Manon Ketz over de Arnhemse IKC-ontwikkeling: “Onderwijs, opvang én gemeente moeten elkaar vinden op gedeelde kindvisie”

E-mailadres Afdrukken

Arnhem heeft een hoge ambitie met de ontwikkeling van IKC’s. In de gemeentelijke nota ‘Visie op het jonge kind, de praktijk’ is beschreven wat ‘de stip aan de horizon’ is om te komen tot een krachtige pedagogische omgeving waar het huidige versnipperde aanbod aan voorzieningen, organisatieprincipes en financieringsstromen plaats maakt voor een Integraal Kindcentrum. Om deze ontwikkeling te ondersteunen, is er een stedelijke stuurgroep gevormd waarin de wethouder, de gemeentelijk beleidsverantwoordelijken, de peuterspeelzaalorganisaties SPA en Rijnstad, de kinderopvangorganisaties SKAR (onderdeel van Korein Groep) en Partou en de drie Arnhemse PO besturen Delta, Fluvius en de Basis, zijn vertegenwoordigd. De stuurgroep wordt ondersteund door Stichting PAS. De voorzitter van de stuurgroep is Manon Ketz, directeur-bestuurder van de Basis. Margareth Arnts vroeg Manon naar haar persoonlijke visie op IKC ontwikkeling.

Manon Ketz, voorzitter van de stuurgroep en directeur-bestuurder van de Basis

Wanneer je als verantwoordelijken niet terug kunt vallen op een gedeelde inhoudelijke visie, loop je tijdens het proces snel kans te verzanden in discussies over organisatievormen, aansturing, regels en beperkingen, geld. En voor al die ingewikkeldheden zijn - soms niet eenvoudige- maar tóch – oplossingen te bedenken. Dan moet je wel weten waarvoor je het doet!


2015 en 2016 zijn de jaren om met elkaar passende vormen te vinden voor het realiseren van IKC doelen en kaders. Jullie staan nu midden in die ontwikkeling. Hoe ervaar je dat?
Tot voor kort als een tijd van pionieren, waarin je vanuit je drijfveer ‘het beste willen voor alle kinderen’ steeds op zoek bent naar nieuwe wegen die dat mogelijk maken. Er is niet één oplossing, één werkwijze of één vorm die toegepast kan worden. Iedere wijk is uniek, heeft een eigen kleur en kent samenwerkpartners die op hun eigen wijze verankerd zijn in de wijk. Dat maakt het meteen ook inspirerend en dynamisch. Nu we in een volgende fase beland zijn zien we de mogelijke effecten van een IKC. Het biedt zoveel méér voor kinderen, maar ook voor teams die de aansluiting tussen opvang en onderwijs als verrijkend ervaren en voor de ouders, die te maken hebben met één aanspreekpunt voor hun kind(eren).

Landelijk zie ik veel vormen van samenwerking tussen onderwijs en kinderopvang. Tegenwoordig lijkt iedere samenwerking het etiket ‘IKC’ te krijgen. Hoe kijk jij daar tegenaan als bestuurder van ‘die vele vormen’?
Samen met Stichting PAS hebben we in Arnhem vijf vormen van samenwerking van opvang, onderwijs en welzijn onderscheiden. Met ieder zijn eigen kenmerken.
Mijn visie is dat samenwerking pas echt tot stand komt, wanneer er sprake is van één visie. En van een integraal team die hier inhoud aan geeft. Dat betekent dat er sprake moet zijn van één leiding, één eindverantwoordelijke. Dat in het belang van kinderen. Achterstanden en uitval mogen niet meer voorkomen. Echte talentontwikkeling moet het gezamenlijke doel zijn. En dat bereik je alleen maar wanneer er sprake is van één gedeelde verantwoordelijkheid. In die zin ben ik kort: een IKC is voor mij pas een IKC wanneer het ook voldoet aan de kenmerken die we er aan hebben toegekend.

