“Dit is de mooiste school die we ooit hebben gebouwd”

E-mailadres Afdrukken

Het Nijmeegse Pro College betrok na de zomervakantie een gloednieuw gebouw. Bouwbedrijf Lithos neemt voor maar liefst veertig jaar het onderhoud van deze praktijkschool op zich. Wesley Veekman van PPSsupport, nu PIANOo, sprak met school, aannemer en adviseur TNO over hoe pionieren met een geïntegreerde aanbesteding tot een fraai eindresultaat leidde.


Pro College zat tot afgelopen zomer op twee 90 jaar oude locaties in Nijmegen. Het contrast met de nieuwe, moderne school is gigantisch. De 265 leerlingen kunnen nu bijvoorbeeld aan de slag in praktijklokalen die een afspiegeling zijn van de werkomgeving waarin ze straks ook stage gaan lopen. De nieuwe locatie van Pro College is bovendien bijzonder duurzaam. Ze is uitstekend geïsoleerd, luchtdicht en er staan zonnepanelen op het dak. Dankzij een innovatief systeem voor koeling en verwarming zijn er geen CV-ketels meer nodig. Het is een voorbeeld van wat er mogelijk is als je één opdrachtnemer verantwoordelijk maakt voor ontwerp, realisatie en onderhoud van het gebouw. Omdat Lithos voor veertig jaar het onderhoud voor zijn rekening neemt, wordt het bouwbedrijf immers geprikkeld om met duurzame (en op termijn goedkopere) oplossingen te komen.

Kernwaarden
De aanbesteding van de nieuwe school kent een voorgeschiedenis, vertelt bestuurder Eric Bouwens van Pro College. “Er was in 2007-2008 al een programma van eisen. Dat is twee keer op de schop gegaan voordat we het in 2011-2012 met succes in de markt hebben gezet. In dat definitieve PVE hebben we impliciete kernwaarden van de school expliciet gemaakt. Vooral ‘levensecht leren’ was een belangrijke kernwaarde die we vertaald wilden zien in het PVE van de nieuwe school.” Het vertalen van een onderwijsvisie in een PVE gaat niet vanzelf, weet consultant Stefan Arts van TNO. “De school heeft hier dan ook veel sturing aan gegeven. Wekelijks zaten de directie en vijf docenten met TNO om tafel om tot een herkenbare uitwerking van de kernwaarden te komen. Dit proces is doorgegaan tijdens de ontwerpfase.”

Een samenwerkingsverband van Lithos en architect N3O wist de kernwaarden uiteindelijk het beste te vertalen in een ontwerp. Bouwens: “Met een combinatie van functionaliteit, creativiteit en uitstraling liet Lithos de concurrentie achter zich. Ook de bereidheid van Lithos om te overleggen met alle geledingen binnen de school was een belangrijke succesfactor.” Volgens projectleider Irmo Jansen van Lithos moet je je als aannemende partij ook zo opstellen. “We wilden iedereen leren kennen. Pro College schiet er weinig mee op als onze ideeën voldoen voor de directie, maar niet voor leerkrachten en leerlingen. Want vooral voor hen wordt de school neergezet.”

Balans
Pro College gaat een langdurige relatie aan met de winnaar van de aanbesteding. Dit bedrijf zal immers veertig jaar het onderhoud van de school verzorgen. De kosten van het project overstijgen bovendien het bedrag dat jaarlijks omgaat binnen Pro College. Niet vreemd dat de scholenorganisatie de teugels niet al te veel wilde laten vieren tijdens de aanbestedingsprocedure. “Een schetsontwerp was één van de beoordelingscriteria. We stelden tijdens de aanbesteding veel eisen aan dit schetsontwerp. Niet alle eisen bleken even zinvol. De balans tussen controle en loslaten moesten we nog vinden”, aldus adviseur Remy van der Vlies van TNO. “Als opdrachtnemer zien we het liefst dat de opdrachtgever alleen een PVE opstelt en het ontwerp helemaal aan ons overlaat”, brengt commercieel directeur Gert van Uffelen van Lithos in. “Dat geeft ons de maximale ruimte om tot innovatieve oplossingen te komen.”
 

De nieuwe locatie van Pro College is bijzonder duurzaam. Ze is uitstekend geïsoleerd, luchtdicht en er staan zonnepanelen op het dak. Dankzij een innovatief systeem voor koeling en verwarming zijn er geen CV-ketels meer nodig. Het is een voorbeeld van wat er mogelijk is als je één opdrachtnemer verantwoordelijk maakt voor ontwerp, realisatie en onderhoud van het gebouw.

