NISHV Veiligheidskundige Richard Bakker: "Scholen moeten niet met veiligheid willen pionieren"

E-mailadres Afdrukken

De Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) zou volgens veiligheidskundige Richard Bakker van het Nederlands Instituut voor Schoolhulpverlening & Veiligheid (NISHV) zo vaak gebruikt moeten worden dat het ‘een document wordt waar koffievlekken op zitten’. Met de RI&E brengen werkgevers alle risico's die in het bedrijf, instelling of school kunnen voorkomen in kaart. Daarmee vormt het document de basis voor de dagelijkse praktijk op het gebied van veiligheid, gezondheid, welzijn en milieu. Toch maakt 70% van de scholen de RI&E niet of niet vaak genoeg. Bakker: "Ik ben nog geen school tegengekomen waar de RI&E volledig in orde is."

De Arbeidsomstandighedenwet verplicht iedere werkgever om Arbobeleid te voeren. Om dit Arbobeleid goed vorm te geven moet de werkgever een overzicht opstellen van alle risico's die in de school kunnen voorkomen. Met de RI&E kunnen risico’s gestructureerd aangepakt worden om zo de kans op gezondheidsklachten en ongevallen tot een minimum te beperken. Artikel 5 van de Arbowet stelt de RI&E verplicht voor bedrijven en instellingen waar sprake is van een gezagsverhouding.
Bakker adviseert scholen al vele jaren op het gebied van arbeidsomstandigheden. Hij maakte honderden RI&E’s voor scholen in het primaire, voortgezet en beroepsonderwijs. "Als veiligheidskundige neem ik ontzettend veel technische kennis en praktijkervaring mee. Ik zie meer, omdat ik weet waar ik moet kijken en denk aan dingen die scholen zelf niet weten."

Blok aan het been
Bakker ziet veel onderwijsinstellingen worstelen met de vormgeving van het Arbobeleid. "Het onderwijs krijgt steeds meer taken en steeds minder tijd. De directie is verantwoordelijk voor het Arbobeleid en delegeert dat naar een preventiemedewerker of Arbo-coördinator. Die medewerker is soms jaren bezig om zaken in kaart te brengen, omdat hij niet weet hoe het moet. Als de RI&E dan eindelijk af is, komt het negen van de tien keer niet door de toetsing. Zo wordt het een blok aan het been van de hele organisatie."

Dat kan anders en beter vindt Bakker. "Als ik voor een RI&E een ronde door de school maak, weet ik precies waar ik op moet letten. Veertig procent van de vragenlijst kan ik bij wijze van spreken vooraf al invullen. Na een paar uur heb ik alles in kaart en kan ik een plan van aanpak maken dat gegarandeerd door de toetsing komt. Dat gaat dus een stuk sneller en effectiever dan het geworstel van een medewerker die daar niet voor opgeleid is. Scholen die de RI&E goed en volledig uit laten voeren, brengen alles haarscherp in beeld. Daarmee voorkom je ongelukken. Risico’s loop je altijd maar die moeten wel aanvaardbaar zijn."

Bedrijfsblind
Binnen scholen gebeuren de meeste ongelukken in praktijklokalen, weet Bakker. "Veel docenten kijken in de dagelijkse praktijk over situaties heen omdat er een vorm van bedrijfsblindheid is ontstaan. Teveel leerlingen in een lokaal, machines te dicht bij elkaar en kasten vol gevaarlijke stoffen. Dat zijn vaak dure materialen die amper gebruikt worden. Niemand weet welke stoffen precies aanwezig zijn, de hoeveelheden zijn onbekend en de gevarenkaarten ontbreken."

"Wis het PO ook niet uit; niet gekeurde speeltoestellen, slecht af te sluiten toegangshekken bij speelplaatsen of medicijnen (Epipen) naast de melk in de koelkast. Je kunt erop wachten dat het een keer mis gaat en dan zijn de rapen gaar. Bij een ongeval vraagt de arbeidsinspectie als eerste naar de RI&E. Heb je de risico’s niet in kaart gebracht, dan breng je mensen willens en wetens in gevaar. Je loopt dan het risico op hoge geldboetes en zelfs gevangenisstraf komt in beeld. En wat te denken van de enorme imagoschade die de school op die manier oploopt?"

Voorbeelden uit de RI&E-praktijk die Bakker op scholen signaleert.