Hoe complexer de organisatie hoe ingewikkelder het is om te komen tot integraliteit. Verschillen in CAO’s, regelgeving, financiering, belangen tussen de verschillende organisaties werken niet mee. In een ontwikkelfase liggen de meeste kansen bij de vorm van één school, één opvangorganisatie en één plan. Waarbij we nu ook ervaring hebben met de vorming van IKC’s, waarbij de betrokken scholen vallen onder verschillende besturen.


 

Over de hobbels tussen de afstemming onderwijs en kinderopvang is al veel geschreven. En zijn er ook al oplossingen gevonden. Bij de meest bekende succesvolle IKC’s is sprake van maar één (onderwijs)bestuur. Hoe hebben jullie het e.e.a. met twee onderwijsbesturen gerealiseerd?
Allereerst hebben we als collega bestuurders gekeken naar onze gezamenlijke doelstellingen. En ons afgevraagd welke kwaliteiten je moet hebben om überhaupt IKC doelstellingen te bereiken. Visie, draagvlak, ondernemingszin, leiderschapskwaliteiten en geduld; zijn nog maar het begin van het rijtje waaraan een beoogde directeur moet voldoen.

We hebben een directeur met het gewenste profiel vanuit een detacheringsconstructie ondergebracht bij twee besturen. Daarnaast is heel veel tijd gestoken in ‘de procescommunicatie’. Bij de ontwikkeling van een IKC werken we met een omgevingsscan. De resultaten daarvan geven een goed beeld van wat er nodig is voor een bepaalde wijk. We vinden het van belang de kwaliteiten en de zorgen van wijk te kennen, van de teams, de ouders, de MR-en en de kindpartners. Het signaal dat toch het meest logisch was wanneer de beide identiteiten samen gebracht moesten worden in een fusieschool kwam niet van ‘bovenaf’, maar vanuit de betrokkenen zelf. Iedereen onderschreef dat niet alleen inhoudelijk, maar ook organisatorisch de bestaande scholen ineengevlochten zouden moeten worden. Zo kom je uit op een fusieschool, als startpunt voor verdere IKC ontwikkeling en een belangrijke randvoorwaarde voor de bestuurlijke ontwikkeling met stedelijke partners. Zo’n fusieschool kent weer allerlei eigen merites en randvoorwaarden. Maar dat zijn in feite backoffice vraagstukken. Er lukt veel – ook met de Inspectie en Raden van Toezicht - wanneer je maar zorgvuldig communiceert. De volgende stap is de verdere ineenvlechting met de Kinderopvang. Want we gaan uit van de drieslag: onderwijs-opvang-zorg.

Bij bestaande samenwerkingen en bij krimp is IKC ontwikkeling een kans. Op welke wijze kunnen de gemeenten hierin faciliterend zijn?
De gemeenten hebben een bepalende rol bij de instandhouding van onderwijshuisvesting. In algemene zin kun je stellen dat de gemeente ook een randvoorwaardelijke rol hebben. Wanneer zij echt van mening zijn dat een goede samenhang tussen opvang, onderwijs en zorg wezenlijk bijdraagt aan de ontwikkeling van kinderen kunnen gemeenten in de IKC ontwikkeling veel betekenen. Vanuit hun verantwoordelijkheid voor jeugdontwikkeling zouden zij een initiërende rol op zich moeten nemen. Door partijen bij elkaar te brengen of door een procesbegeleider aan te stellen. Het onderliggend doel moet wel gebaseerd zijn op een stevige visie op kindontwikkeling. En niet op de intentie om een huisvestings- of een organisatievraagstuk op te lossen.

Margareth Arnts, MAPD Advies

Voor de Arnhemse bestuurders van het PO heeft Margareth Arnts bijeenkomsten mogen begeleiden met als onderwerp: onze gezamenlijke visie op de IKC ontwikkeling. Inspirerende sessies, die meteen duidelijk maakten dat visie ontwikkeling op de vorming van IKC van meet af aan een brede discussie moet zijn met alle betrokkenen.

