Nut en noodzaak van opleidingen voor ondersteunend personeel

E-mailadres Afdrukken

Hij is zelf het schoolvoorbeeld van Een leven lang leren geeft Hans Visser toe. In 1988 begon hij als conciërge op wat nu ROC Graafschap College is. Door het volgen van cursussen en opleidingen ging hij van lbo- naar hbo-niveau en werkte hij zich op van conciërge tot medewerker van de facilitaire dienst met coördinatietaken op het gebied van veiligheid/schoonmaak/catering. In die functie is hij verantwoordelijk voor de schoonmaak, veiligheid en catering op de dertien locaties van het ROC Graafschap College waar tienduizend studenten en duizend medewerkers rondlopen. “Ik ben ontzettend eigenwijs maar heb anders leren denken waardoor een nieuwe wereld voor mij openging.”

Hans Visser


Visser staat niet alleen in zijn behoefte om zich als OOP’er (Onderwijs Ondersteunend Personeel) te ontwikkelen. Vrijwel alle ondersteuners hebben behoefte aan scholing. Dit blijkt uit het onderzoek ‘Arbeidsmarktanalyse ondersteunend personeel voortgezet onderwijs’ dat in juni 2014 is uitgevoerd door ITS Radboud Universiteit Nijmegen in opdracht van Arbeidsmarkt & Opleidingsfonds Voortgezet Onderwijs (VOION). Ruim driekwart van de OOP’ers heeft enige tot (zeer) veel behoefte aan scholing, 17 procent heeft weinig behoefte en slechts 6 procent heeft geheel geen behoefte.

Routines veranderen
Het ministerie van OCW stelt voor onderwijzend personeel al vele jaren geld beschikbaar voor bijscholing. Volgens FiAC-trainer Joke van Diest nemen docenten daarom sneller aan scholing deel dan OOP’ers. Sinds kort is er vanuit de CAO meer geld beschikbaar voor bijscholing van het OOP. Volgens het VOION-onderzoek speelt ook de beperkte bekendheid van OOP’ers met deze scholingsmogelijkheden uit de CAO, een rol. Vooral ondersteuners zonder startkwalificatie zijn minder goed op de hoogte. Hans Visser beaamt dat scholing voor conciërges minder vanzelfsprekend is dan voor onderwijzers maar, daarom niet minder belangrijk. ‘Studenten zijn mondiger en tonen niet altijd respect. Wij moeten met die veranderingen meegaan en daarom is scholing belangrijk. Vooral voor de oudere generatie die gewend is om intuïtief in de dagelijkse praktijk te werken, is het lastig om oude routines te veranderen terwijl de praktijk daar wel om vraagt.’

Met communicatie- en agressietrainingen verwerven OOP’ers nieuwe inzichten en krijgen ze kijk op hun eigen handelen. Dat is belangrijk vindt Visser. ‘Als conciërge was ik gewend op mijn eigen manier te werken. Pas toen ik op cursus met collega’s sprak, kwam ik erachter dat we allemaal tegen dezelfde problemen aanliepen. Door die herkenning en door handvatten uit de theorie ging ik bewuster werken. Eerder deed ik alles vanuit een onderbuikgevoel. Door de cursus ben ik gaan overdragen en samenwerken waardoor het werk professioneler werd.’
 

Joke van Diest

Van Diest zag als trainer de rol van conciërges de afgelopen tien jaar veranderen. ‘Vroeger waren zij vooral met technische zaken bezig. Tegenwoordig bestaat hun werk vooral uit het omgaan met en toezicht houden op leerlingen. Daar zijn heel andere vaardigheden voor nodig dan voorheen. Wij leren conciërges verschil maken tussen hun eigen oordeel en de feiten. Ook kijken we wat er gebeurt als je leerlingen een open vraag stelt of eens wat vaker een compliment geeft. Conciërges schrikken vaak als zij zich bewust worden van de effecten van hun eigen communicatie.’
 

Congiërge, een functie in ontwikkeling

Conciërgetaken en verantwoordelijkheden zijn de laatste jaren, mede op basis van ontwikkelingen binnen het onderwijs, aan verandering onderhevig. Als gevolg daarvan komt de nadruk steeds meer te liggen op nieuwe competenties zoals sociale en communicatieve vaardigheden. Voor de conciërge doelgroep is het dan ook belangrijk deze vaardigheden (competenties) verder te ontwikkelen. In het onderstaande overzicht worden de veranderingen in het functie/competentieprofiel van de conciërge kort samengevat:

OUD -> NIEUW

* in opdracht werken (directe aansturing) -> zelfstandig en meer planmatig werken
* reactief -> pro actief
* techneut en doener -> dienstverlener en coördinator
* zelf uitvoeren -> toezicht en controle op (uitbestede) werkzaamheden
* eigen handelen -> klantgericht handelen
* met name bij secundair proces betrokken -> meer bij primair proces betrokken
* gebouwgebonden taken -> meer gebruikersgebonden taken
* technische vaardigheden -> meer sociaal communicatieve vaardigheden

Bron: FiAC-opleidingsplan conciërges

Je vak verstaan
In de praktijk zag Visser de effecten van cursussen ook weer snel wegebben. ‘Een medewerker die zich anders gedraagt, krijgt al snel de opmerking: ‘Je zit zeker op cursus.’ Dat helpt natuurlijk niet om je gedrag blijvend te veranderen. Daarom hebben wij binnen ROC Graafschap College werkgroepen in het leven geroepen, bijvoorbeeld rond de onderwerpen afval, schoolveiligheid en catering. In die werkgroepen delen we kennis en maken we nieuwe afspraken over de organisatie en uitvoering van het werk. Zo leiden we niet alleen studenten op maar ook onze eigen medewerkers.’ Naast de verantwoordelijkheid die een werkgever in opleiden heeft, ziet Visser het belang van eigen motivatie. ‘Je tijd uitzitten, kan echt niet meer. Conciërges moeten hun vak verstaan en zich realiseren dat je niet alleen de man of vrouw van de praktijk bent. We zijn het visitekaartje van de organisatie en de gesprekspartner voor externen. Je moet daar zelf in investeren anders werkt het niet.’

Bij ROC Graafschap College leidden cursussen tot het maken van draaiboeken. Visser: ‘Vroeger was het werk nooit klaar en liep alles door elkaar heen. Na de cursus time management hebben we prioriteiten gesteld door onderscheid tussen A- en B-taken te maken. Die manier van werken is vastgelegd in draaiboeken zodat de overdracht beter geregeld is en onze manier van werken uniform wordt.’

Uit het VOION-onderzoek blijkt dat Ondersteuners in de hogere loonschalen en jongere ondersteuners vaker behoefte hebben aan scholing. Jongeren willen graag een volledige opleiding volgen om een diploma te halen. Ouderen geven de voorkeur aan kortlopende cursussen of trainingen. Acht op de tien ondersteuners volgden de afgelopen drie jaar een kortdurende cursus zoals: bhv/ehbo (52 procent); omgaan met lastig gedrag van leerlingen (18 procent); pedagogisch/didactische vaardigheden (17 procent) of algemene computervaardigheden (16 procent).

Zaadjes planten
Als het om de cultuur en sfeer op school gaat, ziet Van Diest een belangrijke rol voor ondersteunend personeel. ‘Een school weet welke normen en waarden ze aan jonge mensen mee wil geven. Als het goed is, zie je die visie terug in de manier waarop OOP‘ers met leerlingen en collega’s omgaan. Een cursus kan daarbij helpen. Het geeft medewerkers inzicht in hun eigen handelen en handvatten voor praktische veranderingen. Het effect van een cursus zal veel groter zijn als, eenmaal terug op de werkvloer, medewerkers oprechte belangstelling merken en serieus genomen worden. Het helpt ook enorm als collega’s er samen over praten tijdens werkoverleg of intervisie. Je krijgt maximaal effect als een leidinggevende de nieuwe voornemens kent, die meeneemt in de persoonlijke ontwikkelingsplannen en de medewerker daarin coacht. Het is de kracht van herhaling die ervoor zorgt dat de geplante zaadjes ook echt tot bloei komen.’
 

Modulair opleidingstraject voor conciërges maakt loopbaanbeleid mogelijk!

Conciërgewerk is een vak. Conciërges zelf weten dit al lang. Op veel scholen zijn zij betrokken bij de uitvoering van het schoonmaakbeheer, de bedrijfs-/schoolhulpverlening, het milieubeheer, de reprodienst, de kantine en/of de beveiliging. Ze moeten leerlingen aanspreken op hun gedrag en als er calamiteiten zijn wordt er van hen verwacht dat ze direct weten te handelen.

Kortom conciërges zijn actief op een groot aantal werkterreinen. Vanzelfsprekend vraagt dit ook veel van hun kennis en vaardigheden. Zaken waar niet iedereen vanzelfsprekend over beschikt. Opleiding en training kunnen hierbij een uitkomst bieden.
FiAC Opleidingen & Trainingen is al meer dan 15 jaar actief in het trainen en opleiden van (hoofd)conciërges in het onderwijs. Speciaal voor deze doelgroep (conciërges, huismeesters, facilitair medewerkers) hebben wij een compleet opleidingstraject ontwikkeld. Doel van dit traject is de medewerkers binnen deze doelgroep de kennis en vaardigheden te geven die ze nodig hebben om professioneel te kunnen functioneren en in hun werk door te groeien. Het door FiAC ontwikkelde opleidingstraject is daarbij modulair opgebouwd zodat conciërges of facilitair medewerkers zelf kunnen bepalen of en wanneer ze een bepaalde module volgt. Ze vullen op deze wijze hun eigen leertraject in.
Cursussen en trainingen die deel uit maken van het opleidingstraject zijn onder meer:
  • Conciërge in het onderwijs
  • Pedagogisch conciërge
  • Veiligheid, beveiliging en toezicht
  • Facilitair beheer voor (hoofd)conciërges
  • Leidinggeven aan een team voor hoofdconciërges

Aanvullend worden er jaarlijks diverse nascholingsdagen voor deze doelgroep georganiseerd.

Wilt u meer weten over het opleidingstraject en de cursussen, kijk dan op www.fiac.nl of bel 0252-340413 en vraag naar de opleidingsbrochure.

 

 

Bekijk ook de bedrijfspresentatie van FiAC

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners