NISHV Hoger Veiligheidskundige Richard Bakker: “Schoolbesturen kunnen fors op kosten van schoolveiligheid besparen”

E-mailadres Afdrukken

De kosten van veiligheidsmaatregelen die door de brandweer, gemeente of leveranciers worden voorgesteld, worden vaak betaald door scholen. Zonde, vindt Richard Bakker, want veel van die maatregelen zijn overbodig of zouden door de gemeente moeten worden bekostigd. Als onafhankelijk adviseur geeft hij scholen inzicht in hun veiligheidssituatie en hun positie ten opzichte van brandweer en gemeente. Dat scheelt de scholen veel geld.


Een schoolbestuur is volgens de Arbowet verantwoordelijk voor de veiligheidssituatie in en om de gebouwen en voor de wijze waarop het personeel en de leerlingen zich gedragen. Bij een calamiteit doet de arbeidsinspectie onderzoek. De directie moet dan aantonen dat al het mogelijke is gedaan om ongelukken te voorkomen. Als een schooldirectie in gebreke blijft kan de arbeidsinspectie financiële sancties opleggen. Calamiteiten waarbij letsel ontstaat worden automatisch civiel-rechtelijke procedures. Daarbij kan het om veel geld gaan en directieleden kunnen persoonlijk aansprakelijk gesteld worden. Redenen te over om zorgvuldig om te gaan met schoolveiligheid.

Veiligheid is een breed begrip, dat ver af staat van het geven van onderwijs. Het beste instrument om te bepalen welke veiligheidsrisico's er in een schoolgebouw zijn, is een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Na zo'n inventarisatie weet de school of ze voldoet aan de wettelijke eisen voor veiligheid, gezondheid, welzijn en milieu.

Risico-inventarisatie en -evaluatie
Een RI&E bestaat uit twee documenten. In het beleidsgedeelte wordt het beleid beschreven dat voor de hele school geldt. Het belangrijkste is echter het Plan van Aanpak. Dat wordt voor iedere locatie op maat gemaakt aan de hand van inspectierondes door de school. Van het hele gebouw en de nabije omgeving worden de conditie van de technische ruimtes, de inrichting en de aanwezige voorzieningen vastgelegd. Problemen worden gesignaleerd, beschreven en er worden maatregelen bedacht om deze knelpunten op te heffen. Dat gebeurt volgens een wettelijk vastgesteld protocol. “Je kunt niet zeggen 'zet in het vervolg maar een helm op en trek handschoenen aan'. Maatregelen moeten volgens een 'arbeidshygiënische strategie' worden opgesteld, en er wordt vastgelegd wie ervoor verantwoordelijk is. Daarmee wordt bereikt dat de maatregelen leiden tot een structureel veilige oplossing.”

Er zijn drie categorieën maatregelen. Knelpunten met een laag veiligheidsrisico moeten binnen twee jaar worden verholpen, knelpunten met een gemiddeld risico binnen een jaar. Bij hoog risico moet meteen tot actie worden overgegaan. In de praktijk is dat lang niet altijd mogelijk, bijvoorbeeld bij tijdrovende bouwtechnische onderwerpen. In dat geval is het verplicht om tijdelijke preventieve maatregelen te nemen. “De inspectie kan in het Plan van Aanpak zien dat de schooldirectie bezig is met een oplossing. Een risico-situatie is dus niet erg, als je als directie maar goed kunt onderbouwen waarom die situatie bestaat.”

Maatregelen alleen zijn geen garantie voor een veilige school. “Je kunt de voorraadkasten in de scheikundelokalen voorzien van prachtige sloten, maar je moet ze ook op slot doen. Anders heb je nog een onveilige situatie.” Ook die menselijke factor is geregeld in de Arbowet. De directie is verplicht om iedereen de juiste voorlichting te geven op een begrijpelijke manier. De werknemers zijn verplicht om die voorlichting te volgen en de regels na te leven. Als ze dat niet doen kan dat uiteindelijk leiden tot een rechtszaak. “Als een personeelslid een ongeluk veroorzaakt door willens en wetens de regels te overtreden kan de directie deze persoon daar via de rechter aansprakelijk voor stellen.”

Onderschatting RI&E
In het onderwijs wordt de RI&E onderschat. Het is een document dat men zelf denkt te kunnen maken. In de praktijk valt dat enorm tegen. Achteraf blijkt dat er heel veel tijd en energie in moet worden gestoken en uiteindelijk blijft het resultaat ondermaats. Ook de doe-het-zelf oplossingen, zoals Arbomeester PO en de Arbo-scan VO, voldoen niet. “Onderwijsinstelling hebben zelf te weinig deskundigheid in huis om een RI&E maken. Met name het beleidsgedeelte kan alleen door een hoger veiligheidskundige worden gemaakt. Als er eenmaal een goede RI&E is, kan de school deze wel zelf onderhouden.”

Stappenplan NISHV
Het Nederlands Instituut voor Schoolhulpverlening en Veiligheid (NISVH) ondersteunt scholen bij het opstellen van een RI&E. Dat gebeurt aan de hand van een stappenplan. Eerst wordt een beleidsdocument opgesteld. Vervolgens wordt iedere schoollocatie bezocht. Samen met de preventiemedewerker wordt een ronde door de school gemaakt. Het NISVH stelt vervolgens voor iedere locatie een Plan van Aanpak op. Daarna wordt nogmaals een ronde door de school gemaakt. Ten eerste om het Plan van Aanpak te controleren en ten tweede om zeker te weten dat degene die het moet gaan uitvoeren het begrijpt. Dan worden het beleidsgedeelte en het Plan van Aanpak getoetst door de MR. Pas daarna gaat het naar de directie en wordt het door de onafhankelijke veiligheidskundige gevalideerd. Het jaar daarna doet de preventiemedewerker van de locatie de inventarisatie onder begeleiding van de veiligheidskundige van het NISVH. In het derde jaar kan die preventiemedewerker de inventarisatie zelfstandig doen. Dat betekent dat hij het plan van aanpak volledig zelfstandig kan onderhouden.

Wat betreft veiligheid – het zwaarste gedeelte – is de school dan klaar. “Jaarlijks doe je de evaluatie, je weet voor iedere locatie wat de risico's zijn, je weet ook wat je daaraan moet doen, dus dan heb je voor de wetgeving aan de belangrijkste voorwaarden voldaan. Er rest alleen een stukje Schoolhulpverlening (SHV) en BHV. Dat kan de school met nascholing verzorgd door organisaties als FiAC en NISHV zelf goed organiseren.”

Praktijkvoorbeelden
Schoolbesturen zouden veel meer gebruik moeten maken van de kennis van onafhankelijke deskundigen. Overheden en leveranciers weten scholen regelmatig te verleiden om overbodige of te omvangrijke maatregelen te nemen. Daardoor worden zij nodeloos op kosten gejaagd. Richard Bakker heeft er genoeg voorbeelden van.

Een oude school in Zeist, volgens het oude Bouwbesluit gebouwd, kreeg een nieuwe vleugel. De nieuwbouw voldoet aan het Bouwbesluit uit 2012. Toen de verbouwing klaar was, eiste de brandweer dat ook het oude gedeelte zou worden gecompartimenteerd. Er moesten brandwerende deuren in, het moest rook- en brandvrij gemaakt worden en tot een uur brandvertragend. “Dat kostte € 120.000 en is door de school betaald. Totaal onnodig, want het skelet van zo'n oud gebouw brandt binnen 2 minuten weg. Met een goed advies was dit te voorkomen geweest.”

Het vluchtrouteplan van een groot ROC was door de gemeente goedgekeurd. Toen bij oplevering bleek dat de deuren de verkeerde kant opdraaien, vond de gemeente dat de gebouweigenaar dat moest aanpassen, een onterechte eis. “De gemeente heeft het plan goedgekeurd en het is volgens plan gebouwd. Als het moet worden aangepast moet de gemeente dat doen. Dat zou 1 miljoen euro kosten. Na interventie van een onafhankelijke deskundige heeft de gemeente eieren voor zijn geld gekozen en het vluchtrouteplan alsnog goedgekeurd.”

Dergelijke voorbeelden zijn er in overvloed. Of het nu gaat om verkeerd gedimensioneerde sprinklerinstallaties, extra waterleidingen voor de brandweer, camerasystemen met een overmaat aan camera's, ondeugdelijke klimaatsystemen of het opstellen van een deugdelijk RI&E. Voor gemeenten, brandweer en commerciële partijen staat het (financiële) belang van de school niet altijd voorop. Een onafhankelijke adviseur verdient zichzelf altijd terug. “Gecertificeerde onafhankelijke deskundigen kennen de wet en zijn vertrouwd met de techniek. Zij kunnen precies vertellen welke maatregelen voor jouw schoolgebouw wettelijk verplicht zijn, welke kosten daarmee gemoeid zijn en of je die kosten als onderwijsinstelling zelf moet betalen.”

Bekijk voor informatie over advies en opleidingen over RI&E de bedrijfspresentatie van FiAC

 

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners