PPS-school Montaigne Lyceum na drie jaar praktijk Tevreden gebruiker met focus op onderwijs

E-mailadres Afdrukken

Slim omgaan met geld dat beschikbaar is. Dat is het devies in tijden dat budgetten voor onderwijshuisvesting bepaald niet tot de hemel groeien. Wie dan alternatieve manieren van aanbesteden onderzoekt als ver- of nieuwbouwplannen in beeld komen, kan met dezelfde portemonnee meer kwaliteit bereiken. Het Haagse Montaigne Lyceum bewijst het in de praktijk, elders in het land doen school- en gemeentebesturen nu ook hun voordeel met de Haagse ervaringen. Spin in het web bij de advisering over slim scholen bouwen is Servicecentrum Scholenbouw (SCS). Een gesprek met projectmanager Wesley Veekman.

Een openhartiger kijkje in de keuken hadden de partijen betrokken bij de voorbereiding, bouw en exploitatie van het Montaigne Lyceum in Den Haag nauwelijks kunnen geven. Wie de evaluatie leest die SCS eerder dit jaar publiceerde, merkt het meteen: geen glad PR-verhaal, wel de in de praktijk verkregen ervaringen van bouwers, schoolbestuur, schoolleiding en andere betrokkenen. Partijen die samen voor het eerst in Nederland met behulp van een geïntegreerd contract een school hebben neergezet. Pioniers waren het, Lucas Onderwijs, de gemeente Den Haag, Strukton, Imtech, ISS, BNG en het Montaigne Lyceum zelf. Met een Design, Build, Finance, Maintain, Operate (DBFMO)-contract tussen de partijen bouwde en financierde het consortium Talentgroep een school naar de wens van de gebruiker. Deze school wordt ook nog eens 25 jaar beheerd en onderhouden door de Talentgroep. Tegenprestatie vanuit de gemeente en Lucas Onderwijs is een periodieke vergoeding die wordt uitbetaald als aan het afgesproken kwaliteitsniveau van de prestatie is voldaan.

Rapportcijfer

Hoe deze theorie zich in de praktijk gedraagt, daar was SCS bijzonder benieuwd naar. Het antwoord blijkt duidelijk uit de ervaringen van de betrokken partijen rondom het Montaigne Lyceum die in een gezamenlijk rapportcijfer zijn uitgedrukt. Het schooljaar 2007, het eerste jaar waarin de school gebruikt kon worden, scoorde een magere vijf. Een jaar later werd de zes gehaald. Pas 2009 bedroeg het rapportcijfer een zeven.

Conclusie van opdrachtgevers en opdrachtnemers is toch dat publiek-private samenwerking (PPS) bij scholenbouw in Nederland goed werkt, mits in het voortraject aan een aantal voorwaarden wordt voldaan. Samenwerken en kennisoverdracht moeten bij nieuwe projecten meer aandacht krijgen. Dan hoeven aanloopproblemen en uiteenlopende wederzijdse verwachtingen in de beginjaren niet tot ergernissen te leiden. Nu die fase achter de rug is, de kinderziektes uit het gebouw zijn en passende maatregelen zijn genomen voor stroef of traag verlopende beheerszaken heeft de school oog voor de voordelen van de methode DBFMO. De onderwijstaak staat voorop, gebouwbeheer is een zaak van het consortium. De prijs daarvoor staat vast en de kwaliteitseisen ook. Het Montaigne Lyceum verwacht voor 2010 dat de school zich nog maar één dag per week met gebouwbeheer hoeft bezig te houden.

Tevreden gebruiker

Wesley Veekman is senior projectmanager bij het Servicecentrum Scholenbouw in Den Haag. Hij sprak met alle betrokkenen en schreef de evaluatie. De gebruiker is tevreden, benadrukt hij. “Die heeft een gebouw naar wens, passend bij de onderwijsvisie van de school. Het contract zorgt ervoor dat het kwaliteitsniveau van de dienstverlening van het consortium geborgd is en in de dagelijkse praktijk hoeft de school zich niet tot nauwelijks met gebouwbeheer te bemoeien. Omdat ook de prijs voor de komende 25 jaar vast staat weet iedereen waar hij aan toe is. De school heeft op deze manier met hetzelfde budget meer bereikt dan anders het geval zou zijn geweest. Daar kan men terecht trots op zijn!”

Deze aanpak, waarbij een integraal contract voor langere tijd de relatie tussen de partijen regelt, kan dus geld besparen, zorgen wegnemen en efficiency verbeteren. Het proefproject Montaigne Lyceum heeft dat nu laten zien. Leidt dit voorbeeld in Nederland al tot navolging? Veekman: “Wij zijn als onafhankelijk adviseur betrokken bij ruim vijftig scholenprojecten in Nederland. Die projecten verkeren in verschillende stadia van voorbereiding, ontwikkeling of aanbesteding. De opgaven verschillen, de manieren van aanbesteden ook. Voorbeelden van projecten waarbij DBFMO een rol speelt zijn de internationale school in Eindhoven of de aanbesteding van integraal gebouwenbeheer en facilitair management in Lochem.”