Terugkijkend op de gunningsfase zou Jansen het fijn hebben gevonden als er voor het indienen gelegenheid was geweest om het ontwerp een keer inhoudelijk te bespreken. “Zijn we op de goede weg? Door dat te bespreken kun je tot een nog beter passende aanbieding komen.” Van der Vlies zou een volgende keer adviseren om een (beperkte) concurrentiegerichte dialoog te voeren. “Zo’n dialoog tussen opdrachtgever en opdrachtnemers kan tegen minder transactiekosten een beter ontwerp opleveren.” Bouwens maant tot voorzichtigheid. “Hoe meer dialoog, hoe meer kans dat subjectieve factoren een rol gaan spelen bij de gunning. Daar wordt de aanbesteding minder zuiver door.”

Investering
Later in het ontwerpproces werkte Lithos binnen een projectgroep nauw samen met vertegenwoordigers van Pro College. In de projectgroep zaten de TNO-adviseurs, vakdocenten, de architect, conciërges en een oud-directeur van Pro College. “Zelfs het schoonmaakbedrijf heeft meegepraat”, schetst locatiedirecteur Berry van Run van de nieuwe school. “We gingen best ver wat de participatie in dit proces betreft.” Jansen noemt de samenwerking en het gesprek aangaan zelfs essentieel. Wel vindt hij het jammer dat de beslissers niet met Lithos om tafel zaten in deze fase. “Die zaten in een aparte stuurgroep. In de ontwerpfase speel je het spel om enerzijds tot een zo goed mogelijk product te komen en anderzijds wat te kunnen verdienen als opdrachtnemer. Dat spel was zo moeilijk te spelen. Alle afwijkingen van de vraagspecificatie die we in de projectgroep bedachten, moesten bovendien worden voorgelegd aan de stuurgroep.” Remy van der Vlies begrijpt dat dit de speelruimte voor de projectgroep beperkt heeft. Toch zou hij het een volgende keer weer zo doen. “Alleen zo kun je onbewuste wijzigingen in de vraagspecificatie voorkomen en zorg je ervoor dat de vraagspecificatie veertig jaar lang de toetssteen voor de kwaliteit van het gebouw blijft.”

Uiteindelijk is het de vraag of het project voor Lithos winstgevend is. De kosten van vier nice to haves in de uitvraag bleken te laag ingeschat. Van Uffelen ziet het als een investering in de toekomst. “Geïntegreerde contracten zijn niet meer weg te denken. Er zal steeds meer op deze manier worden uitgevraagd. Alleen door te doen kun je leren wat dit in de praktijk betekent. De lessen van dit project zullen we implementeren in ons bedrijf. We gaan hier zeker ons voordeel mee doen.”

Eigenwaarde
De tevredenheid overheerst bij alle betrokkenen. Dat heeft alles te maken met de fraaie school die er nu staat. “Onderwijskundig biedt dit gebouw zoveel meer dan de oude panden”, zegt Van Run. “We hebben nu veel meer mogelijkheden om onze leerlingen te bedienen.” Bouwens is vooral trots dat de leerlingen trots zijn. “’Naar deze school durf ik mijn vriendjes mee te nemen’, zeggen ze. De nieuwe school draagt bij aan hun eigenwaarde.” Jansen kijkt met plezier terug op de samenwerking met de vakdocenten in het ontwerpproces. “Iedereen is betrokken. En wat we samen hebben bedacht, werkt ook echt. Dit is het mooiste schoolgebouw dat we ooit hebben gebouwd.”

Van Uffelen is tevreden over de stap die Lithos heeft gezet in het werken met geïntegreerde contracten. “De positieve PR rond deze school vertaalt zich hopelijk in nog meer van dit soort projecten.” Ook Stefan Arts ziet een opbrengst die Pro College overstijgt. “We hebben ons ingezet om een mooie school te realiseren. Maar ons doel als TNO is ook om gebouwen in algemene zin kwalitatief beter te maken. We zullen de goede en minder goede dingen die we hier hebben geleerd inzetten bij toekomstige projecten.”

Meer informatie?
PIANOo, Expertisecentrum Aanbesteden biedt informatie, advies, instrumenten en praktische tips aan iedereen die zich in de publieke sector bezighoudt met het inkopen en aanbesteden van werken, leveringen en diensten. Opdrachtgevers kunnen nu ook terecht bij PIANOo voor advies en ondersteuning bij integraal inkopen en publiek-private samenwerking. Meer informatie: www.pianoo.nl

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners