Ronnie Heideman: "Onderwijsinstelling als stuwende kracht van de economie!"

E-mailadres Afdrukken

Het MKB is van grote betekenis voor onderwijsinstellingen, vooral voor het voortgezet middelbaar beroepsonderwijs. Maar ook regionale opleidingscentra zijn gebaat bij een sterke regionale binding met het bedrijfsleven. Het beroepsonderwijs en bedrijfsleven zijn immers van grote betekenis voor elkaar bij het vormgeven van het leerproces voor deze leerlingen. Aan de andere kant haken bij andere vormen van mogelijke samenwerking veel MKB-bedrijven af, bijvoorbeeld als het gaat om Europees aanbesteden, terwijl scholen wel de mogelijkheid hebben om hun aanbesteding toegankelijker te maken voor het midden- en kleinbedrijf.

Onderwijsinstellingen zijn als publiekrechtelijke instellingen verplicht opdrachten boven de drempelwaarde Europees aan te besteden. In geval van leveringen en diensten geldt een drempel van € 206.000 en bij werken € 5.150.000. Opdrachten waarvoor MKB-bedrijven graag in aanmerking komen, maar tegelijk blijkt dat zij bij gunning vaak aan het kortste eind trekken. Om inzicht te krijgen in het aantal winnende MKB-bedrijven bij overheidsaanbestedingen heeft het ministerie van Economische zaken een onderzoek laten uitvoeren. En wat bleek? Over het jaar 2006 kwam slechts 44% van de gunningen bij een MKB-bedrijf terecht, terwijl in Nederland ruim 99% van de bedrijvenpopulatie tot het MKB gerekend wordt! Onderwijsinstellingen, die gebaat zijn bij een goede verhouding met het bedrijfsleven, kunnen met behulp van een aantal maatregelen echter ook ‘MKB-vriendelijker’ aanbesteden. De manier waarop wordt hieronder besproken.

Ook de politiek heeft de wens geuit dat MKB-bedrijven eerder in aanmerking komen voor aanbestedingen. Onlangs hield ministerpresident Balkenende een toespraak tijdens het Jaarcongres van MKB-Nederland in Den Haag, waarin dit onderwerp ook aan de orde kwam. Het volgende citaat is afkomstig uit deze toespraak en dient te worden gelezen in het licht van de hedendaagse financiële crisis: “Ten tweede gaan we bevorderen dat MKB'ers bij aanbestedingen van overheidsopdrachten sneller in aanmerking komen. Aanbesteden kan slimmer, ten faveure van het MKB. Het Rijksmuseum is daar een mooi voorbeeld van. Door opdrachten op te delen blijven deze onder de aanbestedingsgrens. Zo kunnen ook MKB-bedrijven meedingen”.

De sleutel tot succes is volgens de premier dus ‘het opdelen van overheidsopdrachten’. Maar is dat zo en is deze manier van aanbesteden zonder meer rechtmatig? Het schrikbeeld van veel onderwijsinstellingen is immers een kort geding als gevolg van een Europese aanbesteding. De aanbestedingswetgeving maakt korte metten met de opmerking van de minister-president.

Een aanbestedende dienst, zoals een onderwijsinstelling, mag zich namelijk niet aan de regels van het aanbestedingsrecht onttrekken door voorgenomen werken of voorgenomen aankopen ter verkrijging van bepaalde leveringen of diensten te splitsen. Daarentegen zijn er een aantal maatregelen die onderwijsinstellingen kunnen treffen die bovendien rechtmatig zijn en de kansen van het MKB stimuleren.

Een van de zaken waar MKB-bedrijven tegenaan lopen zijn de disproportionele eisen. In de veronderstelling dat grote bedrijven meer zekerheden bieden worden door aanbestedende diensten vaak disproportionele selectiecriteria en geschiktheideisen gehanteerd. Dit wil zeggen dat er eisen worden gesteld aan de inschrijver die niet in verhouding staan tot het voorwerp en de omvang van de opdracht. Doorgaans worden dergelijke disproportionele eisen gesteld in relatie tot referentieprojecten en omzeteisen. Als tegemoetkoming aan het MKB zou echter een norm met betrekking tot de omzetwaarde gehanteerd kunnen worden van bijvoorbeeld 150% van de opdrachtwaarde. Als ervaringseis kan een reeds uitgevoerde opdracht genomen worden. Als norm hiervoor kan gelden een referentieproject, in de afgelopen 5 jaren gerealiseerd, ter grootte van 35% van de aan te besteden opdracht.

Een ander aspect is het werken met functionele specificaties in plaats van voorgeschreven bestekken. Algemeen wordt gesteld dat dit bevorderend is voor de kansen van het MKB. Functionele specificaties bevorderen namelijk de creativiteit bij aanbestedingen. Het werken met functionele specificaties veronderstelt echter een behoorlijke materiedeskundigheid bij de onderwijsinstellingen.

Tot slot dient te worden opgemerkt dat, als gevolg van een tekort aan kennis op het gebied van het aanbestedingsrecht, ten opzichte van combinaties hogere eisen worden gesteld dan aan individuele inschrijvers. Het komt zelfs voor dat combinaties worden verboden. MKB-bedrijven maken doorgaans gebruik van combinatievorming om te voldoen aan de knock-out criteria, in het kader van de samenvoeging van capaciteit, voor risicospreiding en voor specialisatie.

Al deze genoemde maatregelen, die de kansen van MKB-bedrijven bevorderen, zouden begin 2009 van kracht zijn geworden, ware het niet dat de Eerste Kamer afgelopen zomer het wetsvoorstel tot een nieuwe Aanbestedingswet heeft verworpen. Maar betekent dat ook dat al deze goede bedoelingen de ijskast in moeten? Zeker niet! Onderwijsinstellingen kunnen bovenstaande maatregelen hanteren om de kansen van het MKB bij hun aanbestedingen te bevorderen. Het MKB is immers de motor van de economie en deze kan momenteel wel een steuntje in de rug gebruiken. Onderwijsinstellingen kunnen hier hun steentje aan bijdragen.

Mr. R. Heideman is als jurist verbonden aan Pro Mereor Inkoopcentrum.

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners