René Bartels over het DBFMO-contract van de ISE: “Door PPS kan de school zich concentreren op haar kerntaak: het lesgeven”

E-mailadres Afdrukken

Het ondertekenen van het DBFMO-contract voor de campus Internationale School Eindhoven (ISE) betekende in december 2011 een mijlpaal. Het lokale consortium SPC ISE B.V. is sindsdien verantwoordelijk voor ontwerp (Design), bouw (Build), financiering (Finance), onderhoud (Maintain) en exploitatie (Operate) van de school. Het contract heeft nog een looptijd van 30 jaar na de geplande oplevering in augustus 2013. Alleen het Montaigne Lyceum in Den Haag ging de Brabanders voor bij het toepassen van deze vorm van publiek-private samenwerking (PPS) voor de onderwijshuisvesting. Verantwoordelijk senior projectmanager René Bartels van de gemeente Eindhoven over zijn ervaringen en lessen.

De campus Internationale School Eindhoven verrijst op het terrein van de De Constant Rebecque Kazerne. De school wordt een bijzondere combinatie van de vijf bestaande, monumentale panden en vier nieuwe gebouwen. Er wordt ook onder de grond gebouwd. Zo worden de verschillende gebouwen met elkaar verbonden en wordt er efficiënt omgegaan met de beschikbare ruimte. ISE is een samenvoeging van de huidige Regional International School (RIS) voor het primair onderwijs en International Secundary School Eindhoven (ISSE) voor het voortgezet onderwijs. De nieuwe locatie moet niet alleen het internationaal basis- en voortgezet onderwijs gaan bundelen. Het is daarnaast de bedoeling dat ISE een ontmoetingsplaats wordt voor internationale ouders en hun kinderen. Er komt op de campus onder andere kinderopvang, buitenschoolse opvang, een mediacenter, twee speelzalen, een auditorium en een kantine. Verder is er volop ruimte voor sport. Behalve een sporthal, die voldoet aan NOC*NSF eisen, is er op het terrein een voetbalveld en een atletiekbaan gepland. Onder meer voetbalclub PSV zal gebruik gaan maken van deze voorzieningen. Tot slot is er ruimte voor 300 parkeerplaatsen.

Wennen

Naast het consortium zijn de gemeente Eindhoven en de Stichting Primair en Voortgezet Onderwijs Zuid-Nederland bij de bouw van de internationale school betrokken. Aanvankelijk waren er aarzelingen over het initiatief, maakt senior projectmanager René Bartels duidelijk. “De school was bijvoorbeeld sceptisch over de inzet van PPS en de concurrentiegerichte dialoog. Ook de gekozen locatie kreeg niet direct de handen op elkaar. De gemeente had eveneens twijfels. Pas nadat aanbesteding via een traditioneel contract was mislukt, kwam DBFMO in beeld.” De aarzelingen bleven niet beperkt tot de direct betrokkenen. “Waar zijn jullie mee bezig? Dat dacht de buitenwereld eerst gechargeerd gesteld.” Bartels wijt het aan angst voor het onbekende. “Dit was de eerste DBFMO voor de gemeente Eindhoven en pas de tweede school in Nederland die op deze manier werd aanbesteed. Ook in de markt was er nog weinig ervaring met de werkwijze. Ik heb een soort college DBFMO moeten geven tijdens de aanbestedingsprocedure. Iedereen moest er dus aan wennen.”

Er is nu veel positieve respons. Het consortium van Van Straten en Complan, dat steun kreeg van 17 partijen, krijgt spontaan aanmeldingen van nieuwe potentiële partners. Geen wonder, want Brainport Eindhoven beschikt met grote bedrijven als Philips en ASML over een vruchtbare basis voor een florerende internationale school. De school ontdekte op zijn beurt dat je met PPS een beter plan krijgt dan bij een traditionele aanbesteding. Ze kan zich straks bovendien concentreren op de kerntaak, het lesgeven. Alle andere zaken, zoals energie, post, beveiliging en schoonmaak, komen dan voor rekening van het consortium. Ook in de buitenwereld wordt sinds kort heel anders tegen het project aangekeken. Bartels: “De school geldt nu in heel Nederland als een positief voorbeeld van een PPS-contract. De overheersende vraag is ‘Hoe hebben jullie het gedaan?’ geworden.”

Creativiteit

Wesley Veekman van PPS Support en René Bartels (rechts) van de gemeente Eindhoven.