Meer vrijheid

De lessen uit de evaluatie van het Montaigne project past SCS toe in contacten en adviezen, verzekert Veekman. Ook bij de aanbesteding in Eindhoven. “De opgedane kennis en ervaring van het Montaigne Lyceum is daar in de aanbesteding toegepast. De consortia krijgen daar meer vrijheid om met eigen oplossingen te komen voor de wensen van de school. Niet teveel de eigen ideeën opleggen, maar de aanbieder de ruimte laten om zijn kennis en ervaring in te zetten ten gunste van het project. Dat levert de meerwaarde op waar je naar op zoek bent.”

Op het terrein van binnenklimaat of het gebruik van duurzame materialen valt op de lange termijn veel geld te verdienen, licht Veekman toe. Wie dat wil bereiken moet zijn project slim inrichten en niet meteen het gebaande pad inslaan. Dit is echt een ambitiekwestie, benadrukt hij.

In Lochem besteedt een schoolbestuur beheer en onderhoud van een aantal bestaande schoolgebouwen uit voor de komende tien tot vijftien jaar. De inschrijving is inmiddels van start gegaan. Men wil begin volgend jaar met de geselecteerde service provider aan de slag gaan. Ook bij dit project past SCS de lessen toe uit bijvoorbeeld de evaluatie van het Montaigne project. Dat er zoveel initiatieven zijn in de Nederlandse onderwijswereld verbaast Veekman allerminst. Gemeenten en schoolbesturen moeten zorgzaam omgaan met hun huisvestingsbudgetten. “Meer geld is in veruit de meeste gevallen geen optie, dus men wil slimmer omgaan met het beschikbare budget. Meer kwaliteit bereiken met hetzelfde geld of gelijke kwaliteit met minder geld. Onze rol daarbij is bevordering van goede onderlinge samenwerking tussen gemeente en schoolbestuur. Alleen als er een gezamenlijk doel is, kun je samen komen tot de beste verhouding tussen prijs en kwaliteit. Dat zorgt ervoor dat je kunt besparen en extra kwaliteit kunt bereiken.”

Vooruit kijken

Een nieuwe school bouwen of bestaande gebouwen vernieuwen betekent nadenken over de toekomst. Gemeenten en schoolbesturen moeten daarbij serieus naar de demografische ontwikkelingen in hun regio kijken. Buiten de Randstad zijn de fluctuaties in leerlingenaantallen over tien of twintig jaar aanzienlijk, weet Veekman. “Wie nu bouwt voor tien klassen en straks met een half leeg gebouw zit tegen dezelfde exploitatiekosten, heeft onvoldoende opgelet. Samen met de gemeente onderzoeken of een multifunctioneel gebouw daar een oplossing voor kan zijn, is in elk geval de moeite waard.”

Bij de bouw van elke accommodatie, dus ook bij scholenbouw, zou men meer moeten denken vanuit beheer en exploitatie en daar het ontwerp en de bouw op inrichten, is de leidraad in de advisering van SCS. Door vooraf efficiënt onderhoud mogelijk te maken, valt na de bouw veel te besparen op beheer- en onderhoudskosten. Dat is ook onze rol, benadrukt Veekman. “Schoolbesturen en gemeenten helpen bij het maken van de juiste afweging. Welke aanbestedingsvorm past bij mijn project? Wat komt daar bij kijken? Dat is bij elk project weer maatwerk omdat de specifieke omstandigheden anders zijn. Wij brengen partijen en ervaringen bij elkaar zodat dit proces goed kan verlopen.” Komt zo’n voortraject tot een geïntegreerde projectaanpak dan adviseert en begeleidt SCS ook tijdens en na de aanbesteding, als de initiatiefnemers daar prijs op stellen. Kosteloos. Veekman: “De evaluatie laat zien dat er ook in die fase van een project grote behoefte is aan een onafhankelijke partij die het schoolbestuur bijstaat. Aanbesteden is tenslotte voor de meeste scholen geen dagelijkse bezigheid.”

Verwacht SCS dat Nederland meer scholen gaat bouwen met behulp van geïntegreerde contracten? Veekman: “De behoefte aan goede onderwijshuisvesting is er. Het multifunctioneel gebruik van het schoolgebouw dwingt om de bouwopgave anders te benaderen. Voeg daarbij de noodzaak om slim om te gaan met de beschikbare middelen en je kunt concluderen dat er meer in de pijplijn zit de komende jaren. Dat durf ik wel te voorspellen.”

SCS is inmiddels een goede bekende in onderwijsland. Dat blijkt uit de vele verzoeken om hulp en advies die het centrum bereiken. Hele creatieve oplossingen en ideeën komen voorbij, vertelt Veekman. Dat leidt niet altijd tot concrete projecten, maar omdat SCS de spin in het web is te midden van schoolbesturen en gemeenten die wensen hebben op het gebied van onderhuisvesting kan dat tot onverwachte meerwaarde leiden. “Een idee dat bijvoorbeeld in Drenthe is geboren, kan ook bij een project in Limburg de oplossing zijn waar men wat aan heeft.” Wij verspreiden de nieuwste slimme oplossingen en ervaringen, als een kennismakelaar.

Evaluatie Montaigne Lyceum bestellen? Dat kan via: www.scsb.nl

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Juni uitgave

Partners