Voor IKC ontwikkeling hebben we voor gemeenten, onderwijsbestuurders, teams onderwijs en opvang het multidisciplinaire spel IKC CIRCUIT ontwikkeld. Dit spel is gebaseerd op het IJselgroepmodel, zie daarvoor ook Schoolfacilities februari 2016. Met behulp van een groot vinyl speelveld en een set spelkaarten met items over de 11 belangrijkste  IKC thema’s, ervaren alle partijen - vanuit een positieve en opbouwende invalshoek - dat je elkaar voor de IKC vorming nodig hebt. Het spel heeft als resultaat een verzameling gegevens die een stevige basis vormt voor het IKC startdocument. 


Als je nu als bestuurder terugkijkt op jullie IKC ontwikkeling, welke stap zou je dan niet meer zetten of anders?
We hebben nu een gedeelde visie en de concretisering ervan op het niveau van ouders, kinderen en teams. Terugkijkend zou ik in de initiatieffase me met de collega bestuurders van opvang en onderwijs én met de gemeente in een vroeger stadium en sterker inzetten op een gedeelde visie. Wat willen we nu echt bereiken voor onze kinderen? Hoe kunnen we aan onze zogenaamde ‘doelgroep kinderen’ het maximale bieden en wat is eigenlijk de echte inhoud van ‘talentontwikkeling’? Want dat laatste is in mijn ogen zoveel meer dan een extra uurtje theater of sport.

Een IKC heeft te maken met je visie op kinderen. Hoe zij zich ontwikkelen en hoe zij zich met hun eigen mogelijkheden maximaal kunnen ontplooien. Dat is onze gedeelde verantwoordelijkheid. Je kunt maar één keer kind zijn! En je bent je hele leven maatschappelijk burger. Daar ligt een dubbele maatschappelijke opdracht! En naar mijn mening ook de noodzaak tot de inclusie van alle kinderen in onderwijs, opvang en zorg. Niet succesvol zijn in je ontwikkeling levert individuele en maatschappelijke schade op. En die wederkerigheid is er ook in positieve zin, als er een rijke persoonlijke ontwikkeling kan plaatsvinden. Het gaat erom samen met alle partners toegevoegde waarde voor kinderen te realiseren.

Ik zou nu ook, terugkijkend, de directeuren die voor de ontwikkeltaak staan, meer houvast willen bieden. Een soort van kader of leidraad waarlangs zij hun weg kunnen bewandelen. Voor een aantal directeuren geldt dat zij juist inventief zijn en vooruit komen, wanneer zij alle ruimte krijgen. Maar ook hier gaat op: per persoon is dat anders en daar zul je als bestuurder rekening mee moeten houden.

Als je vooruit kijkt hoe ziet het Arnhemse IKC plaatje er dan uit over ‘vijf jaar’?
Dat is een moeilijke vraag. Van veel factoren afhankelijk. Voor mezelf heb ik wel een duidelijke doelstelling. Ik hoop dat ik als bestuurder in een aantal Arnhemse aandachtswijken het verschil heb kunnen maken. Dat ik het mogelijk heb gemaakt dat er voor die kinderen goede dagarrangementen zijn. Waarin geboden wordt wat ze ‘niet zomaar van huis’ meekrijgen. Ik gun ze goede plekken, met pedagogische warmte en intelligentie, waarbinnen een kind zichzelf mag zijn en zichzelf mag worden. Ik wil dit soort arrangementen ook gerealiseerd zien voor de meer kansrijke kinderen. Omdat ik ervan overtuigd ben dat er nog zoveel meer te ontwikkelen valt wanneer we echt de aansluiting met hen vinden. Daarmee moeten we wel durven afwijken van bestaande patronen en paden.

Geïnteresseerd in het IKC Circuit?
Bel of mail voor meer informatie naar Henkjan Kok ( Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. ) van Retrain, Bureau voor Organisatie-ontwikkeling
Margareth Arnts ( Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. ) van MAPD Advies, Bureau voor Organisatie & Huisvesting

Deel dit artikel op:

 

Trefwoorden

Advertentie

Advertentie

Advertentie

Advertentie

September uitgave

Partners