Bartels ziet duidelijk meerwaarde in de werkwijze zoals die in Eindhoven is toegepast. Financieel bleek het via DBFMO in de markt zetten van het project 10 procent goedkoper dan een traditionele aanbesteding. Dat is belangrijk nu door de crisis de bomen niet meer tot aan de hemel groeien. Maar ook kwalitatief valt er veel winst te boeken met de gekozen aanpak, geeft de senior projectmanager aan. Dat komt volgens hem vooral door de concurrentiegerichte dialoog die met drie consortia werd gevoerd. “Als gemeente bied je een kader in de vorm van outputspecificaties. Die zorgen ervoor dat de ontwerpen van de marktpartijen goed aansluiten bij de wensen van de school. Tegelijkertijd laat je zo ruimte voor de creativiteit van de markt. De consortia zijn uiteindelijk met drie heel verschillende ontwerpen gekomen. Hierover ga je vervolgens als opdrachtgever en marktpartijen met elkaar in gesprek. Uiteindelijk resultaat is dat het gekozen ontwerp beter is dan bij een traditionele aanbesteding het geval is. Ook omdat er door deze werkwijze een soort gezamenlijkheid ontstond. Er is tussentijds ook geen informatie uitgelekt. Dat is uitzonderlijk in de bouwwereld.”

Lessen

Bartels benoemt tot slot enkele lessen voor toekomstige PPS-projecten bij scholen. Ze hebben vooral betrekking op de financieringscomponent. Allereerst gebruiken gemeenten een andere rekenrente dan marktpartijen. Daar zit procenten verschil tussen, opent de senior projectmanager. Dat komt omdat marktpartijen alle risico’s van het project beprijzen. Dat was bij de internationale school ook het geval en wij moesten samen met het consortium naar elkaar toegroeien om een realistische vergoeding te kunnen bieden. Gevolg was wel dat het oorspronkelijke budget opgehoogd moest worden. Bartels raadt lagere overheden dan ook aan om van te voren goed te kijken waar inkomsten kunnen worden gegenereerd en kosten gereduceerd. Want zo zou je de rentelasten beter beheersbaar kunnen houden.

PPSsupport neemt taken Servicecentrum Scholenbouw over

Het Servicecentrum Scholenbouw (SCS), dat ook Eindhoven ondersteunde bij het Europees aanbesteden van het DBFMO-contract, is per 1 juli 2012 gestopt met zijn werkzaamheden. Scholen en gemeenten met vragen over innovatieve aanbestedingsvarianten kunnen nu terecht bij PPSsupport. PPSsupport biedt praktische ondersteuning bij PPS-projecten voor decentrale overheden en semipublieke partijen. Voormalig SCS medewerker Wesley Veekman is nu betrokken bij PPSsupport, waardoor er een aanspreekpunt blijft voor scholenbouw en de continuïteit gewaarborgd is. PPSsupport werkt samen met het nieuwe landelijke kenniscentrum Ruimte voor Onderwijs en Kinderopvang.

PPSsupport is bereikbaar via Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. , telefoonnummer 070 - 4568777 en www.ppssupport.nl. Het kenniscentrum Ruimte voor Onderwijs en Kinderopvang is bereikbaar op telefoonnummer 040 - 2329740.

De rijksoverheid moet zich er op haar beurt bewust van zijn dat lagere overheden te maken hebben met een lagere rekenrente. In het verlengde van het bovenstaande een andere les over het beprijzen van risico’s. “Doordat het consortium binnen een DBFMO-contract integraal verantwoordelijk is, hangt aan alle risico’s die het moet dragen een prijskaartje. Ook risico’s die bij een traditionele aanbesteding niet worden beprijsd. Dit kan de prijs behoorlijk opdrijven. Wanneer je als lagere overheid een aantal van die risico’s terugneemt, kun je een lagere prijs bedingen.” Daar dien je een balans in te vinden. Een belangrijk issue bij ISE is de BTW. “Als een school een conciërge in dienst heeft, is ze daar geen BTW voor verschuldigd. Worden deze werkzaamheden ingekocht in dienst van het consortium, dan moet je er ineens wel BTW voor betalen. Dat zorgt voor een behoorlijke kostenpost. We zijn daarom in gesprek met het ministerie van Financiën over de mogelijkheden van BTW-compensatie bij zo’n PPS-project.” Les is dat je tijdig met de Belastingdienst om tafel moet gaan zitten.

Ondersteuning

De Internationale School Eindhoven vervult een pioniersrol. “Daardoor konden we weinig afkijken van anderen en waren we veel geld kwijt voor de inhuur van externe deskundigen. Al kregen we ook steun van het Servicecentrum Scholenbouw en later van PPSsupport. Een centraal kenniscentrum of kennismakelaar is belangrijk om gemeenten en schoolbesturen te ondersteunen en kennis te verbinden. Het opbouwen van meer ervaring met dit soort projecten, een regeling voor BTW-compensatie en eenvoudigere, meer gestandaardiseerde contracten kunnen in de toekomst echter tot flinke financiële voordelen leiden. Ik ben ervan overtuigd dat DBFMO dan in steeds meer gevallen de beste contractvorm zal zijn.”

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Juni uitgave

Partners