Duurzaam Onderwijs Life Cycle Economy (DOLCE): Lagere bedrijfslasten door slimmer organiseren

E-mailadres Afdrukken

De financiële tekorten in onderwijsland lopen verder op. Tweederde van alle schoolbesturen in het primair en voortgezet onderwijs schreef in 2010 rode cijfers. Door beschikbare financiën slim in te zetten, kan de bedrijfslast van veel scholen flink omlaag. Hoe de schoolvisie wordt doorvertaald, heeft immers een direct effect op de leerresultaten, de personeelskosten, het ziekteverzuim, de huisvestingslasten en daarmee op de totale bedrijfslasten.

door Kevin de Lange (Brink Groep) en Willem van Dam (KPC Groep)

Financiële tekorten in het onderwijs

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) stegen in de periode 2006- 2010 de lasten van primair onderwijs (PO) en voortgezet onderwijs (VO) harder dan de baten. Deze stijging komt voornamelijk door de toename van de uitgaven aan personeel. Die zijn in de periode 2006-2010 gestegen door een toename van het aantal voltijdbanen, verschuivingen naar hogere salarisschalen en een stijging van de cao-lonen. Uit een inventarisatie van de PO-Raad onder haar leden blijkt bovendien dat scholen in 2010 beduidend minder geld op hun rekening kregen dan in 2009 als gevolg van bezuinigingen.

Minister Van Bijsterveldt heeft tijdens het debat in de Tweede Kamer in september 2011 aangegeven dat de bezuinigingen van de Rijksoverheid slechts 2% bedragen. Het onderwijs heeft naast de vergoedingen van de Rijksoverheid te maken met meer geldstromen, zoals bijdragen uit het gemeentefonds, projectsubsidies, eenmalige bijdragen, enzovoort. Doordat op meerdere inkomstenstromen wordt bezuinigd en de totale bedrijfslasten van onderwijs (van energiekosten tot pensioenpremies) zijn gestegen zonder dat hier een hogere vergoeding tegenover staat, heeft een school met een veel grotere financiële teruggang te maken dan uitsluitend de 2% bezuinigingen van het Rijk. Het CBS heeft berekend dat dit cumulatief in totaal circa 12% bedraagt.

Volgens de Algemene Onderwijsbond (AOb) schreef ongeveer tweederde van alle schoolbesturen in het primair en voortgezet onderwijs in 2010 rode cijfers. Als schoolbesturen niet ingrijpen stijgen de tekorten nog verder. De oorzaken lopen uiteen van het achterblijven van het aanpassen van de formatie, een teruglopend leerlingenaantal, bezuinigingen vanuit de overheid en een gebrek aan inzicht in de totale bedrijfslasten.

Onderwijs slim en duurzaam organiseren

Brink Groep heeft samen met KPC Groep een model ontwikkeld vanuit de visie dat verschillende onderwijsconcepten een andere logistieke uitwerking kennen, die vervolgens aan levensduurdenken kan worden gekoppeld. Het resultaat is een rekenmodel, waarmee op basis van een groot aantal variabelen de totale kosten en opbrengsten van een onderwijsinstelling in beeld kunnen worden gebracht. Hiermee heeft het schoolbestuur een middel in handen om met docenten in gesprek te gaan over onderwijskwaliteit in samenhang met huisvesting.

“Het effect is dat onderwijsinstellingen nu meer bewust kunnen nadenken over het gewenste didactische concept, waardoor de vertaling in een gebouwconcept beter aansluit bij de wensen van de school”, legt Willem van Dam van KPC Groep uit. "Als een gebouw niet past bij de onderwijskundige visie gebeuren er ongewenste dingen. Als KPC Groep houden wij ons bezig met de voorkant van dat traject; met de school samen nadenken over het onderwijs. Als we daar uit zijn, komt Brink Groep in beeld om die onderwijskundige visie op een goede manier te vertalen naar huisvesting. We vullen elkaar dus duidelijk aan."

Brink Groep heeft vele decennia lang ervaring opgedaan met het volledig spectrum van stichting- en exploitatiekosten van vastgoed. Adviseur Kevin de Lange van Brink Groep: “Wie bij de ontwikkeling van een nieuw onderwijsgebouw alleen op investeringskosten stuurt, loopt in de praktijk vaak tegen hogere exploitatiekosten aan. Beter is het om juist aan het begin van het bouwproces oog te hebben voor de exploitatiekosten; dan kan nog maximaal op deze kosten worden gestuurd.” Brink Groep focust zich bij de advisering over huisvesting op Life Cycle Economy (LCE). LCE gaat een beduidende stap verder dan de bekendere methode van Life Cycle Costing (LCC), die alleen de kosten tijdens de levensduur beschouwt. De LCE-analysemethode geeft namelijk inzicht in zowel de kosten als het opbrengstpotentieel van vastgoed op de korte en lange termijn.

