken

Nu het Integraal Strategisch Plan bijna klaar is zal er een volgende stap gezet moeten worden. Niet iedereen is daar even optimistisch over. Herman Jult is bang dat het plan door geldgebrek ergens in een la verdwijnt. Maar Mendy Alewijn, projectleider bij Van Aarle De Laat, denkt dat de scholen bij SGR5 weinig keus hebben als ze hun organisatie en bedrijfsvoering verder willen professionaliseren. “Maatschappelijke organisaties als het GO! en zijn scholengroepen gedragen zich steeds meer als zelfstandige ondernemers. Omdat huisvesting een belangrijke kostenpost is in de totale bedrijfsvoering, moet je daar een strategie voor uitzetten. Dat kun je niet aan de medewerker op de vloer, de schooldirecteur, vragen. Daarom wordt een integraal plan ook altijd vanuit het bestuur samen met directies - in dit geval het GO! en de scholengroep - vormgegeven. De meerwaarde van een breed gedragen integraal plan is de basis voor een toekomstgerichte bedrijfsvoering gebaseerd op de kwaliteiten van de organisatie.”

Linda van Achter sluit zich daarbij aan, maar beaamt dat het niet vanzelfsprekend is dat er nu werkelijk actie wordt ondernomen op de scholen. Ten eerste zal samen met het GO! een kader moeten worden gerealiseerd waarbinnen SGR5 dingen kan doen. Ook moet er een concrete en praktische aanpak worden gemaakt voor iedere school. “Wij moeten de gekozen profielen implementeren in de organisaties van de scholen, ofwel voor iedere locatie een soort marketingplan maken. Maar dat kunnen wij als SGR5 niet alleen. Voor mij is dat de grootste uitdaging: de directeuren van de scholen zo ver te krijgen dat ze over het muurtje van hun eigen school willen kijken.”

 

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Juni uitgave

Partners