Ronnie Heideman: "Aanbestedende diensten door middel van duurzaam inkopen kostenbesparend"

E-mailadres Afdrukken

Onderzoek uitgevoerd door PricewaterhouseCoopers in opdracht van de Europese Commissie heeft aangetoond dat aanbestedende diensten door middel van duurzaam inkopen kosten kunnen besparen. Eventuele hogere inkoopkosten als gevolg van het toepassen van duurzaamheidcriteria worden gecompenseerd door lagere operationele kosten. Niet alleen kunnen kosten worden verlaagd, ook vult u door middel van duurzaamheidcriteria de bedrijfsvoering maatschappelijk verantwoord in. Dit artikel zal per fase in een Europese aanbesteding bespreken welke criteria toegestaan zijn gelet op de Europese regelgeving.

Duurzaam inkopen houdt in het integreren van sociale- en milieucriteria in het bestek. Dit is reeds mogelijk bij het moment dat over het voorwerp van de opdracht wordt beslist, dus als men zich de vraag stelt: “wat wil ik als onderwijsinstelling gaan bouwen of kopen?”. In deze fase heeft de aanbestedende dienst alle vrijheid om sociale en milieucriteria in aanmerking te nemen bij zijn keuze voor een product of dienst. Welke mogelijkheden er precies zijn om met sociale- en milieucriteria rekening te houden, hangt af van het type opdracht. Het staat de aanbestedende diensten vrij het voorwerp van de aanbesteding op de huns inziens meest verantwoorde wijze te definiëren, echter deze keuzevrijheid is niet geheel zonder beperkingen. Een aanbestedende dienst moet de algemene regels en beginselen van het Gemeenschapsrecht in acht nemen, en met name de beginselen betreffende het vrije verkeer van goederen en diensten. Dit houdt in dat het voorwerp van een opdracht niet mag worden vastgesteld met het doel of het resultaat dat alleen binnenlandse bedrijven toegang tot de opdracht hebben, en inschrijvers uit andere lidstaten niet.

Nadat eenmaal is besloten wat zal worden aangekocht, zijn de aanbestedende diensten krachtens de richtlijnen betreffende overheidsopdrachten verplicht om het voorwerp van de opdracht op dusdanige wijze te beschrijven dat het beantwoordt aan het gebruik waarvoor het door de aanbestedende dienst is bestemd. De technische specificaties (artikel 23 Besluit aanbestedingsregels voor overheidsopdrachten) omvatten alle kenmerken waaraan een product of dienst volgens de aanbestedende dienst moet voldoen om te beantwoorden aan het gebruik waarvoor het is bestemd. De regelgeving voor overheidsopdrachten bevat een gedetailleerd systeem van verplichte verwijzingen naar normen en vergelijkbare instrumenten, waarbij er sprake is van een duidelijke hiërarchie: eerst komen de Europese instrumenten, en als deze ontbreken, kan worden verwezen naar internationale of nationale normen of vergelijkbare instrumenten. Onder leiding van het ministerie van VROM heeft SenterNovem per productgroep duurzaamheidcriteria vastgesteld: van kantoormeubelen en energie tot wegen en kantoorgebouwen. Per productgroep worden eisen opgesteld voor sociale- en milieucriteria. Bij milieuaspecten gaat het om het effect van het product of productieproces op het milieu, bijvoorbeeld door energie of materiaalgebruik. Bij sociale aspecten kunt u denken aan thema’s als kinderarbeid of mensenrechten. Overigens betekent de verplichting naar (Europese) normen te verwijzen niet dat aanbestedende diensten gehouden zijn om alleen goederen en diensten te kopen die hiermee in overeenstemming zijn. De verplichting om naar deze instrumenten te verwijzen heeft alleen ten doel leveranciers een ijkpunt te geven; zij behouden de mogelijkheid om gelijkwaardige oplossingen aan te bieden.

De selectiefase (in een openbare procedure niet als aparte fase) omvat twee reeksen van voorschriften. Enerzijds omvatten zij een uitputtende lijst (artikel 45 Besluit aanbestedingsregels voor overheidsopdrachten) van gevallen waarin de eigen situatie van een gegadigde of inschrijver tot uitsluiting van deelneming aan een aanbestedingsprocedure kan leiden. Zo’n uitsluitinggrond zou bijvoorbeeld de niet-naleving van bepalingen inzake gelijke behandeling, gezondheid of veiligheid of ten behoeve van bepaalde categorieën personen kunnen zijn. Aansluitend kan in het kader van de toetsing van de technische bekwaamheid, met het oog op milieucriteria, een verklaring over welke outillage, materieel en technische uitrusting de aannemer beschikt voor de uitvoering van het werk, worden opgevraagd.

Volgens vaste rechtspraak dienen selectie- en gunningcriteria strikt gescheiden te worden (hoewel dit voor diensten minder van toepassing is). In de richtlijnen betreffende overheidsopdrachten worden twee mogelijkheden genoemd op basis waarvan de opdracht kan worden gegund, namelijk de laagste prijs en de “economisch meest voordelige inschrijving” (artikel 54 Besluit aanbestedingsregels voor overheidsopdrachten). Het Hof van Justitie heeft bepaald dat door de aanbestedende dienst gehanteerde gunningcriteria ter bepaling van de economisch voordeligste inschrijving, niet noodzakelijk van zuiver economische aard dienen te zijn. Het kan immers niet worden uitgesloten dat niet zuiver economische factoren van invloed kunnen zijn op de waarde van een aanbieding voor die aanbestedende dienst. Een ander punt van inzicht dat tot grotere toetreding van duurzaamheidcriteria heeft geleid, betreft het feit dat criteria in verband met de uitvoering van de opdracht lange tijd geacht werden niet van invloed te kunnen zijn ter bepaling van de economisch meest voordelige inschrijving. Verschillende arresten hebben inmiddels aangetoond dat een voorwaarde zoals het inzetten van langdurig werklozen verenigbaar is met de richtlijn, indien zij voor inschrijvers uit andere lidstaten van de Gemeenschap geen direct of indirect discriminerende werking heeft.

Bovenstaande toont aan dat de regelgeving voldoende ruimte biedt om duurzaamheidcriteria te integreren in het inkoopbeleid van uw onderwijsinstelling, aan de hand waarvan u kosten bespaart en maatschappelijk verantwoord inkoopt.

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Juni uitgave

Partners