Figuur 1: Schematische weergave van onderwijslogistiek

Het grootste deel van de lasten van een onderwijsinstelling betreffen echter het personeel, die samenhangen met het gekozen onderwijsconcept. Scholen die bijvoorbeeld lessen in collegevorm aanbieden aan grotere groepen, kunnen desgewenst bezuinigen op hun formatie. Scholen die werken met leerpleinen met verschillende zones kunnen meer variëren met de inzet van het personeel. Efficiënt roosteren voorkomt leegstand van lokalen, waardoor het ruimtegebruik omlaag kan. En vaak kan het energieverbruik omlaag. Ook voor een gezond binnenklimaat valt nog flink wat te halen. Dit alles draagt bij aan een lager ziekteverzuim en belangrijker nog, het heeft direct invloed op de leerprestaties van de leerlingen/studenten. Visie op leren, didactische concepten, onderwijslogistiek en bijbehorende personele inzet is het werkterrein van KPC Groep. Brink Groep is expert in de doorvertaling naar bedrijfsmatig rekenen aan beheerslasten en huisvesting (zie figuur 1).

Levensduurdenken bij onderwijsconcepten

Om als schoolbestuur de juiste afweging te maken tussen verschillende didactische onderwijsconcepten kan met het model inzicht worden verkregen in de totale investeringskosten en bedrijfslasten van de verschillende onderwijsconcepten. Met het model is het mogelijk diverse varianten onderling financieel te vergelijken om zo te komen tot de optimale inzet van huisvesting, personeel, ICT en andere leerondersteunende middelen (zie figuur 2).

Figuur 2: Modelmatige vertaling van het didactisch concept naar beheerslasten.

Aan de hand van het aantal leerlingen, het didactische concept en de gewenste kwaliteit van de huisvesting worden op relatief eenvoudige wijze de totale kosten en opbrengsten voor het onderwijs berekend. Behalve de initiële investeringen voor passende huisvesting worden in dit financieel-economische model ook de jaarlijkse operationele lasten zoals salariskosten, energie, onderhoud, facilitaire voorzieningen, rente en afschrijvingen meegenomen (zie figuur 3). Daarnaast is het mogelijk de invoergegevens verder te specificeren, waardoor elke unieke schoolsamenstelling op het gebied van huisvesting, het huidige personeelsbestand, de jaarlijkse lasten en de vergoeding per leerling kan worden ingevoerd en doorgerekend.

Figuur 3: Gespecificeerde diagrammen aan de hand waarvan het nemen van beslissingen wordt gefaciliteerd.

Bewustwording om beslissen te faciliteren

Het doel van het model is onderwijsconcepten te vertalen in huisvesting en de totale bedrijfs- en organisatorische lasten van een onderwijsconcept in beeld te brengen. Enerzijds stimuleert de overheid onderwijsinstellingen maatregelen te nemen voor energiebesparingen en het verbeteren van het binnenklimaat. Anderzijds dwingen de bezuinigingen en de teruglopende leerlingenaantallen schoolbesturen kritisch te kijken naar hun huishoudboekje op zowel de korte als de lange termijn.

Levensduurdenken faciliteert beslissingen. Het is niet de bedoeling dat het financiële aspect de boventoon gaat voeren, want er zijn natuurlijk nog allerlei andere belangen. Maar nu kunnen al die belangen worden afgewogen tegen de financiële consequenties. Hoe globaal of specifiek dat gebeurt, is aan de onderwijsinstelling. Met dit model kunnen verschillende onderwijsvarianten worden vergeleken. De basisvariant is de huidige situatie. Die kan worden afgezet tegen mogelijke toekomstvarianten en zo kan een inschatting worden gemaakt van de financiële consequenties.

Inzicht in de totale bedrijfslasten, inspelen op actuele (financiële) ontwikkelingen en passende huisvesting die aansluit bij de visie en het didactische concept van de onderwijsinstelling is noodzakelijk voor het verzorgen van kwalitatief goed onderwijs. Brink Groep en KPC Groep ondersteunen u hier graag bij.

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Mei uitgave

Partners