  • Een receptie die te koud en vochtig was werd voor twee ton verbouwd met een draaideur. Die draaideur moest weer weg omdat deze niet berekend was op de hoeveelheid mensen in het gebouw die bij een calamiteit het gebouw moeten verlaten.
  • De ventilatie in een houtbewerking lokaal was niet goed aangelegd waardoor overdruk voor veel oorproblemen zorgt.
  • Een toiletdeur ging verkeerd open waardoor er voortdurend vingers bekneld raken. Oplossing: een deurstop.
  • Een nooddeur die als je hem opent de brandtrap verspert. Oplossing: draairichting van de deur aanpassen.
  • Een brandblusser hangt op 1.50 meter. De juf kan het apparaat van 17 kilo nauwelijks tillen en de peuters lopen het risico om eronder geplet te worden.
  • Een looproute door een praktijklokaal waardoor iedereen veiligheidsschoenen moet dragen. Oplossing: veiligheidszone instellen.
  • Door klimaatbeheersing neemt het CO2 gehalte in scholen meetbaar toe. Dat zorgt voor hoofdpijn, 15 tot 20% concentratieverlies en vermoeidheid. Oplossing: meer ventilatie en geen vochtige jassen in de klas.
  • Peuters die door oudere kinderen steeds omver worden gelopen op het schoolplein.
  • (kerst) Versiering die brandgevaarlijk is of kluwens aaneen gekoppelde verlengsnoeren.

Doe-het-zelf-arbo
Sommige scholen proberen via de doe-het-zelf-methode, de zogenaamde branche RI&E, (Arbomeester PO en Arbo-scan VO) tot een RI&E te komen. Meestal is het de preventiemedewerker die de digitale vragenlijst invult. Bakker is niet gelukkig met die gang van zaken. "Je kunt een RI&E niet achter de computer maken. Je moet de situatie ter plaatse kennen en weten waar je op moet letten. Ik neem het eerste jaar op mijn ronde door het gebouw de preventiemedewerker mee. Het tweede jaar maakt de preventiemedewerker de ronde zelf en kijk ik mee. Het derde jaar kan de preventiemedewerker de update van de RI&E zelfstandig maken. Een goed uitgevoerde RI&E en onderhouden Plan van Aanpak kunnen dan vele jaren mee. Als een preventiemedewerker de branche RI&E alleen in moet vullen, raakt hij al heel snel de weg kwijt. De vragen zijn, voor een niet ingewijde, te ingewikkeld en de voorgestelde oplossingen zijn niet specifiek genoeg. Als er geen brandblusser in de gymzaal hangt zeggen zij: hang er dan een op. Dat mag dus niet in een gymzaal!."


Voor de RI&E’s die met de Arbomeester PO of bijvoorbeeld de Arbo-scan VO gemaakt worden geldt dat het gros de toets niet doorstaat. Met gevolg dat deze aangepast, in het ergste geval opnieuw gemaakt, en wederom getoetst moet worden!
Het advies van Bakker is duidelijk: "Een school die zijn medewerkers aan laat prutsen met de RI&E raakt veel tijd en geld kwijt zonder dat zaken goed geregeld zijn. Schakel van meet af aan een veiligheidskundige in en je weet zeker dat alle risico’s en oplossingen in beeld worden gebracht, de RI&E goedgekeurd wordt en de preventiemedewerker professionele begeleiding krijgt. In alle gevallen verdien ik mijzelf ruim terug. De kosten van het uitbesteden voor het laten opstellen van een gedegen RI&E wegen veelal niet op tegen de verplichte toetsingskosten die de reguliere kerndeskundigen of Arbodiensten rekenen. Dus waarom scholen met veiligheid zelf willen pionieren blijft voor mij een raadsel!"


RISICO INVENTARISATIE
In de Arbo-wet is bepaald dat onderwijsinstellingen moeten beschikken over een Risico Inventarisatie en Evaluatie. Afgekort RI&E. Deze inventarisatie betreft alle aspecten met betrekking tot veiligheid, gezondheid en welzijn en moet op schrift worden gesteld. De werkgever is vrij om te kiezen welke methodiek bij de uitvoering van de RI&E wordt gehanteerd. Dat kan afhankelijk zijn van de aard van de onderwijsinstelling en het type onderwijs. De gezond verstand aanpak moet voorop staan. Geen complexe, tijdrovende methodieken voor simpele problemen. Het gaat er immers om dat er eens kritisch naar het werk wordt gekeken en dat er goed voorbereide, concrete maatregelen worden genomen die tot zichtbare verbeteringen leiden. Naarmate de onderwijsinstellingen en/of de risico’s groter zijn, zullen de omvang en de complexiteit toenemen. Het opstellen van een dergelijke inventarisatie is geen eenmalige zaak. Het dient regelmatig aangepast te worden. Hiervan is in ieder geval sprake wanneer er zich wijzigingen of aanpassingen voordoen in de leer-/leef/ arbeidsomstandigheden.
De wetgever heeft bepaald dat iedere onderwijsinstelling moet komen tot aanvaardbare risico´s. Echter dan moet u deze wel kennen. Om daar achter te komen is een gedegen Risico Inventarisatie en Evaluatie. Het hebben van een actuele RI&E is wettelijk verplicht.

 

Bekijk ook de bedrijfspresentatie van NISHV

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners