Marc Damen: “Eenzijdige aanpak van ‘gezonde’ schoolkantine jaagt leerlingen de supermarkt in"

E-mailadres Afdrukken

In de strijd tegen overgewicht onder jongeren krijgen vierhonderd scholen in het voortgezet en middelbaar onderwijs dit najaar bezoek van speciale Schoolkantine Brigades van het Voedingscentrum, met als doel de aankoop van producten als snacks, snoep en frisdranken in de ban te doen. Directeur Marc Damen van Markies Catering, die zich al jaren inzet om de leerlingen bewust te laten eten, heeft geen begrip voor dit eenzijdige overheidsbeleid. Het assortiment in de scholen aanpakken heeft twee onbedoelde effecten: a. leerlingen die deze producten toch willen hebben verlaten massaal het schoolplein en b. het gevolg is schoolverzuim, problemen in de buurt vanwege vandalisme en meer zwerfvuil.

De Schoolkantine Brigade schiet haar doel voorbij
Aanhoudende berichten dat de jeugd steeds dikker wordt zijn voor de overheid steeds weer aanleiding om scholen opnieuw onder druk te zetten een meer verantwoord assortiment in de kantines aan te bieden. Enkele jaren geleden startte het Voedingscentrum in opdracht van de overheid al met de campagne de Gezonde Schoolkantine. De primaire gedachte daarbij was dat leerlingen op school te beïnvloeden zijn. Door hen meer verantwoorde producten aan te bieden zouden ze zich ook buiten de school meer bewust worden van hun consumptiegedrag. Dat alléén een Gezonde Schoolkantine niet bijdraagt aan de gezondheid van kinderen, wordt voor het gemak vergeten. Kinderen worden vooral te dik omdat ze veel te weinig bewegen; maar bewegingsonderwijs is in Den Haag al jaren geleden van het prioriteitenlijstje geschrapt!

Tegengesteld effect
Inspectieteams van het Voedingscentrum lichten dit najaar vierhonderd scholen door om te bekijken of ze de richtlijnen op de juiste manier toepassen. Er wordt gekeken naar de keukens en de kantines, er vinden gesprekken plaats met de directeuren, de conciërges en de cateraars. De betrokken schoolbesturen krijgen na de controles de aanbeveling om het assortiment uit 75 procent van de producten uit de Schijf van Vijf (zuivel, groenten, fruit en brood) samen te stellen.

Marc Damen vindt deze actie 'kortzichtig'. Het Voedingscentrum heeft weliswaar veel kennis over voeding, maar door alleen het aanbod in de school te beperken wordt juist het tegengestelde effect bereikt. De laatste drie schooljaren is het een trend aan het worden om tijdens de pauze of bij een tussenuur het schoolterrein te verlaten en vinden jongeren het stoer om met een 200 gram zak chips, een grote fles cola of een energiedrankje rond te lopen. Met allerlei ongewenste zaken als schoolverzuim, vandalisme, buurtproblemen en zwerfafval tot gevolg. Het effect van positieve beïnvloeding door een meer verantwoord assortiment in de schoolkantine blijkt erg tegen te vallen.

Supermarkten in de buurt van een school zien het ontstane gat in de markt en spelen daar handig op in. Sommigen bieden zelfs warme saucijzenbroodjes en broodjes frikandel aan, die bovendien veel goedkoper zijn dan de verantwoorde producten in de schoolkantine. Marc Damen: "Ik begrijp die leerlingen best, in de supermarkt zijn de minder verantwoorde producten erg populair geprijsd, is er een enorm breed assortiment aan snacks, snoep en chips. Het Voedingscentrum adviseert de onderwijscateraar juist om deze producten op school minimaal en voor een hoge prijs aan te bieden om zo leerlingen te stimuleren een meer verantwoorde keuze te maken. Maar dat maakt de loop naar de supermarkt alleen maar interessanter!"

Leerlingen op het schoolplein houden
Vroeger waren supermarkten ook in de omgeving van de school gevestigd, maar verlieten veel minder leerlingen het schoolplein. Dit is volgens Marc Damen een gevolg van een te snelle sanering in het assortiment en een gebrek aan toezicht op het schoolplein. Dit is naar zijn mening de belangrijkste oorzaak van het probleem. De ervaring van Markies Catering leert, dat scholen die de leerlingen op het schoolplein weten te houden, veel minder last hebben van buurtvervuiling, vandalisme en schoolverzuim. Bovendien geeft het de ouders een gerust gevoel als de leerlingen gedurende de schooltijd onder toezicht staan. De onderwijscateraar kan op scholen veel sneller op een meer verantwoord assortiment overgaan, dan wanneer leerlingen in de buurt de minder verantwoorde producten goedkoop kunnen verkrijgen. Op de locaties van Markies Catering bestaat het assortiment al uit 75 procent meer verantwoorde en 25 procent minder verantwoorde producten. "De consumptie per leerling meten is veel betrouwbaarder en zegt wat de gemiddelde leerling op school besteedt en welk product hij aankoopt. Deze metingen geven bij ons aan dat op 85 procent van de locaties de consumpties de richtlijnen van het Voedingscentrum volgen."

Geen hap-snap-beleid
Marc Damen is ervan overtuigd dat de schoolcateraars samen met de schooldirecties met hun beleid al meer bereikt hebben dan het hap-snap-beleid van het Voedingscentrum. Met zekere regelmaat ligt het assortiment in schoolkantines en het consumptiegedrag van leerlingen onder een vergrootglas. Vorig jaar lagen de energiedrankjes onder vuur. Die zijn volgens wetenschappers, waaronder VU-hoogleraar voeding en gezondheid Jaap Seidell, niet goed voor kinderen. Ze bevatten een enorme stoot cafeïne en glucose. Bij een volwassene leidt dat al tot slapeloosheid, beven, duizeligheid en maagirritaties. Bij leerlingen is het effect drie keer zo erg, plus dat energiedrank zorgt voor concentratieproblemen, agressief gedrag, hyperactiviteit, slechte schoolprestaties. Het gevolg was een verbod op die producten in de scholen. In de supermarkt, tankstations en cafetaria’s worden de energiedrankjes gewoon aan iedereen verkocht. Als ouder heb je daar geen wetenschappelijke opleiding voor nodig om dit te begrijpen. Maar hoe houd je dat spul bij de jeugd weg?

Een van de grotere scholengemeenschappen van Nijmegen zit op een steenworp afstand van de supermarkt. Dagelijks bezoeken dan ook tussen de 150 en 200 leerlingen de winkel voor frikadellenbroodjes, zakken chips, blikjes energydrink en andere lekkernijen. De scholieren worden zo vrij mogelijk gelaten in de winkel, al moeten ze wel hun schooltassen bij de ingang achterlaten. Ook zijn er goede afspraken gemaakt met de school zelf.

Een realistische aanpak
Dat supermarkten maar alles mogen verkopen, aan wie ze maar willen en voor hele lage prijzen, is voor Marc Damen een doorn in het oog. Wil je invloed hebben op de bewustwording en het consumptiegedrag van leerlingen in de leeftijdscategorie van twaalf jaar tot en met achttien jaar, dan zal er één lijn getrokken moeten worden. Daar horen afspraken met de supermarkten over het assortiment, het prijzen van minder verantwoorde producten en het niet toelaten van leerlingen tijdens schooltijd, volgens hem ook bij. Daarnaast vindt hij het van belang dat niet alleen de idealisten maar ook vooral de realisten meedenken over de aanpak. De idealist streeft zijn eigen belang na terwijl de realist de belangen van alle partijen dient en dat leidt tot een succesvolle aanpak. Dus niet alleen de voedingsdeskundigen of de beleidmakers maar juist de mensen die dagelijks met de leerlingen optrekken moeten een beleid op maat formuleren. Hiervoor is samenwerking tussen de schooldirectie, ouders, leerling en de cateraars nodig. Alleen zij zijn in staat om reële doelen te stellen.

Stel gezonde levensstijl centraal
Marc Damen pleit voor een brede aanpak en een heldere visie om de strijd tegen het overgewicht van leerlingen aan te gaan. Onderwijscateraars te verplichten zich te houden aan de richtlijnen in het convenant Gezonde School en gezonde producten aanbieden werkt alleen als diezelfde richtlijnen ook gelden voor alle andere verkooppunten van ongezonde producten, zoals supermarkten, snackbars en cafetaria en tankstations. Voor leerlingen is er dan geen reden meer om de school in de pauzes te verlaten. Naast de algemene verkoopbeperkingen kan ook veel bereikt worden door duurzame, gezonde, biologische producten uit de geiten wollen sokkensfeer te halen. "Met wat extra inspanning kun je die producten op een trendy manier brengen. Als cateraars zijn wij best in staat om een hoop teweeg te brengen op basis van ondernemerschap en interactie met de leerling. Maar dat kunnen we niet alleen, daar moeten de scholen ons bij helpen."

Samenhangend vitaliteitsbeleid
De jeugd een gezonde levensstijl bijbrengen moet een gezamenlijke opdracht zijn, die begint thuis ’s-morgens vroeg aan de keukentafel. Partijen als het Voedingscentrum, GGD'en, JOGG, cateraars en onderwijsinstellingen hebben hierin ieder een eigen rol. Schoolbestuurders hebben nu eenmaal de verplichting om over het welzijn van de leerlingen, die tijdens de schooltijd aan hun zorg zijn toevertrouwd, te waken. Daarvoor moeten zij op de kennis en kunde van de cateraar terug kunnen vallen. Een gezonde school heeft een visie en is bereid het beleid dat daaruit voortvloeit uit te leggen. Daarop kan de cateraar goed aansluiten met zijn assortiment, met leuke acties en zijn contacten met de leerlingen. Samen kunnen we de leerling uitleggen wat de meerwaarde voor hen is van onze aanpak.

Maar in het maatschappelijk denken moet iets veranderen, want leerlingen zijn maar een beperkt deel van de dag op school aanwezig. De overheid zou vitaliteitsbeleid moeten formuleren en dat ondersteunen met regelgeving, zodat ook ouders, buurtbewoners, buurtwinkelcentra, jeugdwerk, sportverenigingen en de lokale overheid hun rol in het stimuleren van een gezonde levensstijl kunnen invullen. De eenzijdige aanpak van Gezonde Schoolkantines in de afgelopen jaren, is volgens Marc Damen pure windowdressing. Dat zijn geldverslindende korte-termijnmaatregelen zonder visie en uitzicht op resultaat. "Ik geef onmiddellijk toe dat er nog een lange weg te gaan is, maar als partijen willen samenwerken is er ten minste een kans van slagen!"

www.markiescatering.nl

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners