Willem van Dam, KPC Groep: "Onderwijsinnovatie kan leiden tot een efficiënte bedrijfsvoering"

E-mailadres Afdrukken

Veel scholen kampen met financiële problemen en daardoor is het lastig constructief beleid te voeren. Brink Groep en KPC Groep ontwikkelden een instrument dat scholen ondersteunt bij het realiseren van een efficiënte bedrijfsvoering. Lees hoe onderwijsinnovatie (op termijn) kan leiden tot een efficiënte bedrijfsvoering (begroting, exploitatie en huisvesting).

De financiële problemen van scholen blijven niet onopgemerkt. Ook de landelijk media spelen hierop in. Zo kopte de Volkskrant op 25 augustus 2012: ‘Scholen zijn door reserves heen’. Het artikel stelt dat het onderwijs in de huidige vorm nauwelijks gezond kan worden bekostigd.

Voor de financiële problemen van scholen zijn diverse redenen te noemen, maar de belangrijkste zijn toch wel de bezuinigingen door de overheid. Scholen zitten in zwaar weer en moeten oplossingen bedenken om de inkomsten en de uitgaven meer in balans te brengen. Zo worden veel scholen gedwongen de problemen op te lossen via organisatorische maatregelen als grotere klassen, sluiting van scholen/opleidingen en ontslagen.

Invloed onderwijsvernieuwing

KPC Groep en Brink Groep denken dat er ook andere, meer op de inhoud gerichte oplossingen denkbaar zijn. Uitgangspunt daarbij is dat een andere organisatie van het onderwijs een positief effect heeft op de kostprijs. Meer specifiek zoomen we in op de vraag of op onderwijsvernieuwing gebaseerd onderwijs (kennisconstructie) minder kost dan de veel voorkomende traditionele onderwijsvorm, waarin kennisoverdracht een belangrijke rol vervult. KPC Groep en Brink Groep hebben een instrument ontwikkeld, waarmee kan worden berekend wat de invloed van onderwijsinnovatie is op de kosten van de bedrijfsvoering.

Het instrument werkt vanuit een 'nullijn' dat de schoolleiding de mogelijkheid verschaft de exploitatie van het gebouw (het ruimtelijke programma op basis van de standaardnorm), het personeel en de middelen (op basis van de lumpsum financiering), te koppelen aan de wijze waarop visie en onderwijsorganisatie leidend zijn (kennisoverdracht of kennisconstructie).

Vanuit een dashboard in een excelbestand kunnen allerlei variabelen worden beïnvloed waarmee effecten van keuzes op de langere termijn zichtbaar worden.
Zo wordt bijvoorbeeld bij het onderscheiden van de ruimtelijke gebouwen gewerkt met drie typeringen: standaard, functioneel of hoogwaardig. Voor de ICT-voorzieningen zijn deze typeringen: hoogwaardig, standaard en smal. Met de afschrijvingstermijn kan worden gevarieerd, zodat de exploitatie over 20, 30 of 40 jaar kan worden doorgerekend. De belangrijkste component voor de bekostiging blijft vooralsnog het leerlingenaantal en de daaraan gekoppelde lumpsum vergoeding. Voor de begroting vormen de personeelslasten de belangrijkste component. Voor deze laatste post kan bijvoorbeeld worden doorgerekend wat de effecten zijn wanneer gewerkt wordt met verschillende kwalificaties voor het personeel, zoals binnen een op onderwijsvernieuwing gebaseerde school.

Kennisoverdracht of kennisconstructie

Vanuit de lumpsum vergoeding liggen er meer kansen voor scholen die vanuit onderwijsvernieuwingsaanpak en -organisatie werken (bijvoorbeeld sturen op middelen en mensen, zoals een meer gedifferentieerd functiebouwwerk). De huidige, meer op traditionele waarden en denken gefundeerde onderwijsvormen zijn in feite de oorzaak van een failliete boedel, zoals ook door recentelijk onderzoek is bevestigd (zie Volkskrant d.d. 25 augustus 2012). Om daar verandering in aan te brengen kan het door Brink Groep en KPC Groep ontwikkelde instrument voor financieel beheer en beleid inzicht verschaffen. Het instrument is gebaseerd op het Total Cost of Ownershipprincipe en is geschikt voor zowel het PO en het VO als voor het MBO en het HBO.

Beheerslasten onderwijsconcepten (klik op het plaatje voor een grotere afbeelding)
Output-blad uit de tool die KPC Groep en Brink Groep gezamenlijk hebben ontwikkeld met informatie op verschillende niveaus.

Met het instrument kan antwoord worden gekregen op vragen als: “Ik wil drie LC-leraren (of voor PO LB-leraren) aanstellen. Wat kost mij deze beleidsbeslissing over 10 tot 15 jaar?” Of, inspelend op de trend vanuit het gemeentebestuur/politieke druk tot doordecentralisatie, waardoor schoolbesturen zelf gebouwen overnemen en de verantwoordelijkheid bij de gebruikers leggen: “Wat kost mij dit als schoolbestuur en hoe kan ik voorkomen dat dit ons financieel opbreekt?”

Volgens KPC Groep en Brink Groep kunnen de kosten voor scholen die meer uitgaan van kennisconstructie lager liggen dan op dit moment kan worden aangetoond. Gebaseerd op de ervaringen van de Wittering wordt voorzien dat in de toekomst de kinderen de school meer gaan dragen. Ook in samenwerking met de omgeving. Dit brengt meer diversiteit binnen de school en vraagt veel van de verschillende kwaliteiten van mensen. Expertvoorzieningen op basis van mensen en ICT (een middel) kan bijvoorbeeld leiden tot differentiatie in kosten. Zo’n werkwijze vraagt andere competenties van mensen; bijvoorbeeld samenwerken in groepen met wisselende samenstellingen, met minder mensen en meer lesmiddelen. Onderwijs wordt daarmee per saldo nog niet direct goedkoper, maar wel veel efficiënter en rendabeler, duurzamer en daardoor op termijn financieel aantrekkelijker.

Toekomst

Kijkend naar de toekomst is de flexibiliteit van gebouwen voor scholen die het onderwijs anders willen organiseren een belangrijk onderwerp. Een oplossing om de financiën van scholen beter op orde te krijgen ligt dan ook in de multifunctionaliteit (en flexibiliteit) van gebouwen en voorzieningen.

Scholen zullen over 20 jaar meer een ontmoetingsplaats vormen voor kinderen. Een plaats waar kennisoverdracht versus kennisconstructie de basis vormen voor het nemen van beslissingen. Voorwaarden hiervoor zijn een gedeelde visie op onderwijs en opvang en een visie op de samenwerking tussen de voorzieningen. Dan kan een voorzieningencluster ontstaan waarin diverse partners in het gebouw samenwerken en gebruikmaken van elkaars ruimten. Dit biedt enerzijds kansen tot kostenreductie en anderzijds voor een ‘inverdienmodel’ wanneer ruimtes kunnen worden verhuurd aan andere gebruikers.

Met het door KPC Groep en Brink Groep ontwikkelde instrument kan per jaar worden berekend wat op basis van visie en uitgangspunten per leerling aan euro’s, m2 en begeleiding nodig is.

Casus De Wittering

Bekijk hier de ervaringen op basisschool De Wittering.

De auteur

Willem van Dam, senior adviseur bij KPC Groep ( Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. ), heeft dit artikel geschreven in samenwerking met Gertjan Harder, senior adviseur bij Brink Groep ( Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. ).

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners